Konfiguracja KDE

1.  Co to jest K Desktop Environment?

Projekt

Projekt KDE to projekt, który ma na celu tworzenie darmowego oprogramowania dedykowanego dla środowiska KDE - graficznego środowiska o otwartym kodzie, przeznaczonego dla stacji roboczych Linux oraz UNIX. Rozwijaniem projektu zajmuje się kilkuset inżynierów oprogramowania z całego świata, którzy zgodzili się za darmo pracować dla projektu. Więcej informacji o KDE można uzyskać na stronach tego projektu.

Oprogramowanie

K Desktop Environment to proste w użyciu środowisko graficzne zbudowane na dobrze przemyślanym szkielecie programowym. Pozwala on na współdziałanie między aplikacjami, wykonywanie operacji na zasadzie "przeciągnij i upuść", itp. Oprócz obowiązkowych komponentów wymaganych przez środowisko, KDE zapewnia również odpowiednie aplikacje do setek zastosowań: zarządzania plikami, przeglądania stron WWW, prac biurowych czy obsługi poczty elektronicznej. Wszystko to wchodzi w skład projektu KDE.

Środowisko KDE jest dostępne w ponad 70 językach i jest używane przez ogromne rzesze użytkowników. Dla zainteresowanych, dostępnych jest wiele zrzutów ekranów. Aby uzyskać więcej informacji na temat KDE, można przeczytać artykuł Co to jest KDE? (w języku angielskim) na stronie domowej KDE.

Społeczność

Istnieje wiele stron społeczności KDE. Na stronie KDEnews.org można znaleźć najnowsze ogólne informacje na temat KDE. KDEdevelopers.org z kolei przeznaczone jest dla osób rozwijających KDE, zaś KDE-forum jest przeznaczone do komunikacji pomiędzy użytkownikami. Więcej odnośników można znaleźć na stronie rodziny KDE.

2.  Instalowanie KDE

Co jest potrzebne?

Jeśli jesteśmy zainteresowani zainstalowaniem KDE (lub wsparciem projektu KDE), musimy upewnić się, że we flagach USE mamy ustawioną flagę kde oraz qt3 lub qt4 (lub obie naraz). Zainteresowani powinni wiedzieć, że Qt jest biblioteką graficzną potrzebną dla poprawnego działania KDE. qt3 odpowiada za wsparcie wersji 3.x, natomiast qt4 odpowiada za wsparcie dla nowszej wersji 4.x. Żadna z tych flag nie jest wymagana do instalacji KDE. Należy natomiast pamiętać, że niektóre pakiety poprzez te flagi pozwalają na wybór wsparcia dla qt3 lub qt4.

KDE potrafi również samodzielnie montować urządzenia. Należy dodać hal do flag USE, jeśli chcemy zapewnić obsługę automatycznego montowania urządzeń, tak jak to opisano w części Montowanie urządzeń w KDE.

Jeśli nie będzie używane aRts do obsługi multimediów, należy wyłączyć flagę USE arts (jest ona domyślnie włączona).

Instalacja KDE przy użyciu rozdzielonych pakietów

Jeśli chcemy mieć jeszcze większą kontrolę, nad tym jakie elementy KDE zostaną zainstalować, mamy możliwość wyboru pojedynczych programów, które będziemy wykorzystywać. Więcej informacji na temat ebuildów poszczególnych programów KDE można uzyskać w dokumencie Rozdzielone ebuildy KDE.

Wybór co zainstalować, a co nie, w przypadku rozdzielonych ebuildów jest znacznie trudniejszy niż gdy korzystamy z monolitycznych pakietów. Dlatego też Gentoo dostarcza meta pakiety, które zawierają pewną ilość programów KDE:

• W przypadku zapotrzebowania na pełną instalację KDE, należy zainstalować kde-meta. Ten pakiet zainstaluje wszystkie aplikacje KDE jako zależności.
• Podstawową instalację KDE można osiągnąć instalując kdebase-startkde. W dowolnym momencie można instalować kolejne aplikacje KDE.
• Jeśli zamierza się zainstalować coś pomiędzy kde-meta i kdebase-startkde, należy wybrać pakiet kdebase-meta. Zainstaluje on kilka dodatkowych aplikacji takich jak konsole czy kdm.

Powyższe trzy opcje to skrajne możliwości. Najlepszym rozwiązaniem byłoby zastosowanie bezpiecznej mieszanki obu. Aby ułatwić proces podejmowania decyzji, poniższa tabela przedstawia krótki, niekompletny przegląd niektórych dostępnych pakietów KDE.

Te pakiety nie są częścią instalacji kdebase-startkde.

Jest to dopiero wierzchołek góry lodowej. Aby uzyskać informacje o wszystkich aplikacjach KDE, wystarczy zajrzeć do kategorii kde-base . Przeznaczenie poszczególnych programów powinno być dostępne w opisie.

Aby podejrzeć co zainstaluje emerge, należy użyć emerge -p z pomocą less, w innym przypadku może być kłopot z zobaczeniem wszystkich paczek.

(Należy wstawić wybrane pakiety)
# emerge -p kdebase-startkde | less

Jeśli rezultat jest poprawny, wystarczy usunąć -p. Kompilacja zapewne troszeczkę potrwa. KDE jest olbrzymim środowiskiem, więc nie ma się co dziwić, że nie zostanie skompilowane w ciągu kilku minut.

Instalowanie KDE przy pomocy monolitycznych pakietów

Chociaż monolityczne pakiety są mniej rekomendowaną metodą instalacji KDE w Gentoo, pozostawiamy użytkownikom możliwość korzystania z nich.

Projekt KDE opublikował nową wersję środowiska, składającą się z 16 dużych pakietów. Każdy z nich zawiera wiele aplikacji (dlatego nazywane są monolitycznymi). Musimy zdecydować, które pakiety zainstalujemy.

Możemy przejrzeć listę wszystkich pakietów jakie mogą być zainstalowane:

# emerge --pretend kde | less

Jeśli nie muszą być instalowane wszystkie pakiety, można zainstalować poszczególne osobno. Na pewno należy zainstalować pakiet kdebase, ponieważ zawiera on trzon KDE oraz wszystkie składniki potrzebne do uruchomienia czegokolwiek z KDE. Poniżej znajduje się tabela z dostępnymi pakietami które można zainstalować.

Dla przykładu, aby zainstalować KDE jedynie z aplikacjami związanymi z siecią oraz czynnościami administracyjnymi wykonamy polecenie:

# emerge kdebase kdenetwork kdeadmin

W przypadku wątpliwości: kompilacja KDE troszkę trwa.

Dodatkowe aplikacje KDE

Aplikacje KDE nie ograniczają się tylko do tych, które dołączane są do oficjalnych wydań tego środowiska. Istnieje wiele programów, które wykorzystują szkielet KDE i jego biblioteki. Poniżej znajduje się lista tylko tych najbardziej popularnych:

Pierwsze wrażenia

Spójrzmy teraz na rezultat. Należy przestrzegać tego czego mama od zawsze nauczała o pracy na koncie roota. Dlatego też należałoby posłuchać rad mamy i uruchomić KDE na koncie zwykłego użytkownika. Trzeba skonfigurować sesję aby system uruchamiał KDE po wpisaniu startx w linii poleceń. Wystarczy wpisać exec starkde w ~/.xinitrc (więcej informacji w akapicie Używanie startx w dokumencie Konfiguracja serwera X):

$ echo "exec startkde" > ~/.xinitrc

Teraz trzeba wpisać startx w linii poleceń, aby uruchomić środowisko graficzne.

$ startx

Na powitanie pojawi się aplikacja zwana KPersonalizer. Gratulacje, teraz trzeba tylko skonfigurować KDE...

3.  Konfiguracja KDE

KPersonalizer

KPersonalizer to aplikacja, która dokonuje konfiguracji KDE. Jest to bardzo przydatny kreator, który pozwala w szybki sposób dostosować KDE do własnych potrzeb. Przy pierwszym uruchomieniu KDE, KPersonalizer jest uruchamiane automatycznie.

Pierwsze dane jakie należy podać to preferowany kraj oraz język. Jako że jeszcze nie zostały zainstalowane pakiety lokalizacyjne, dostępne języki będą bardzo ograniczone -- zapewne do wyboru będzie jedynie język angielski. Nie należy się tym przejmować, gdyż język będzie można później zmienić.

Kolejny wybór jaki jest przedstawiany to sposób zachowania się systemu. W tym zachowanie się okien, wybór myszą, itd. Przy wybieraniu danego zachowania, jego opis jest przedstawiany, aby pomóc przy dokonywaniu wyboru. W razie niepewności, nie ma co panikować -- można zmienić to zachowanie w dowolnym momencie.

W kolejnym kroku, KPersonalizer pyta o ilość graficznych urozmaiceń które powinny być włączone. Im więcej, tym ładniej będzie wyglądać KDE, jednak procesor będzie bardziej obciążony. Jednakże nie jest aż tak źle - na systemie z procesorem 600MHz i 128Mb pamięci, włączenie maksymalnej ilości urozmaiceń graficznych nadal pozwala na w miarę wygodną pracę.

Ostatecznie, KDE pyta o styl jaki ma być używany. Styl opisuje dekorację okna, temat, wygląd przycisków itd. Małe okienko pozwala zorientować się w ich wyglądzie. Czy wspominaliśmy już, że KDE jest bardzo konfigurowalne?

Teraz można usiąść i się cieszyć się -- KDE się uruchomi, a na ekran zawita ładne, uporządkowane i funkcjonalne środowisko graficzne.

Instalowanie innych języków

Ta sekcja przeznaczona jest dla osób, których język macierzysty jest inny niż angielski lub które chcą po prostu pracować w KDE w innym języku. Zostanie tu opisane jak zainstalować inne języki.

Paczki językowe znajdują się w paczce kde-i18n. Aby zainstalować wybrany pakiet lokalizacyjny, należy ustawić zmienną LINGUAS, aby wskazywała na odpowiedni(e) język(i). Rozsądne jest aby umieścić ją w /etc/make.conf tak, aby aktualizacja systemu nie usuwała pożądanych pakietów językowych.

# nano -w /etc/make.conf
(Jako przykład, zostaną zainstalowane pakiety dla języka polskiego (pl)
 oraz  francuskiego (fr))
LINGUAS="pl fr"

Teraz trzeba wpisać emerge kde-i18n, aby zainstalować odpowiednie pakiety. Po instalacji, wystarczy ponownie uruchomić KDE i przejść do Centrum Sterowania KDE (K-menu > Control Center). Jest to miejsce w którym można kontrolować niemalże każdą część KDE. Jest też ono znacznie bardziej rozbudowane niż KPersonalizer.

Aby zmienić język, należy wejść do Regional & Accessibility, Country/Region & Languages. Tam należy dodać wybrane języki. Aby ujrzeć zlokalizowane KDE, wystarczy uruchomić go ponownie.

Graficzny ekran logowania

Aby używać programu kdm jako graficznego menadżera logowania (co oznacza, że nie trzeba będzie logować się do terminala i wpisywać startx za każdym razem), trzeba najpierw zainstalować go, a następnie zmienić jeden plik konfiguracyjny i ustawić system, aby uruchamiał się w trybie graficznym tuż po wystartowaniu, zgodnie z opisem znajdującym się poniżej.

# emerge --ask kdm

W pliku /etc/conf.d/xdm, trzeba ustawić w zmiennej DISPLAYMANAGER wartość kdm.

# nano -w /etc/conf.d/xdm
(Trzeba wyedytować poniższą zmienną)
DISPLAYMANAGER="kdm"

Na zakończenie należy dodać xdm do domyślnego poziomu uruchamiania:

# rc-update add xdm default

Po ponownym rozruchu systemu, KDM zostanie użyte jako graficzny ekran logowania.

KDM wyświetli listę dostępnych do uruchomienia sesji, jedną z nich oczywiście będzie KDE, pozostałe pozycje będą zależne od zainstalowanego w systemie oprogramowania. Sesje dla wszystkich menedżerów okien znajdują się w katalogu /usr/share/xsessions/. Jeśli korzysta się z KDM nie trzeba zmieniać pliku ~/.xinitrc.

Montowanie urządzeń w KDE

KDE daje możliwość montowania urządzeń takich jak napęd CD-ROM czy pamięć USB poprzez pojedyncze kliknięcie w graficznym interfejsie. Aby skorzystać z tej funkcjonalności konieczne jest skompilowanie KDE z flagą USE hal i zainstalowanie programów dbus i hal. Należy również dodać dbus i hal do domyślnego poziomu uruchamiania, a użytkownicy powinni być członkami grupy plugdev.

# emerge --ask dbus hal
# rc-update add dbus default
# rc-update add hald default
Add <user> to the plugdev group
# gpasswd -a <user> plugdev

4.  Zarządzanie instalacjami KDE

Wielokrotne instalacje

Jedną ze specyficznych cech zarządzania instalacjami KDE w Gentoo jest to, że kiedy nowa seria KDE zostaje opublikowana (jak na przykład seria 3.5.x, zastępująca serię 3.4.x), zostanie ona zainstalowana obok starej i jej nie nadpisze. Przykładowo, jeśli posiadamy KDE 3.4 i zainstalujemy KDE 3.5, to będziemy posiadali w systemie dwie wersje, jedną zainstalowaną w katalogu /usr/kde/3.4/ i drugą w /usr/kde/3.5/.

Należy zwrócić uwagę na fakt, że wersje KDE z różnych serii posiadają oddzielne katalogi z konfiguracją w katalogu domowym użytkownika. KDE 3.4 wczytuje swoje ustawienia z katalogu /home/<user>/.kde3.4. Gdy po raz pierwszy uruchomimy KDE 3.5, utworzony zostanie katalog /home/<user>/.kde3.5, do którego przeniesiona zostanie konfiguracja wersji 3.4. Pliki konfiguracyjne dwóch serii mogą być modyfikowane niezależnie.

Kolejną sprawą, o której należy pamiętać w czasie aktualizacji KDE, jest możliwość wystąpienia problemów z dodatkowymi aplikacjami KDE, które wcześniej zainstalowaliśmy (jak koffice, amarok lub k3b). Konieczne jest przekompilowanie takich programów w obecności nowej wersji KDE. Gdy tylko zaczniemy używać nowej serii KDE, musimy powtórnie zainstalować te aplikacje, aby zostały one powiązane z nowymi bibliotekami.

Odinstalowywanie starej wersji

Posiadanie wielu wersji KDE zainstalowanych jednocześnie wywołuje problem, w jaki sposób usunąć starsze wersje, gdy zdecydujemy, że nie są one nam już potrzebne. Niestety portage nie daje możliwości odinstalowania pakietu i wszystkich jego zależności przy pomocy pojedynczej komendy, więc jeśli wykonamy polecenie emerge --unmerge kde, w rzeczywistości nie usuniemy pakietów KDE.

Aby usunąć jakąś wersję KDE (przykładowo 3.4), poszczególne pakiety muszą zostać usunięte.

# emerge --unmerge =arts-3.4* =kdelibs-3.4* =kdebase-3.4* ...

Oczywiście jest to sposób skrajnie niewygodny, jeśli zainstalowaliśmy wiele programów KDE. Powyższą operację można zautomatyzować na wiele sposobów, poniższy jest tylko przykładem.

Na początku wygenerujemy listę wszystkich pakietów, jakie chcemy usunąć. Posłużymy się narzędziem equery, który jest częścią pakietu app-portage/gentoolkit:

(Wszystkie zainstalowane pakiety KDE)
# equery list kde-base/
(Zainstalowane pakiety KDE 3.4)
# equery list kde-base/ | grep 3\.4

Należy dwukrotnie sprawdzić czy lista pakietów zawiera programy, które powinniśmy usunąć z systemu. Jeśli lista jest poprawna, możemy przekazać ją jako argument dla komendy emerge --unmerge.

# equery list kde-base/ | grep 3\.4 | xargs emerge --unmerge --pretend

Sprawdźmy jeszcze raz listę programów i jeśli jest ona poprawna powtórzmy powyższą komendę bez parametru --pretend, aby rozpocząć proces usuwania.

Gdy ten proces zakończy się, katalog /usr/kde/3.4/ powinien zawierać tylko kilka plików (głównie pliki konfiguracyjne - polityka portage zakłada, aby nigdy nie ingerować w konfigurację). Jeśli chcemy, możemy bezpiecznie usunąć katalog /usr/kde/3.4/ razem z jego zawartością, aby pozbyć się pozostałości KDE 3.4.

5.  Często zadawane pytania

KDE jest niezwykle wolne podczas startu

Trzeba upewnić się, że plik /etc/hosts jest prawidłowy:

• W przypadku statycznego numeru IP, trzeba upewnić się że FQDN oraz nazwa hosta są odpowiednio wpisane, np. 192.168.0.10 tux.mydomain tux
• W przypadku adresu przydzielanego dynamicznie lub gdy nie ma w ogóle dodatkowych interfejsów, należy dodać nazwę hosta w linijce z adresem localhost, np. 127.0.0.1 localhost tux

Należy upewnić się, że dla dysków uruchomione jest DMA:

# hdparm /dev/hda
(...)
using_dma       = 1 (on)
(...)

Zawartość tego dokumentu jest rozpowszechniana na podstawie licencji Creative Commons - Attribution / Share Alike.