|
1. Wprowadzenie do urządzeń blokowych Rzućmy okiem na aspekty Gentoo Linux oraz ogólnie Linuksa związane z dyskami. Omówimy systemy plików, partycje oraz urządzenia blokowe. Następnie opiszemy proces podziału twardego dysku tak, aby jak najlepiej wykorzystać dostępne miejsce. Zaczniemy od omówienia urządzeń blokowych. Najpopularniejszym z nich prawdopodobnie jest /dev/sda reprezentujący w Linuksie pierwszy napęd. Napędy SATA i SCSI otrzymują nazwy z rodziny /dev/sd*. Dzięki libata, nawet stare napędy IDE są nazywane /dev/sd*. Urządzenie to dawniej nazywało się /dev/hda. Urządzenia blokowe stanowią abstrakcyjny interfejs dysków. Programy użytkownika mogą z nich korzystać nie martwiąc się o to czy napędy są typu IDE, SCSI czy jakiegoś innego. Przechowywane dane adresuje się jako ciąg 512-bajtowych bloków. Teoretycznie możliwe jest przeznaczenie na system całego dysku, zazwyczaj nie jest to jednak rozwiązanie zbyt praktyczne. Zamiast tego dzielimy napęd na mniejsze, łatwiejsze w zarządzaniu urządzenia blokowe. Na większości platform nazywane są one partycjami. 1. Projektowanie schematu podziału Jeśli nie mamy ochoty samodzielnie rozrysowywać schematu podziału dysku, możemy skorzystać z domyślnego, z którego korzystamy w podręczniku. Należy wybrać najlepszy układ systemu plików dla naszego komputera PowerPC. Apple New World jest dość prosty w konfiguracji komputerem. Pierwszą partycją jest zawsze partycja Apple Partition Map. Partycja ta ma za zadanie przechowywać informację o układzie naszych partycji. Nie można jej usunąć. Kolejną partycją zawsze powinna być partycja bootstrap. Partycja ta posiada mały (800KB) system plików HFS, którego zadaniem jest przechowywanie kopii zapasowej programu ładującego Yaboot oraz plików konfiguracyjnych tego programu. Partycja ta nie pełni takiej samej roli jak partycja /boot na innych architekturach. Po takiej partycji zazwyczaj znajdują się standardowe systemy plików Linux, zgodnie z przedstawionym poniżej schematem. Główna partycja posiada system plików, na którym zainstalowany jest system Gentoo. Jeżeli chcemy mieć dwa systemy, musimy się upewnić, że partycja OSX znajduje się za partycją bootstrap, tak aby program yaboot uruchamiał się w pierwszej kolejności.
Komputery Apple Old World są już nieco trudniejsze w konfiguracji. Pierwszą partycją jest zawsze partycja Apple Partition Map. Partycja ta ma za zadanie przechowywać informację o układzie naszych partycji. Nie można jej usunąć. Jeżeli używamy BootX, w konfiguracji przedstawionej poniżej założono, że MacOS jest zainstalowany na oddzielnym dysku. W przeciwnym wypadku, na dysku znajdowała będzie się dodatkowa partycja dla "Apple Disk Drivers" zawierająca Apple_Driver63, Apple_Driver_ATA, Apple_FWDriver, Apple_Driver_IOKit, Apple_Patches oraz instalacja MacOS. Jeżeli używamy Quik, będziemy musieli stworzyć partycję boot, aby mieć gdzie przetrzymywać jądro. Po partycji boot, należy stworzyć standardowe systemy plików Linux, zgodnie ze schematem przedstawionym poniżej. Partycja wymiany jest miejscem, wykorzystywanym w sytuacji gdy system wykorzystał już całą dostępną fizyczną pamięć. Główna partycja zawiera system plików, na którym zainstalowany jest system Gentoo.
Układ partycji Pegasos jest podobno do układu Apple. Pierwsza partycją jest partycją boot, zawierającą jądra, które chcemy uruchomić. Dodatkowo znajduje się tutaj skrypt Open Firmware, który wyświetla menu podczas uruchamiania komputera. Po partycji boot, znajdują się standardowe systemy plików Linux, umieszczone zgodnie ze schematem znajdującym się poniżej. Partycja wymiany jest miejscem, wykorzystywanym w sytuacji gdy system wykorzystał już całą dostępną fizyczną pamięć. Główna partycja zawiera system plików, na którym zainstalowany jest system Gentoo.
Komputery bazujące na referencyjnej platformie IBM PowerPC (PReP) potrzebują małej partycji boot PReP, po której należy utworzyć partycję wymiany oraz partycję główną.
Jeżeli interesuje nas informacja o odpowiednim rozmiarze partycji lub jaka ich liczba będzie nam potrzebna, powinniśmy przeczytać dalszą część tego rozdziału. W przeciwnym wypadku należy przejść do części Domyślnie: Partycjonowanie dysku za pomocą mac-fdisk lub Alternatywnie: Partycjonowanie dysku przy pomocy parted (zwłaszcza Pegasos). Ilość partycji ściśle zależy od naszego środowiska. Na przykład jeśli administrujemy systemem mającym wielu użytkowników prawdopodobnie uznamy za stosowne oddzielenie /home, co poprawi bezpieczeństwo i uprości proces tworzenia kopii zapasowych. Jeżeli docelowym zastosowaniem instalowanego systemu jest serwer pocztowy to na osobnej partycji należy umieścić /var gdzie przechowywane są listy. Dobry wybór systemu plików może tu znacznie zwiększyć wydajność. Za to oddzielenie /opt jest dobrym rozwiązaniem na serwerach gier, gdyż większość używanego oprogramowania będzie instalowana właśnie tam. Powodami przyjęcia takiego rozwiązania są również bezpieczeństwo i łatwość tworzenia kopii zapasowych. Warto upewnić się, że partycja /usr będzie wystarczająco duża ponieważ będą tam znajdowały się nie tylko dane wszystkich aplikacji, ale również ważące 500 MB drzewo Portage. Jak widać, wiele zależy od oczekiwanego rezultatu. Wydzielenie partycji lub woluminów ma wiele zalet:
Niestety zbyt rozbudowany podział niesie z sobą spore niebezpieczeństwo: źle zaplanowany zaowocuje pustkami na zbyt dużych i ciasnotą na zbyt małych partycjach. Ponadto dla dysków opartych na interfejsach SCSI jest limit maksymalnie 15 partycji. 1. Domyślnie: Partycjonowanie dysku za pomocą mac-fdisk Aby utworzyć partycje skorzystamy z programu mac-fdisk:
Jeżeli używaliśmy Apple Disk Utility do pozostawienia miejsca dla Linuksa, najpierw musimy usunąć partycje utworzone poprzednio. Skorzystamy w tym celu z polecenia d. Zapyta ono o numer kasowanych partycji. Zwykle pierwsza partycja na komputerach NewWorld (Apple_partition_map) nie może zostać skasowana. Jeżeli chcemy rozpocząć pracę z czystym dyskiem, należy uruchomić program z parametrem i. Opcja ta całkowicie usuwa zawartość dysku, więc należy używać jej ostrożnie. Następnie zakładamy partycję Apple_bootstrap za pomocą b. Zostaniemy zapytani o początkowy blok. Jeśli poprzednio wybraliśmy na ten cel trzecią partycję, wpiszemy 3p.
Teraz stworzymy partycję wymiany za pomocą c. Program mac-fdisk ponownie zapyta o blok początkowy. Jako, że wcześniej skorzystaliśmy z 3, teraz wpiszemy 4p. Gdy zostaniemy zapytani o rozmiar wpisujemy 512M (lub inny na jaki się zdecydowaliśmy - 512MB to zalecane minimum, jednak powszechnie akceptowaną normą jest podwójny iloczyn posiadanej fizycznej pamięci). Następnie na pytanie o nazwę wpisujemy swap (koniecznie). Żeby założyć partycję root, wpiszemy c, następnie 5p, aby wybrać blok od którego ma się zaczynać. Na pytanie o rozmiar ponownie wpiszemy 5p, mac-fdisk przydzieli jej całą pozostałą wolną przestrzeń Należy koniecznie nadać jej nazwę root. Na zakończenie zachowujemy zmiany i opuszczamy mac-fdisk poleceniami w oraz q.
Następnie przechodzimy do paragrafu Zakładanie systemów plików. 1. Alternatywnie: Partycjonowanie dysku przy pomocy parted (zwłaszcza Pegasos) Program parted, czyli Partition Editor, jest w stanie obsłużyć partycje HFS+ używane przez Mac OS i Mac OS X. Dzięki niemu można zmienić rozmiar obecnych partycji, aby zrobić miejsce na partycje dla Linuksa. W przykładzie poniżej opiszemy jednak partycjonowanie dysku jedynie dla maszyn Pegasos. Zacznijmy od uruchomienia programu parted:
Jeśli dysk nie jest jeszcze podzielony na partycje, uruchamiamy mklabel amiga, aby utworzyć nową etykietę dla tego napędu. Zawsze można wpisać polecenie print, aby wyświetlić aktualną tabelę partycji. Zmiany jakie wprowadzimy nie zostaną zapisane aż do czasu wyjścia z aplikacji. Przez cały czas można anulować omyłkowo wprowadzone zmiany przy pomocy kombinacji klawiszy Ctrl-C, która przerwie działanie programu. Jeśli zamierzamy na swojej maszynie zainstalować również MorphOS musimy utworzyć system plików affs1 na początku napędu. Do zainstalowania kernela MorphOS'a wystarczy 32MB miejsca. Jeśli mamy Pegasos lub chcemy używać reiserfs bądź xfs będzie trzeba ponadto trzymać na tej partycji kernel Linuksa (Pegasos II może zostać zabootowany z partycji ext2/ext3 lub affs1). Aby utworzyć partycję wpiszemy polecenie mkpart primary affs1 START END, gdzie START i END to obszar w megabajtach (np. 0 32 tworzy partycję o rozmiarze 32MB rozpoczynając od 0MB i kończąc na 32MB. Jeżeli zechcemy utworzyć partycję ext2 lub ext3, musimy zamienić zmienną affs1 z polecenia mkpart na jeden z wybranych przez nas systemów). Należy utworzyć dwie partycje dla systemu Linux, jeden główny system plików oraz partycję typu swap. Należy uruchomić polecenia mkpart primary START END, aby utworzyć każdą z nich zastępując START oraz END wymaganymi przez nas wielkościami. Zalecaną wielkością dla partycji swap jest podwójny rozmiar posiadanej przez nas pamięci RAM, jednak minimalną wartością jest 512MB. Aby utworzyć partycję swap należy wykonać polecenie mkpart primary linux-swap START END, a w miejsce START i END wpisać pożądane przez nas wartości. Kiedy skończymy pracę w parted wyłączamy go wpisując po prostu quit. Po utworzeniu partycji nadszedł czas na założenie na nich systemów plików. Jeśli nie wiemy jakie system plików wybrać lub odpowiadają nam domyślne ustawienia w podręczniku, przejdźmy do paragrafu Zakładania systemów plików na partycjach. W przeciwnym wypadku polecamy dalszą lekturę aby dowiedzieć się więcej na ich temat. Jądro Linux obsługuje wiele różnych systemów plików. W tym tekście omówimy ext2, ext3, ReiserFS, XFS i JFS, ponieważ są one najczęściej używane w systemach linuksowych. ext2 to sprawdzony i popularny linuksowy system plików, którego główną wadą jest to, że nie posiada księgowania. Powoduje to, że jego regularne kontrole przy starcie systemu bywają długotrwałe. Obecnie istnieją nowoczesne systemy plików z księgowaniem, które można szybko sprawdzić i to właśnie te polecamy naszym użytkownikom. Księgowanie zapobiega długotrwałym kontrolom podczas uruchamiania systemu oraz ewentualnym błędom spójności danych. Jeśli zamierzamy instalować Gentoo na bardzo mały dysku (mniejszym niż 4GB) musimy przekazać ext2 informacje o rezerwacji wystarczającej ilości inode w trakcie tworzenia systemu plików poprzez wydanie komendy mke2fs -T small /dev/<device>. ext3 to odpowiednik ext2 posiadający księgowanie w trybach full oraz ordered, dzięki czemu w razie awarii dane odzyskiwane są błyskawicznie. ext3 używa indeksu drzewa HTree, który zapewnia wysoką wydajność w prawie wszystkich zastosowaniach. W skrócie, ext3 to bardzo dobry i niezawodny system plików. Jeśli zamierzamy instalować Gentoo na bardzo mały dysku (mniejszym niż 4GB) musimy przekazać ext2 informacje o rezerwacji wystarczającej ilości inode w trakcie tworzenia systemu plików poprzez wydanie komendy mke2fs -j -T small /dev/<device>. JFS to bardzo wydajny system plików IBM wyposażony w księgowanie. Jest lekki, szybki i godny polecenia. Oparto go na drzewie B+ dzięki czemu doskonale sprawdza się w wielu bardzo różnych zastosowaniach. ReiserFS to system plików z księgowaniem oparty na drzewie B+. Wykazuje się doskonałą wydajnością przy obsłudze bardzo wielu małych plików (kosztem zwiększonego obciążenia procesora). Nie jest tak aktywnie rozwijany jak inne systemy plików. XFS to system plików z księgowaniem metadanych, który został zaprojektowany z myślą o skalowalności i nie posiada wielu dodatkowych możliwości. Nie jest on również zbyt odporny na problemy sprzętowe. Partycje wymiany inicjalizujemy za pomocą polecenia mkswap:
Aby uruchomić partycję wymiany, używamy polecenia swapon:
Partycję wymiany tworzymy i uaktywniamy przed stworzeniem pozostałych systemów plików. Zakładanie systemów plików na partycjach Aby założyć na woluminie lub partycji system plików należy skorzystać z odpowiednich narzędzi:
Na przykład, aby założyć ext3 na partycji boot (w naszym przypadku /dev/sda4), należy wykonać następujące polecenia:
Teraz należy stworzyć systemy plików na naszych nowo utworzonych partycjach (lub woluminach logicznych).
Po założeniu partycji i utworzeniu systemów plików nadszedł czas na ich zamontowanie. Służy do tego program mount. Pokażemy to na przykładzie partycji root:
Następnie przechodzimy do rozdziału (Wypakowywanie plików instalacyjnych). |
|