Prompt dla zaawansowanych

1.  Modyfikujemy znak zachęty

Każdy użytkownik systemu Linux/UNIX wiele czasu spędza pracując na konsoli, widząc na swoim ekranie to:

bash-2.04$

Jeśli przypadkiem jest zalogowany na koncie administratora, ma zaszczyt oglądać inną wersję tego samego "pięknego" znaku zachęty:

bash-2.04#

Pokazane znaki zachęty nie są szczególnie interesujące. Nie dziwi więc, że szereg dystrybucji Linuksa stosuje własne, dodając kolory i inne informacje. Pomimo tego, nawet jeśli posiadasz taką nowoczesną dystrybucję, często znak zachęty nie jest idealny. Możliwe jest zarówno dodanie jak i usunięcie kolorów, czy informacji. Jego modyfikacja czy też stworzenie od zera, nie jest takie trudne jak mogłoby się wydawać.

Podstawy

Korzystając z powłoki bash, do zmiany znaku zachęty doprowadzimy przez modyfikację zmiennej środowiskowej PS1.

$ export PS1="> "
>

Zmiany zostaną natychmiast wprowadzone w życie, co można będzie łatwo zauważyć. By zachować ustawienia znaku zachęty należy dodać definicję export w pliku ~/.bashrc. PS1 może zawierać zwykły tekst:

$ export PS1="To jest mój ultra fantastyczny znak zachęty > "
To jest mój ultra fantastyczny znak zachęty >

Można coś takiego uznać za interesujące, ale nie jest to szczególnie użyteczne, gdy prompt zawiera dużo zwykłego tekstu. Większość stosowanych znaków zachęty zawiera informacje takie jak nazwa użytkownika, aktualny katalog czy nazwę hosta. Tego typu dane znacznie ułatwiają korzystanie z powłoki. Przykładowo, następujący znak zachęty będzie zawierał nazwę użytkownika i hosta:

$ export PS1="\u@\H > "
drobbins@freebox >

Pokazany znak zachęty jest użyteczny dla ludzi, którzy pracują zdalnie używając różnych kont, jako że pokazuje on zarówno gdzie oraz na jakim koncie się znajdujemy.

W powyższym przykładzie, by uzyskać potrzebne informacje, używamy specjalnych sekwencji, które przez bash są interpretowane jako pewne wartości, które są używane gdy znajdują się w zmiennej PS1. Użyliśmy \u by pokazać nazwę użytkownika oraz \H by uzyskać nazwę hosta. Poniżej znajduje się kompletna lista rozpoznawanych przez bash sekwencji (znajduje się ona także na stronie man basha, w sekcji "PROMPTING"):

Są to wszystkie specjalne sekwencje interpretowane przez bash. Znając ich działanie można teraz trochę własnoręcznie eksperymentować. Po tym głębszym zapoznaniu się z mechanizmami rządzącymi znakiem zachęty czas na jej kolejne urozmaicenie, dodamy kolory.

Kolory

Dodanie kolorów jest oczywiście bardzo proste; pierwszym krokiem jest stworzenie odpowiadającego nam prompta bez użycie dodatkowych kolorów. Następnie jedyne co musimy zrobić to dodać specjalne sekwencje sterujące terminalem (nie powłoką bash), które dodadzą nieco barw znakowi zachęty. Standardowy terminal systemowy oraz te graficzne umożliwiają zmianę koloru tła, pierwszego planu (tekst), a także wagi czcionki (czy tekst jest pogrubiony, czy nie). Do wyboru mamy osiem podstawowych kolorów, więc mamy z czego wybierać :).

Użycie danego koloru wiąże się z zastosowaniem specjalnej sekwencji sterującej w zmiennej PS1 -- zasadniczo umieszczając odpowiednie liczby pomiędzy \e[ (znak ucieczki) i m. Jeśli chcemy użyć większą ilość kodów, używamy znaku średnika pomiędzy każdą z nich. Poniżej przykładowy kod koloru:

"\e[0m"

Zastosowanie powyższego kodu spowoduje powrót do wartości domyślnych ustawień terminala, dotyczących koloru pierwszego planu, tła oraz wagi tekstu. Z tego powodu jest on najczęściej stosowany na końcu znaku zachęty, aby tekst używany w powłoce nie był kolorowy. Czas poznać kody umożliwiające na zastosowanie wszystkich dostępnych w terminalu barw:

Ilustracja 1.1: Tabelka z kolorami

By otrzymać wymagany kod wpierw należy wybrać żądany kolor, następnie znaleźć liczby odpowiadające pierwszemu planowi (30-37) i tłu (40-47). Przykładowo, jeśli chcemy użyć zielonego koloru na czarnym tle, musimy użyć liczb 32 i 40. Na koniec należy dodać znalezione kody do definicji znaku zachęty:

$ export PS1="\w> "

Teraz należy dodać interesujące nas kolory:

$ export PS1="\e[32;40m\w> "

Jak na razie całkiem nieźle, ale to jeszcze nie koniec. Po tym jak bash zaprezentuje nam bieżący katalog roboczy, musimy jeszcze zmienić z powrotem aktualny kolor na domyślny używając wspomnianej już sekwencji \e[0m:

$ export PS1="\e[32;40m\w> \e[0m"

Powyższy przykład zapewni nam przyjemny, zielony znak zachęty, ale ciągle możemy go poddać drobnym, aczkolwiek wskazanym, modyfikacjom. Po pierwsze nie musimy wskazywać użycia koloru tła, jako że kolor czarny, oznaczony przez liczbę 40, jest jego wartością domyślną. Także sam kolor zielony jest trochę ciemny, aby był jaśniejszy wystarczy dodać kod 1 dzięki czemu uzyskamy tego co chcemy. Dodatkowo wszystkie niedrukowalne znaki powinniśmy otoczyć specjalnymi sekwencjami \[ i \], co spowoduje, że bash będzie poprawnie rozpoznawał ilość znaków występujących w promptcie i zapewni poprawne zawijanie linii. Gdybyśmy ich nie dodali, otrzymamy oczywiście taki sam prompt, ale gdy będziemy chcieli użyć komendy nie mieszczącej się w jednej linii terminala zakończy się to bałaganem na ekranie, uniemożliwiającym sprawną pracę. Oto finalny rezultat naszych modyfikacji:

$ export PS1="\[\e[32;1m\]\w> \[\e[0m\]"

Oczywiście możemy dodać znacznie więcej kolorów by uatrakcyjnić jego wygląd:

$ export PS1="\[\e[36;1m\]\u@\[\e[32;1m\]\H> \[\e[0m\]"

Zabawa z xterm

Teraz każdy z nas może się pochwalić już całkiem pokaźną wiedzą dotyczącą znaku zachęty, ale wciąż to jeszcze nie wszystko. Możemy zastosować kolejne specjalne kody, dzięki którym pasek tytułowy terminala X (np. rxvt, aterm) będzie dynamicznie odświeżany. By tego dokonać wystarczy dodać następującą sekwencję do zmiennej PS1:

"\e]2;pasek tytułowy\a"

Zmieniając ciąg pasek tytułowy możemy w prosty sposób modyfikować zawartość paska tytułowego terminala. Oczywiście nie musimy używać statycznego tekstu i możemy zastosować sekwencje specjalne omówione już wcześniej. W ten sposób możemy więc uzyskać nazwę użytkownika, hosta czy też aktualny katalog roboczy widoczny zarówno na pasku tytułowym jak i w samym znaku zachęty.

$ export PS1="\[\e]2;\u@\H \w\a\e[32;1m\]>\[\e[0m\] "

Powyższy znak zachęty został użyty na przedstawionym wcześniej zrzucie ekranu zawierającym tabelę z dostępnymi w terminalu kolorami. Sam używam właśnie takiej konfiguracji z tego względu, że cała potrzebna informacja zawarta jest w pasku tytułowym, pozostawiając dla linii poleceń maksymalnie wiele miejsca. W tym przypadku należy także pamiętać o dodaniu znaków \[ i \] dla części odpowiedzialnej za generowanie informacji dla paska tytułowego, gdyż nie są one drukowane w znaku zachęty, więc musimy o tym fakcie poinformować powłokę. W powyższym przykładzie pozostaje jednak problem przypadku gdy nie używamy terminala z poziomu uruchomionego serwera X. Wtedy informacja o aktualnym położeniu może być pomocna, więc by była ona widoczna musimy oba te przypadki odseparować. W tym celu można dodać do ~/.bashrc następujące komendy:

if [ "$TERM" = "linux" ]
then
    # Pracujemy na konsoli systemowej lokalnie lub zdalnie
    export PS1="\[\e[32;1m\]\u@\H > \[\e[0m\]"
else
    # Nie używamy konsoli systemowej, przyjmujemy że jest to xterm
    export PS1="\[\e]2;\u@\H \w\a\e[32;1m\]>\[\e[0m\] "
fi

Warunek dotyczący używanego znaku zachęty zapewni jego odpowiedni dobór w zależności od typu terminala. Dodatkowo należy jeszcze poprawić zawartość ~/.bash_profile tak, by zawartość pliku ~/.bashrc była używana przy starcie powłoki:

source ~/.bashrc

Tym sposobem uzyskaliśmy niezwykle pomocny w codziennej pracy znak zachęty niezależnie od tego czy uruchomimy powłokę systemową czy też jeden z xterminali.

To już wszystkie sekrety związane z tworzeniem własnego znaku zachęty, uzyskana w poradniku wiedza z pewnością pomoże w stworzeniu własnego, unikalnego prompta.

Materiały

• rxvt jest doskonałym, małym xterminalem, posiadającym rozbudowaną dokumentację opisującą sekwencje sterujące. Znajduje się ona w katalogu doc tarballa zawierającego źródła programu.
• aterm jest kolejnym xterminalem, bazującym na rxvt. Charakteryzuje się wieloma ciekawymi możliwościami wizualnymi m.in. przeźroczystość.
• bashish jest motywem tematycznym dla różnych typów terminali. Tutaj można zobaczyć go w działaniu.