1.  Informacje o systemach plików

Co to jest fstab?

W Linuksie wszystkie używane przez system partycje powinny być wpisane do /etc/fstab. Plik ten zawiera informacje o tym gdzie w strukturze katalogów, z jakimi opcjami i kiedy (automatycznie przy starcie systemu, czy nie, przez zwykłych użytkowników czy nie itd.) mają zostać zamontowane.

Tworzenie /etc/fstab

Plik /etc/fstab używa specyficznej składni. Wszystkie wiersze składają się z sześciu pól, oddzielonych spacjami lub/i tabulatorami. Każde z nich pełni określoną funkcję:

• Pierwsze pole definiuje partycję (ścieżkę do odpowiadającego jej urządzenia).
• Drugie pole kontroluje punkt montowania.
• Trzecie pole opisuje używany przez partycję system plików.
• W czwartym polu podane są opcje montowania używane przez mount. Każdy system plików posiada własne ustawienia, pełna lista znajduje się w podręczniku systemowym programu mount (man mount). Wszystkie opcje powinny być oddzielone przecinkami.
• Piąte pole używane jest przez dump do ustalenia czy dana partycja ma być dumpowana czy nie. Zazwyczaj należy wpisać tu 0 (zero).
• Z szóstego pola korzysta fsck do ustalenia kolejności sprawdzania partycji po nieprawidłowym wyłączeniu systemu. Dla głównego systemu plików należy wpisać 1, natomiast dla pozostałych 2 (lub 0 jeśli kontrola nie jest konieczna).

# nano -w /etc/fstab

Dodajemy regułki, które odpowiadają naszemu schematowi podziału oraz linie dla napędu CD-ROM i innych dysków, jeśli są zainstalowane w komputerze.

Następnie używamy poniższego przykładu do stworzenia pliku /etc/fstab:

Opcja auto powoduje, że mount sam próbuje wykryć system plików (zalecane dla wymienialnych nośników, które mogą posiadać różne systemy), a user umożliwia montowanie zwykłym użytkownikom.

Aby zwiększyć wydajność, należy dodać opcję noatime do parametrów montowania. Dzięki temu można skrócić czas dostępu do partycji i znacznie przyspieszyć system. Opcja ta powoduje, że czasy dostępu nie będą zapisywane. Ta informacja nie jest do niczego potrzebna większości użytkowników.

Sprawdzamy ponownie /etc/fstab, zapisujemy zmiany i zamykamy plik.

1.  Konfiguracja sieci

Nazwa hosta, nazwa domeny itp.

Każdy użytkownik powinien nadać swojemu komputerowi jakąś nazwę. Wydaje się to proste, ale wielu ma z tym spore trudności. Zawsze można tę nazwę zmienić. My wybraliśmy host tux oraz domenę homenetwork.

# nano -w /etc/conf.d/hostname
(Ustawienie zmiennej HOSTNAME)
HOSTNAME="tux"

Następnie, jeśli potrzebujemy ustawić nazwę domeny, dokonujemy tego w pliku /etc/conf.d/net. Ustawienie to jest nam potrzebne jedynie w przypadku gdy nasz dostawca internetu lub administrator sieci zaleci nam takie działanie. Również w przypadku gdy posiadamy serwer DNS, a nie posiadamy serwera DHCP, ustawienie nazwy domeny będzie wymagane. Nie musimy się martwić o ustawienia DNS lub nazw domen, jeśli nasza sieć korzysta z ustawień za pomocą DHCP.

# nano -w /etc/conf.d/net

(Zmienna dns_domain przechowuje nazwę naszej domeny)
dns_domain_lo="homenetwork"

W przypadku posiadania domeny NIS (jeżeli nie wiemy co to jest, zapewne jej nie posiadamy) będziemy musieli również ją zdefiniować:

# nano -w /etc/conf.d/net

(Zmienna nis_domain przechowuje nazwę naszej domeny NIS)
nis_domain_lo="my-nisdomain"

Konfiguracja sieci

Zanim powiemy "Hej, przecież już to zrobiliśmy!" należy pamiętać, że to co ustawialiśmy na początku instalacji jest przeznaczone tylko na jej potrzeby. Teraz ostatecznie skonfigurujemy sieć dla instalowanego systemu Gentoo.

Wszystkie ustawienia dotyczące sieci znajdują się w /etc/conf.d/net. Mają prostą, ale niekoniecznie intuicyjną składnię. Nie ma czego się obawiać, wszystko zostanie wyjaśnione. Warto zapoznać się z przykładowym plikiem /etc/conf.d/net.example, w którym znajduje się wiele cennych wskazówek oraz kilka przykładowych konfiguracji sieci.

Domyślnym ustawieniem jest DHCP, dlatego jego użytkownicy nie muszą dokonywać w plikach żadnych zmian. Nie zwalnia to ich jednak z konieczności zainstalowania klienta DHCP. Wszystko na ten temat znajduje się w rozdziale (Instalowanie narzędzi systemowych).

Jeśli jednak zajdzie potrzeba dokonfigurowania sieci, np. by wybrać określone opcje dla DHCP lub całkowicie zrezygnować z jego użycia, należy otworzyć plik /etc/conf.d/net w ulubionym edytorze (w przykładzie użyjemy nano):

# nano -w /etc/conf.d/net

Znajduje się tam następujący wpis:

config_eth0=( "dhcp" )
# This blank configuration will automatically use DHCP for any net.*
# scripts in /etc/init.d.  To create a more complete configuration,
# please review /etc/conf.d/net.example and save your configuration
# in /etc/conf.d/net (this file :]!).

Gdy IP, maska sieciowa oraz brama są ustawiane ręcznie, edytujemy obie zmienne, config_eth i routes_eth0:

config_eth0=( "192.168.0.2 netmask 255.255.255.0 brd 192.168.0.255" )
routes_eth0=( "default via 192.168.0.1" )

Dla DHCP wystarczy skonfigurować config_eth0 w następujący sposób:

config_eth0=( "dhcp" )

Powtarzamy powyższe instrukcje dla pozostałych interfejsów sieciowych (odpowiednio config_eth1, config_eth2).

Lista dostępnych ustawień znajduje się w pliku /etc/conf.d/net.example. Warto również przeczytać stronę man używanego klienta DHCP i zapoznać się z jego ustawieniami.

Następnie należy zapisać konfigurację i zamknąć edytor.

Automatyczny start sieci podczas uruchamiania systemu

Aby urządzenia sieciowe były aktywowane podczas startu, musimy je dodać do domyślnego poziomu uruchamiania.

# rc-update add net.eth0 default

Posiadacze kilku urządzeń sieciowych muszą utworzyć odpowiednie skrypty startowe, np. net.eth1, net.eth2 itd. Można w tym celu skorzystać z ln:

# cd /etc/init.d
# ln -s net.lo net.eth1
# rc-update add net.eth1 default

Zapisywanie informacji o sieci

Trzeba poinformować system o istnieniu lokalnej sieci. Służy do tego plik /etc/hosts. Zapisujemy w nim nazwy hostów i odpowiadające im adresy IP, których nie może ustalić serwer nazw. Będziemy musieli w tym pliku zdefiniować nasz komputer. Możemy tutaj również umieścić komputery z naszej sieci jeżeli nie będziemy chcieli konfigurować wewnętrznego serwera DNS.

# nano -w /etc/hosts

(Wpis definiujący nasz komputer).
127.0.0.1     localhost

(Definiujemy pozostałe komputery z naszej sieci. Muszą one posiadać IP
przypisane na stałe, aby skorzystać z tego sposobu).
192.168.0.5   jenny.homenetwork jenny
192.168.0.6   benny.homenetwork benny

Zapisujemy zmiany i zamykamy edytor.

1.  Konfiguracja systemu

Hasło superużytkownika

Hasło roota zmieniamy poleceniem:

# passwd

Informacje o systemie

Do najbardziej podstawowych ustawień Gentoo używa pliku /etc/rc.conf. Otwieramy go i zapoznajemy się z umieszczonymi w nim komentarzami. :)

# nano -w /etc/rc.conf

Po dokonaniu zmian należy zapisać je do pliku.

Jak widać, plik ten jest dobrze skomentowany. Dzięki temu można poradzić sobie z umieszczonymi w nim zmiennymi bez niemal żadnych problemów. Między innymi można tu skonfigurować czcionki używane przez system i menedżer uruchamiania serwera X (jak kdm czy gdm).

Konfiguracja klawiatury znajduje się w pliku /etc/conf.d/keymaps i to jego należy edytować w celu zmiany ustawień.

# nano -w /etc/conf.d/keymaps

Zmienna KEYMAP wymaga specjalnego traktowania. Jeśli zostanie wybrana zła wartość to mogą pojawić się dziwne rezultaty podczas pisania na klawiaturze.

Po dokonaniu zmian należy zapisać plik i opuścić edytor.

Ustawienia zegara w Gentoo znajdują się w pliku /etc/conf.d/clock. Należy go wyedytować i poprawić ustawienia.

# nano -w /etc/conf.d/clock

Jeśli zegar sprzętu jest inny niż UTC należy dodać do pliku opcję CLOCK="local", aby godzina w systemie zgadzała się z rzeczywistością.

Należy zdefiniować poprzednio skopiowaną do pliku /etc/localtime strefę czasową, tak aby przy kolejnych aktualizacjach pakietu sys-libs/timezone-data, automatycznie aktualizowany był również plik /etc/localtime. Na przykład by ustawić strefę czasową dla Warszawy, do pliku dodaje się wpis TIMEZONE="Europe/Warsaw".

Po ukończeniu edycji zapisujemy zmiany i zamykamy edytor.

Teraz należy przejść do (instalacji narzędzi systemowych).