Türkçe Linux/HPPA Elkitabı

İçerik:

• Gentoo Kurulumu
  Bu bölümde sisteminize nasıl Gentoo Linux kurabileceğinizi öğreneceksiniz.
  1. Gentoo Linux Kurulumu Hakkında
     Gentoo ortamına yabancı olan kullanıcılar belkide aslında Gentoo Linux'un esnek yapısını bilmiyorlar. Bu bölümde bu esnek yapı ile tanışacaksınız.
  2. Endoğru Kurulum Ortamını Seçmek
     Gentoo Linux çeşitli yöntemler ile kurulabilir. Bu bölümde nasıl Gentoo LiveCDs ile kurulum yapabileceğiniz anlatılmaktadır.
  3. Ağ Ayarları
     Eğer Gentoo'nuzu internet üzerinden kurmak istiyorsanız, o zaman ağ ayarlarınızı yapmak zorundasınız.Bu bölümde ağ ayarları anlatılmaktadır.
  4. Sabit Diskin Hazırlanması
     Gentoo Linux kurabilmeniz için diskinizde gerekli bölünmeleri yapmanız gereklidir. Bu bölümde kuracağınız Gentoo Linux için diskinizi nasıl ayarlayabileceğiniz anlatılmaktadır.
  5. Gentoo Kurulum Dosyalarının Kurulması
     Gentoo kurulumu Stage-dosyaları olarak tanınan dosyaların yardımı ile gerçekleşir. Bu bölümde Stage dosyalarını nasıl açacağınızı ve Portage nasıl ayarlayabileceğinizi anlatacağız.
  6. Gentoo Temel Sisteminin Kurulması
     Hangi Stage'yi seçtiğinizden bağımsız olarak, kurulumda temel bir sisteme sahipsiniz. Bu bölümde temel sistemin kurulumunu anlatacağız.
  7. Kernel Ayarları
     Linux çekirdeği bütün Linux sürümlerinin temel taşını oluşturur. Bu bölümde kernelinizi nasıl ayarlayabileceğinizi bulabilirsiniz.
  8. Sisteminizin Ayarlanması
     Önemli ayar dosyalarını düzenlemeniz gereklidir. Bu bölümde bu ayar dosyalarına genel bir bakış ve dosyalar hakkında kısa bilgiler ve nasıl çalışmanız gerekliliği hakkında bilgi alacaksınız.
  9. Önyükleyici Ayarlanması
     Bu bölümde kendi ihtiyaçlarınıza göre nasıl PALO ayarlayabileceğiniz anlatılacak.
  10. Gerekli Sistem Araçlarının Kurulması
      Daha öncede söylediğimiz gibi; Gentoo da 'seçim' söz konusudur. Bu bölümde önemli bazı program ve araçların seçimi ve kurulumu hakkında kısa bilgiler vereceğiz.
  11. Gentoo Kurulumunu Bitirmek
      Bitirmeye nerdeyse az kaldı. Sisteminize bir veya birden fazla kullanıcı ekleyip, kurulumu terk edeceğiz ve yeni kurulmuş Gentoo Linux'unuzu kullanabileceksiniz.
  12. Kurulum bitti, ya sonra ?
      Artık bir Gentoo sisteminiz var. 'Şimdi ne yapabilirim?' sorusuna cevap arayacağız.
• Gentoo Altında Çalışma
  Gentoo altında çalışırken nasıl yazılım kurabilirsiniz, değişkenleri kendi isteğinize göre nasıl değiştirebilirsiniz, portage davranışlarının özelliklerini nasıl değiştirebilir, gibi konuları bu bölümde bulabilirsiniz.
  1. USE flags
     USE-flags gentoo'nun en büyük özelliklerinden bir tanesidir. Bu bölümde 'USE Flags' kullanımı ve sisteminize nasıl uyumlu şekilde ayarlayabileceğinizi okuyabilirsiniz.
  2. Portage ve Yazılımlar
     Portage'nin en büyük özelliği sisteminizdeki kullanılacak olan yazılımların denetimini yapmasıdır. Bu bülümde paket bilgilerini nasıl alabileceğiniz, paketlerinizi nasıl güncelleyebileceğiniz, paket ekleme ve paket silme işlemlerinin nasıl yapıldığını öğreneceksiniz.
  3. Portage Özellikleri
     Bu bölümde Gentoo Portage'sinin çeşitli kullanım özelliklerini bulabilirsiniz.
  4. Portage Davranışlarının Kontrolu
     Portage'leri kendi ihtiyaçlarınıza ve isteklerinize göre düzenleyebilirsiniz.Bu bölümde dosyalarınızı nasıl koruyabileceğiniz vb. konular anlatılmaktadır.
  5. İnit Betikleri (initscripts)
     Gentoo özel initscript formatı kullanır. Bunlar diğer yeni özelliklerin yanısıra, olası bağımlılıklarda kendi karar verebilen ve sanal initscript'leridir. Bu bölümde bu skriptler ile nasıl çalışabileceğiniz anlatılmaktadır.
  6. Ortam Değişkenleri
     Sisteminizdeki ortam değişkenlerinizi Gentoo ile çok basit olarak düzenleyebilir veya değiştirebilirsiniz. Bu bölümde bu değişkenler ve bunlar ile nasıl işlem yapabileceğinizi öğrenebilirsiniz.

A. Gentoo Kurulumu

1. Gentoo Linux Kurulumu Hakkında

1.a. Başlangıç

Hoş geldiniz!

Her şeyden önce, Gentoo dünyasına hoş geldiniz. Seçim ve performansın dünyasına girmek üzeresiniz. Gentoo tamamiyle bir seçimler dünyasıdır. Kaç kez derleme yapmak isteyeceğiniz, Gentoo sisteminizi nasıl yükleyeceğiniz, hangi sistem kayıtçısını kullanmak isteyeceğiniz ve bunun gibi daha bir çoğunu Gentoo Linux'sunuzu yüklediğiniz zaman anlaşılır hale gelecek.

Gentoo hızlı, temiz, esnek ve modern tasarıma sahip bir dağıtımdır. Gentoo serbest yazılım çerçevesinde yapıldı ve sistemin temelini kullanıcılarından saklamaz. Portage, Python ile yazılmış, Gentoo'nun kullandığı bir paket bakım/koruma ve edinme sistemidir. Bu sistemle paketleri kolayca görebilir ve değişiklik yapabilirsiniz. Gentoo'nun paketleme sistemi kaynak kodunu kullanır (ayrıca yeniden derlenmiş paketleride destekler) ve Gentoo olaylarını düzenli metin dosyalarıyla yapılandırır. Diğer bir değişle, her yerde açık sözlüdür.

Gentoo'yu çalışır yapan seçimleri anlamış olmanız çok önemli. Size sevmediğiniz herhangi bir şey için baskı yapmak istemiyoruz. Eğer öyle yaptığımızı düşünüyorsanız, lütfen hata raporu olarak bize iletin.

Kurulum Yapısı Nasıldır?

Gentoo kurulum prosedürü 2-11 bölümleri arasında yer alan 10 adım olarak görülebilir. Her adımın sonucu aşağıdaki gibidir:

• 1. Adımdan sonra, çalışan bir ortamda bulunup Gentoo kurulumuna hazır olacaksınız.
• 2. Adımdan sonra, Gentoo kurmak için internet bağlantınız hazır olacak (duruma göre bu isteğe bağlı olabilir).
• 3. Adımdan sonra, Sabit-Diskiniz Gentoo kurulumuna ev sahipliği yapmak için hazır olacak.
• 4. Adımdan sonra, kurulum ortamınız hazır olacak ve chroot komutu ile yeni ortama girişe hazır olacaksınız.
• 5. Adımdan sonra, Gentoo kurulumu için gerekli kod paketleri yüklenmiş olacak.
• 6. Adımdan sonra, Linux çekirdeğinizi derlemiş olacaksınız.
• 7. Adımdan sonra, Gentoo sistem yapılandırma dosyalarının çoğunu yazmış olacaksınız.
• 8. Adımdan sonra, tercih ettiğiniz açılış yükleyicisi yüklenmiş ve ayarlanmış olacak.
• 9. Adımdan sonra, gerekli sistem araçları (listeden seçebileceğiniz araçlar) yüklenmiş olacak.
• 10. Adımdan sonra, Gentoo sisteminize giriş yapmış olacaksınız.

Bir karar verdiğinizde, size tüm işlemleri elimizden geldiğince iyi açıklamaya çalışacağız. Daha sonra "Varsayılan:" olarak isimlendirdiğimiz öntanımlı seçimden devam edeceğiz. Diğer olasılıkları "Alternatif:" olarak isimlendirdik. 'Varsayılan' olanları bizim önerimiz olarak düşünmeyin. Onlar çoğu kullanıcının kullanacağını düşündüğümüz şeyler.

Bazen isteğe bağlı bir adım kullanabilirsiniz. Bunlar Gentoo kurulumu için mutlaka gereken işlemler değil. Bunları "Seçmeli" olarak isimlendirdik. Aynı zamanda bazı isteğe bağlı işlemler bir önceki karara bağlı olabilir. Böyle bir karar yürüttüğünüzde size isteğe bağlı seçimi anlatmadan bu durum hakkında açıklama yapacağız.

Seçeneklerim Neler?

Gentoo'yu bir kaç değişik yolla kurabilirsiniz. Bizim LiveCD'lerimizden (kurulum CD'leri) bir tane indirip kuruluma LiveCD üzerinden başlayabilirsiniz. Kurulu bir sisteminiz var ise, başlatılabilir bir CD ile (Knoppix gibi), internetten başlatılmış bir ortamla, bir kurtarma disketiyle vs. değişik yöntemler ile kurulumu gerçekleştirebilirsiniz. Bu döküman bizim LiveCD'mizle kurulumu anlatıyor. Diğer kurulum yollarıyla ilgili yardım için lütfenAlternatif Kurulum Rehberibelgemizi okuyunuz.

Ayrıca bir kaç ihtimalinizde var: rastgele sisteminizi derleyebilir ya da hazırlanmış paketleri kurarak Gentoo ortamınızı fazla beklemeden çalıştırabilirsiniz, ve tabiki hazır bir sistem için herşeyi derlemek yerine ortalama çözümlerde kullanabilirsiniz.

Hatalar?

Eğer bu kurulumda (ya da bu kurulum dökümanında) bir hata bulursanız, lütfen yazım hatasını Gentoo Release Engineering Project projesinden kontrol edin, bugtracking system sistemini ziyaret edin ve bu hatanın farkedilip farkedilmediğini kontrol edin. Eğer farkedilmediyse, lütfen bir hata raporu oluşturun ki bunun çaresine bakalım. Hata raporlarınızı geliştiricilere iletmekten korkmayın, onlar genelde insan yemezler :-)

Şunu unutmayın, şu an okuduğunuz bu döküman mimari-değişkendir, yani diğer mimarilerede rehberlik yapar. Bu nedenle beklendiği gibi Gentoo El Kitabının geniş kısımları kaynak kodu kullanımına değiniyor. Bunu olabildiğince karışıklığı küçük tutmaya çalıştık.

Eğer bir problemin kullanıcı veya yazılım problemi olduğundan emin değilseniz , irc.freenode.org üzerindeki #gentoo kanalına gelmekten çekinmeyin, tabiki diğer zamanlarda gelmektende özgürsünüz :-)

Eğer Gentoo'ya dair bir sorunuz varsa, Gentoo Dökümantasyonundan Sıkça Sorulan Sorular (Frequently Asked Questions)bölümünü kontrol edebilirsiniz. Ayrıca bunlarıforumumuzdanda görebilirsiniz. Eğer yanıtı bulamazsanız irc.freenode.org üzerindeki #gentoo kanalında sorabilirsiniz. Evet, bazılarımız IRC'de bulunabilecek kadar kaçığız :-)

1.b. Hazır paket yoksaa hepsini derlemek mi?

Gentoo Kaynak Platformu Nedir?

Gentoo Kaynak Platformu, bundan sonra GRP'ye kısaltarak bahsedeceğiz. Bu hazır paket kullanan kullanıcılarının (bu siz oluyorsunuz) yükleme işlemlerini hızlandırmaya yarayan bir görüntüdür. GRP tam anlamıyla fonksiyonel bir Gentoo kurulumu için gerekli tüm paketlere bağlıdır. Bunlar yalnızca yeterli temel kurulumu hızlandırmak içindir, fakat büyük yapılar için (örn: KDE, XFree, GNOME, OpenOffice, Mozilla, ... gibi) GRP paketleride mevcut durumdadır.

Diğer yandan, bu hazır paketler Gentoo dağıtımında hayati bir temel teşkil etmez. Bunlar sadece her Gentoo sürümüyle gelen görüntü sürümleridir ve kısa sürede fonksiyonel ortam sahibi olmanızı sağlar. Siz Gentoo ortamınızda çalışırken arkaplanda sisteminizi güncelleyebilirsiniz.

Portage GRP Paketlerini Nasıl Hallediyor?

'Portage tree' ( yani ebuilds kolleksiyonu; paketler hakkında açıklama, anasayfa, kaynak kodu adresi, derleme açıklamaları, bağımlılıklar, vs. gibi bilgileri barındıran dosyalar) - GRP setiyle senkronize olmalıdır: mevcut yapıların versiyonları ve eşlik eden GRP paketleri uyuşmalıdır.

Bu nedenle GRP kurulum yöntemini kullanmak istiyorsanız, en son mevcut Portage şemasını yüklemeniz gerekir.

GRP Mevcut mu?

Tüm mimariler GRP paketlerini karşılamaz. Bu GRP'nin başka bir mimariyi desteklemediği anlamına gelmiyor, fakat bu GRP paketlerini hazırlamak ve test etmek için kaynağımız olmadığı anlamına geliyor.

Şu anda aşağıdaki GRP paketlerini karşılayabiliyoruz:

• x86 mimarisi (x86, i686, pentium3, pentium4, athlon-xp) ve Gentoo Hardened
• amd64 mimarisi (amd64)
• sparc mimarisi (sparc64)
• ppc mimarisi (ppc, G3, G4)

Gentoo Hardenedprojesi kendi GRP paketlerini (ve evrelerini) tam olarak güvenli bir sistem üzerine yoğunlaşmış olarak önerir. Herhangi biri x86 mimarisinde bir sunucu kurmak istiyorsa bu seçenek üzerinde araştırma yapmalı.

Eğer sahip olduğunuz mimari (ya da alt mimari) bu listede yoksa, GRP kurulumu yapamazsınız.

Başlangıç burda bitiyor, şimdi En Doğru Kurulum Yöntemini Seçmekile devam edelim. .

2. Endoğru Kurulum Ortamını Seçmek

2.a. Hardware Requirements

Introduction

Before we start, we first list what hardware requirements you need to successfully install Gentoo on your box.

Hardware Requirements

A list of supported hardware can be found on the PA Team website. You may find additional information about your box in the Parisc-Linux Hardware Database and the processor list on www.openpa.net.

If you don't know which version of PA-RISC your box is using, please check the links above to find out whether you're using version 1.1 or 2.0. You will need this information later on.

2.b. The Gentoo Installation CDs

Introduction

The Gentoo Installation CDs are bootable CDs which contain a self-sustained Gentoo environment. They allow you to boot Linux from the CD. During the boot process your hardware is detected and the appropriate drivers are loaded. They are maintained by Gentoo developers.

All Installation CDs allow you to boot, set up networking, initialize your partitions and start installing Gentoo from the Internet. We currently provide two Installation CDs which are equally suitable to install Gentoo from, as long as you're planning on performing an Internet-based installation using the latest version of the available packages.

If you wish to install Gentoo without a working Internet connection, please use the installation instructions described in the Gentoo 2008.0 Handbooks.

The two Installation CDs that we currently provide are:

• The Gentoo Minimal Installation CD, a small, no-nonsense, bootable CD which sole purpose is to boot the system, prepare the networking and continue with the Gentoo installation.
• The Gentoo Universal Installation CD, a bootable CD with the same abilities as the Minimal Installation CD. Additionally, it contains several stage3 tarballs (optimized for the individual subarchitectures).

To help you decide which Installation CD you need, we have written down the major advantages and disadvantages of each Installation CD.

Gentoo's Minimal Installation CD

The Minimal Installation CD is called ${min-cd-name} and takes up only 75 MB of diskspace. You can use this Installation CD to install Gentoo, but always with a working Internet connection only.

Gentoo's Universal Installation CD

The Universal Installation CD is called install-hppa-universal-2008.0.iso and consumes about 339 MB on a CD. You can use this Installation CD to install Gentoo, and you can even use it to install Gentoo without a working internet connection.

Other CDs

You might find a Package CD on one of our mirrors. This CD is not an Installation CD but an additional resource that can be exploited during a networkless installation. It contains prebuilt packages (also known as the GRP set) that allow you to easily and quickly install additional applications (such as OpenOffice.org, KDE, GNOME, ...) immediately after the networkless Gentoo installation.

If you intend to use the Packages CD to quickly install additional software, make sure that you use the same subarchitecture as the stage3 tarball you use.

The Stage3 Tarball

A stage3 tarball is an archive containing a minimal Gentoo environment, suitable to continue the Gentoo installation using the instructions in this manual. Previously, the Gentoo Handbook described the installation using one of three stage tarballs. While Gentoo still offers stage1 and stage2 tarballs, the official installation method uses the stage3 tarball. If you are interested in performing a Gentoo installation using a stage1 or stage2 tarball, please read the Gentoo FAQ on How do I Install Gentoo Using a Stage1 or Stage2 Tarball?

2.c. Download, Burn and Boot the Gentoo Universal Installation CD

Downloading and Burning the Installation CD

You have chosen to use a Gentoo Installation CD. We'll first start by downloading and burning the chosen Installation CD. We previously discussed the several available Installation CDs, but where can you find them?

You can download any of the Installation CDs (and, if you want to, a Packages CD as well) from one of our mirrors. The Installation CDs are located in the ${release-dir}installcd directory.

Inside that directory you'll find ISO files. Those are full CD images which you can write on a CD-R.

After downloading the file, you can verify its integrity to see if it is corrupted or not:

• You can check its MD5 checksum and compare it with the MD5 checksum we provide (for instance with the md5sum tool under Linux/Unix or md5sum for Windows)
• You can verify the cryptographic signature that we provide. You need to obtain the public key we use (17072058) before you proceed though.

To fetch our public key using the GnuPG application, run the following command:

$ gpg --keyserver subkeys.pgp.net --recv-keys 17072058

Now verify the signature:

$ gpg --verify <signature file> <downloaded iso>

To burn the downloaded ISO(s), you have to select raw-burning. How you do this is highly program-dependent. We will discuss cdrecord and K3B here; more information can be found in our Gentoo FAQ.

• With cdrecord, you simply type cdrecord dev=/dev/hdc <downloaded iso file> (replace /dev/hdc with your CD-RW drive's device path).
• With K3B, select Tools > Burn CD Image. Then you can locate your ISO file within the 'Image to Burn' area. Finally click Start.

Booting the Installation CD

Boot your HPPA system. During the boot process, you will see a message similar to the following:

Searching for Potential Boot Devices.
To terminate search, press and hold the ESCAPE key.

When this message appears, press and hold the Esc-key until an option menu appears. This can take a while, be patient. By default, you should enter the BOOT_ADMIN console. If you receive an option menu, choose Enter Boot Administration mode to enter the BOOT_ADMIN console. You should now have an '>' prompt.

Put the Gentoo Installation CD in the CD-ROM. If you do not know the SCSI ID of your CD-ROM drive, your PA-RISC station will search for it when you issue the search command.

> search
Searching for Devices with Bootable Media.
To terminate search, please press and hold the ESCAPE key.

Your PA-RISC station will now display all the available boot media. This is an example result of this command:

Device Selection      Device Path             Device Type and Utilities
---------------------------------------------------------------------------

P0                    scsi.5.0                TOSHIBA CD-ROM XM-3301TA
                                                  IPL
P1                    scsi.2.0                COMPAQ ST32550N
                                                  IPL
P2                    lan.0010a7-06d1b6.3.6   server
                                                  IPL

To boot from a CD-ROM you need the accompanying Device Path. For instance, if we want to boot from the TOSHIBA CD-ROM in the above example, we would need to type the following command:

> boot scsi.5.0 ipl

Trying scsi.5.0

The ipl keyword (Initial Program Loader) tells palo (the PA-RISC boot LOader) to enter interactive mode. This will allow you to change, for example, the kernel boot parameters.

When the boot is successful, palo will start in interactive mode:

Boot path initialized.
Attempting to load IPL.


HARD Booted.
palo ipl 1.5 root@hope Sat Apr 23 18:06:47 CEST 2005

Boot image contains:
    0/vmlinux32 6241293 bytes @ 0x3904000
    0/vmlinux64 8352719 bytes @ 0x3ef8000
    0/ramdisk 1007589 bytes @ 0x105800

Information: No console specified on kernel command line. This is normal.
PALO will choose the console currently used by firmware (serial).Current command line:
0/vmlinux initrd=initrd TERM=linux root=/dev/ram0 init=/linuxrc cdroot looptype=squashfs loop=/livecd.squashfs hda=scsi console=ttyS0
 0: 0/vmlinux
 1: initrd=initrd
 2: TERM=linux
 3: root=/dev/ram0
 4: init=/linuxrc
 5: cdroot
 6: looptype=squashfs
 7: loop=/livecd.squashfs
 8: hda=scsi
 9: console=ttyS0

<#>    edit the numbered field
'b'    boot with this command line
'r'    restore command line
'l'    list dir

These parameters are suitable for most situations.

If you need extra features you must add the appropriate keyword(s) to the end of the command line. To add a keyword, edit the last field, add a space and type your keyword. The only implemented keywords as of now are cdcache which tells the Installation CD to load itself into RAM, allowing you to unmount the CD, and noload=module1[,module2[,...]] which allows you to explicitly disable loading of particular modules.

(or 'b' to boot with this command line)? 9
console=ttyS0 hdb=scsi

Now that you have tweaked your kernel boot params, boot it.

(or 'b' to boot with this command line)? b

You should have a root ("#") prompt on the current console and can also switch to other consoles by pressing Alt-F2, Alt-F3 and Alt-F4. Get back to the one you started on by pressing Alt-F1.

Now continue with Extra Hardware Configuration.

Extra Hardware Configuration

When the Installation CD boots, it tries to detect all your hardware devices and loads the appropriate kernel modules to support your hardware. In the vast majority of cases, it does a very good job. However, in some cases it may not auto-load the kernel modules you need. If the PCI auto-detection missed some of your system's hardware, you will have to load the appropriate kernel modules manually.

In the next example we try to load the 8139too module (support for certain kinds of network interfaces):

# modprobe 8139too

Optional: User Accounts

If you plan on giving other people access to your installation environment or you want to chat using irssi without root privileges (for security reasons), you need to create the necessary user accounts and change the root password.

To change the root password, use the passwd utility:

# passwd
New password: (Enter your new password)
Re-enter password: (Re-enter your password)

To create a user account, we first enter their credentials, followed by its password. We use useradd and passwd for these tasks. In the next example, we create a user called "john".

# useradd -m -G users john
# passwd john
New password: (Enter john's password)
Re-enter password: (Re-enter john's password)

You can change your user id from root to the newly created user by using su:

# su - john

Optional: Viewing Documentation while Installing

If you want to view the Gentoo Handbook (either from the CD or online) during the installation, make sure you have created a user account (see Optional: User Accounts). Then press Alt-F2 to go to a new terminal and log in.

If you want to view the documentation on the CD you can immediately run links to read it:

# links /mnt/cdrom/docs/html/index.html

However, it is preferred that you use the online Gentoo Handbook as it will be more recent than the one provided on the CD. You can view it using links as well, but only after having completed the Configuring your Network chapter (otherwise you won't be able to go on the Internet to view the document):

# links http://www.gentoo.org/doc/en/handbook/${online-book}

You can go back to your original terminal by pressing Alt-F1.

Optional: Starting the SSH Daemon

If you want to allow other users to access your computer during the Gentoo installation (perhaps because those users are going to help you install Gentoo, or even do it for you), you need to create a user account for them and perhaps even provide them with your root password (only do that if you fully trust that user).

To fire up the SSH daemon, execute the following command:

# /etc/init.d/sshd start

To be able to use sshd, you first need to set up your networking. Continue with the chapter on Configuring your Network.

3. Ağ Ayarları

3.a. Yapabilirsiniz fakat!...

Kim yapamaz?

Seçtiğiniz minimum kuruluma bağlı olarak, internet olmadan kuruluma devam etmeniz mümkün olabilir yada olmayabilir.

Genel olarak ağ kurmaya çok ihtiyacımız olacak. Bununla birlikte, Gentoo ayrıca internet bağlantısı olmadan size kurulum yapabilme imkanı sağlar. Bu kurulum seçeneğini sadece Gentoo Live Cd'ye sahip olanlar yapabilir.

Neden ağ bağlantısına ihtiyaç duyarız ?

Gentoo'yu tamamen internetten yükleyebilmek mümkün. Güncel bir internet kurulum tabanlı taşıma sistemi kullanarak(Portage Tree) kurulum yapılabilir. (Portage: paketlerin birlikte bulunduğu bilgisayar yazılımınızın kurulumunu idare edebileceğiniz bir araçtır.) Bunu ayrıca da internetten kurulum yapabilmemiz için en iyi sebeb gösterebiliriz. Bu sebebe rağmen pek çok kişi internetten kurulumun yapmayı pek istememektedir.

Eğer internetten kurulum yapmak istemiyorsanız, Gentoo Universal LiveCD'ye ihtiyacımız olacak. Bu LiveCD içerisinde kaynak kodlar ve Gentoo'yu yükleyebilmek için gerekli olan en güncel paketler mevcuttur.

İnternet olmadan kuruluma devam etmek istiyorsanız, biraz önce bahsedilen Universal LiveCD'ye sahip olmanız vede bu bölümü atlamanız gereklidir ve aşağıdaki bağlantıdaki 4. bölüm ile devam etmek gerekir:

Bölüm 4: Kurulum öncesi sabit sürücüleri hazırlamak

Aksi takdirde aşağıda anlatılacak olanlar internetten kurulumu gerektirmektedir.

İsteğe bağlı: Proxy ayarlamak

Eğer internete Proxy'den geçerek ulaşıyorsanız, proxy ayarlarını(bilgilerini) kurulum sırasında girmeniz gerekli. Çok basit bir yolla proxy ayarlarınızı girebilirsiniz.

Çoğu durumda sadece sunucu adı olarak proxy sunucu adı (yani hostname) girmemiz yeterli. Birkaç örnek verecek olursak; farz edelim ki proxy sunucu adı(yani hostname 'si)proxy.gentoo.org ve port numarası 8080 olsun.

(eğer proxy sunucunuz filter olarak HTTP tabanlı ise) 
 #  export http_proxy="http://proxy.gentoo.org:8080"

(eğer proxy sunucunuz filter olarak FTP tabanlı ise) 
# export ftp_proxy="ftp://proxy.gentoo.org:8080"

(eğer proxy sunucunuz filter olarak RSYNC tabanlı ise)
# export RSYNC_PROXY="proxy.gentoo.org:8080"

Eğer proxy sunucuya bağlanmak için kullanıcı adı ve şifre gerekli ise, değişken olarak yazmanız gereken sözdizimi:

http://kullanici_adi:şifre@sunucu_adresi

HTTP tabanlı Proxy için kullanıcı adı ve şifre tanımlamak:

# export http_proxy="http://kullanıcı_ismi:şifre@proxy.gentoo.org:8080"

3.b. Ağ Bileşenlerini Otomatik Olarak Bulmak

Maybe it just works?

Eğer sisteminiz DHCP tabanlı bir ağ sunucusuna bağlı ise, muhtemelen ağ yapılandırmanız otomatik olarak tanımlı bulunacaktır. Eğer tanımlı ise pek çok ağ komutlarından yararlanabilmek mümkündür. LiveCD'de bulunan birçok komuttan yararlanabilirsiniz, örnek:ssh, scp, ping, irssi, wget ve links, ve diğer birçok komut.

Eğer, ağ yapılandırmanız tanımlı ise/sbin/ifconfig komutu size ağ ile ilgili bilgileri karşınıza getirecektir (örnek eth0 için ):

# /sbin/ifconfig
 eth0 	Link encap:Ethernet  HWaddr 00:50:BA:8F:61:7A 
	inet addr:192.168.0.2 Bcast:192.168.0.255 Mask:255.255.255.0 
	inet6 addr:fe80::50:ba8f:617a/10 Scope:Link 
	UP BROADCAST RUNNING MULTICAST MTU:1500 Metric:1 
	RX packets:1498792 errors:0 dropped:0 overruns:0 frame:0 
	TX packets:1284980 errors:0 dropped:0 overruns:0 carrier:0 
	collisions:1984 txqueuelen:100 
	RX bytes:485691215 (463.1 Mb) 
	TX bytes:123951388 (118.2 Mb) 
	Interrupt:11 Base address:0xe800

Ağı Test Etmek

Kendi internet sağlayıcınızın DNS numaralarına PING çekmek isterseniz ( DNS numaraların bulunduğu dosya:/etc/resolv.conf) ve bir Web sitesi seçerseniz , gönderdiğiniz PING'e gelen cevapların hatalı olmadığına ve DNS çözülümü yapabildiğine dikkat edin. Bunun anlamı DNS doğru çalıştığı ve sorunsuzca internete çıkabileceğinizdir.

#  ping  -c 3 www.yahoo.com

Ağınızı kullanabiliyor musunuz ? Eğer cevabınız evet ise bu andan itibaren 4. bölüme geçmelisiniz: Kurulum Öncesi Sabit Kurucuları Hazırlamak Hayır mı!! Kötü şans üzülmeyin, birazcık uğraşacaksınız :)

3.c. Ağ Bileşenlerini Otomatik Olarak Ayarlamak

Eğer ağ bağlantınız çalışmıyorsa, bazı komutlar ağınızı tanıtmaya yardımcı olabilir (normal ağ ve adsl kullanıcıları için) . Örnek:net-setup (Normal kullanıcı için) veya adsl-setup (ADSL kullanıcıları için).

Eğer seçtiğiniz minimum Gentoo kurulumu bu otomatik kurulum komutlarını içermiyorsa veya ağ tanımlı değilse, Ağ bileşenlerini elle ayarlamak bölümüne atlayınız.Elile Ağ Bileşenlerinin Ayarlanması .

• Düzenli Ethernet kartına sahip olan kullanıcıları içinVarsayılan: net-setup Kullanımı
• ADSL kullanıcıları için Alternatif: RP-PPPoE Kullanımı

Varsayılan: net-setup Kullanımı

Henüz hala ağınız tanımlı değilse, tanımlamak için verebileceğiniz komut: net-setup

# net-setup eth0

net-setup size ağınızla ilgili bazı sorular soracaktır. Bu soruların hepsi bittiğinde, tamamıyle çalışan bir ağa sahip olmuş olacaksınız. Tekrar daha önce denediğiniz gibi ping atarak ağınızın çalışıp çalışmadığını kontrol etmeniz mümkün. Test sonucu olumlu ise Tebrikler! Gentoo kuruluma hazır. Bu bölümü atlayınız ve 4. bölümden devam ediniz. Kurulum Öncesi Sabit Sürücüleri Hazırlamak

Hala ağınız çalışmıyorsa Ağ bileşenlerini elle ayarlamak bölümüne atlayınız. Elile Ağ Bileşenlerinin Ayarlanması.

Alternatif: RP-PPPoE Kullanımı

Farz edelim ki internete bağlanmak için PPPoE 'ye ihtiyacınız var. LiveCD (herhangi bir sürüm) bunu içermektedir. adsl-setup komutu ile bağlantınızı tanımlamak mümkün. Bu komut sizi tam olarak adsl modeminize bağlayacak kullanıcı adı, şifre, IP, DNS sunucusu kısımlarını gireceksiniz.

# adsl-setup
# adsl-start

Eğer birşeyler yolunda gitmiyorsa dikkatli bir şekilde tekrar kullanıcı adı ve şifreyi /etc/ppp/pap-secrets veya /etc/ppp/chap-secrets dosyalarına bakarak, doğru girdiğinizden ve doğru ağ kartını kullandığınızdan emin olun. Eğer ağ kartınız mevcut değilse ağ kartınıza uygun olan, ona yakın olan ağ(network) modüllerini yüklemeniz gerekli. Bu durumda Elile Ağ Bileşenlerinin Ayarlanması bölümüne gidiniz: Elile Ağ Bileşenlerinin Ayarlanması.

Herşey yolunda ise 4. bölümden devam edin: Kurulum Öncesi Sabit Sürücüleri Hazırlamak.

3.d. Ağ Bileşenlerini Elile Ayarlamak

Ağ Modüllerini Yüklemek

Eğer net-setup veya adsl-setup başarısız sonuç verirse bunun sonucunda ağ kartınız büyük bir olasılıkla bulunamadı demektir. Bunun anlamı kernel(çekirdek) modülünüzü nam-ı diğer çekirdek derlemesini elle yani manuel olarak yapmak zorunda kalacaksınız.

Hangi kernel modülünün bizim ağa uygun olacağını görmek için:

# ls /lib/modules/`uname -r`/kernel/drivers/net

Eğer ağ kartınız için bir sürücü(driver) bulduysanız, kernel modülünü yüklemek için modprobe komutunu kullanın:

(örneğin, pcnet32 modülünün yüklenmesi)
# modprobe pcnet32

Ağ kartınızın yüklenip yüklenmediğini kontrol edin. Bunun için ifconfig komutunu kullanın. Tanımlanmış bir ağ kartı aşağıdaki sonucu verecektir:

# ifconfig eth0
 eth0 	Link encap:Ethernet HWaddr FE:FD:00:00:00:00 
	BROADCAST NOARP MULTICAST MTU:1500 Metric:1 
	RX packets:0 errors:0 dropped:0 overruns:0 frame:0 
	TX packets:0 errors:0 dropped:0 overruns:0 carrier:0 
	collisions:0 txqueuelen:0 
	RX bytes:0 (0.0 b) TX bytes:0 (0.0 b)

Eğer sonuç olarak aşağıdaki hata mesajını aldıysanız ,ağ kartınız alğılanamamıştır:

# ifconfig eth0
 eth0: error fetching interface information: Device not found

Farzedelimki kartımız bulundu. Tekrar net-setup ve adsl-setup komutlarını deneyin(hangisiyle bağlanıyorsanız). Ayarlarınızı yapın. Uzman kişiler için nasıl elle ayar yapılır bölümü hazırladık. İsterseniz göz atabilirsiniz.

Aşağıdaki bölümlerden hangisi sizinle ilgili ise seçiniz:

• DHCP Kullanımı Otomatik IP alarak
• Kablosuz ağ Eğer kablosuz ağa erişiminiz varsa ve wireless kartınız varsa
• Ağ terminolojisini anlamak Ağ hakkında bilmek istedikleriniz
• ifconfig ve route komutlarını kullanmak Ağınızı nasıl elle ayarlarsınız

DHCP Kullanarak

DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) Ağ bilgilerinizi otomatik olarak algılamayı sağlar. Bunlar IP adresi, netmask, broadcast adresi, ağ geçidi, nameservers vb. bilgileridir. Bu sadece ağınızda DHCP sunucu varsa (servis sağlayıcınız DHCP hizmeti veriyorsa) çalışır. Bunu yapabilmek için ve bilgileri otomatik olarak alabilmek için dhcpcd komutunu kullanmanız gerekli:

# dhcpcd eth0

Eğer bu çalışıyorsa (tekrar ping atmayı deneyiniz örnegin Google adresine mesela), sonrasında devam etmeye hazırsınız demektir. Bu bölümü atlayarak 4. bölüme geçiniz. Kurulum Öncesi Sabit Sürücüleri Hazırlamak.

Wireless(kablosuz) Ağ Erişim

Eğer 802.11 kartına sahipseniz daha ileriye gitmeden önce wireless ayarlarımızı kontrol etmemiz gerekecek. Şu anki güncel wireless(kablosuz), bağlantı bilgilerini görmek içiniwconfigkomutunu kullanınız. iwconfig çalıştığı zaman:

# iwconfig eth0
 eth0 	IEEE 802.11-DS ESSID:"GentooNode" 
	Mode:Managed Frequency:2.442GHz Access Point: 00:09:5B:11:CC:F2 
	Bit Rate:11Mb/s Tx-Power=20 dBm Sensitivity=0/65535 
	Retry limit:16 RTS thr:off Fragment thr:off 
	Power Management:off 
	Link Quality:25/10 Signal level:-51 dBm Noise level:-102 dBm 
	Rx invalid nwid:5901 Rx invalid crypt:0 Rx invalid frag:0 Tx 
	excessive retries:237 Invalid misc:350282 Missed beacon:84

Bir çok kullanıcı için sadece 2 önemli değiştirilebilecek ayar vardır. ESSID(wireless network name) veya WEP anahtarı. Eğer ESSID ve erişim noktası adresi zaten biliniyorsa ve WEP anahtarını kullanmıyorsanız, wireless çalışıyor demektir. Eğer ESSID'yi değiştirmek isterseniz veya WEP anahtarı eklemek isterseniz aşağıdaki komutları kullanmalısınız:

(bu ağ adını "GentooNode" olarak ayarlar)
# iwconfig eth0 essid GentooNode 
(bu hexadecimal olarak WEP anahtarını ayarlar)
#iwconfig eth0 key 1234123412341234abcd 
(bu ASCII kodu olarak ve "s" ön takısı olarak anahtarımızı ayarlar)
# iwconfig eth0 key s:some-password

Sonrasında wireless ayarlarınızı iwconfig komutunu kullanarak doğrulamanız gerekmektedir. Bir kez çalışıyorsa IP düzeyini ayarlama kısmından devam ediniz.(Ağ terminolojisini anlamak) veya daha önceden anlattığımız gibi net-setup bölümü ile devam edin.

Ağ Terminolojisini Anlamak

Eğer tüm bunlar başarısız olduysa ağınızı elle yapılandırmak zorunda kalacaksınız. Korkmaya gerek yok. Zorluktan çok uzak hatta çok basit, fakat bunu başarabilmeniz için size kesin ağ(network) bilgisini vermeden önce kendinize olan güveninizi arttırınız. Bunu okuduğunuz zamangateway (ağ geçidi) nedir,netmask (ağ maskesi) nedir, gibi soruların cevablarını ve diğerlerinin ne olduğunu, nameserver'a neden ihtiyaç duyacağımızı, herşeyi ögreneceksiniz.

Bir Ağ'da adresler IP adresleri olarak tanımlanırlar (Internet Protocol address). Bu 0 ile 255 arasinda 4 haneden olusan bir rakamdır, bunu anlıyabilmemiz için gerçekte IP adresinin 32 bit olduğunu ve 1 ve 0 lardan meydana geldiğini bilmeniz gerekir. Bir örnekle özetlemek gerekirse:

IP Address (numbers): 	192.168.0.2 
IP Address (bits): 	11000000 10101000 00000000 00000010 
			-------- -------- -------- -------- 
			192	168	0	2

Bu IP adresleri tüm kullanıcılara özel eşsiz adreslerdir. İnternette herşeyi bu adresler üzerinden yaparız. Ağda bulunan iki adres arasında ayrım yapabilmek ve ağın dışındaki bir IP adresi arasındaki farkı anlayabilmek için IP adresi iki kısma ayrılır. Host kısmı ve Network kısmı.

Aşağıda ayrım ağ maskesi(netmask) üzerinde anlatılmıştır. 1 ler topluluğunu 0 lar izlemektedir. 1 lerden oluşan kısım network kısmı diğer kısmı ise host kısmıdır. Genel olarak ağ maskesi IP adresi olarak yazılır.

IP-address: 	192 	168	 0	 2 
		11000000 10101000 00000000 00000010

Netmask: 	11111111 11111111 11111111 00000000 
		255 	255 	255 	0 
		+--------------------------+--------+ 
		Network        	Host

Diğer bir değişle 192.168.0.14 adres ağımızın bir parçası fakat 192.168.1.2 değildir.

broadcast 'da ağımızın bir parçası olan IP adresidir, fakat sadece host kısmı. Her ağ daki host IP adresini dinler.

IP-address: 		192 		168 		0 		2 
			11000000 	10101000 	00000000 	00000010 
Broadcast: 		11000000	10101000 	00000000 	11111111 
			192 		168 		0 		255 
			+----------------------------------------------+--------+ 
			Network 					Host

İnternette sörf yapabilmeniz için hangi host'un interneti paylaştığını bilmeniz gerekir. Bu host, gateway olarak bilinir. Eğer düzenli bir host varsa düzenli bir IP adresi vardır demektir. Örnegin 92.168.0.1 gibi.

Daha önce ifade ettiğimiz gibi, her host kendi IP adres aralığına sahiptir. Bu host ismine ulaşabilmek için bir servise ihtiyaç duyarız. Bu adresi isme çeviren bir servis(dev.gentoo.org) vardir. Bu servisleri kullanabilmek için gerekli ismi /etc/resolv.conf dosyasının içinde tanımlamamız gerekir.

Bazı durumlara ağ geçidimiz aynı zamanda nameserver olarak da görev yapar. Aksi takdirde servis sağlayıcınızın söylediği nameserver adresini girmeniz gerekir.

Buraya kadar özetlemek gerekirse ilerlemeniz için aşağıdaki bilgilere ihtiyacınız var:

ifconfig ve route komutlarını kullanmak

Ağımızı ayarlayabilmek için 3 aşama gerekli: İlk olarak ifconfig kullanarak IP adresimizi girmek, sonrasında ağ geçidi adresini route komutunu kullanarak girmek ve son olarak nameserver ismini /etc/resolv.conf dosyasının içine koymak. :) .

ifconfıg komutunun kullanımına bir örnek vermek gerekirse;

${IP_ADDR} IP adresiniz,
${BROADCAST} broadcast adresiniz
${NETMASK} netmask adresiniz:

# ifconfig eth0 ${IP_ADDR} broadcast ${BROADCAST} netmask ${NETMASK}  up

Şimdi ise sıra geldi routing kullanmaya :).
${GATEWAY} Sizin gateway IP adresiniz.

# route add default gw ${GATEWAY}

Son olarakta her hangi sevdiginiz bir editor yardımı ile /etc/resolv.conf dosyasını açıp ( kendi örneğimizde biz nano editorunu kullandık ) Nameserver IP adreslerini yazıyoruz.

# nano -w /etc/resolv.conf

Şimdi dosyamızı açtıktan sonranameserver(s) kısmını "${NAMESERVER1} ve ${NAMESERVER2}" şablonunu kullanarak dolduralım: (${NAMESERVER1} ve ${NAMESERVER2} bölümlerini kendi Nameserver IP adresleriniz ile değiştirebilirsiniz )

nameserver ${NAMESERVER1} 
nameserver ${NAMESERVER2}

İŞTE BU KADAR!!! Şimdi ağınızın tam olarak çalıştığını bu kadar uğraştan sonra google adresine ping atarak test edebilmemiz mümkün. Eğer bu çalışıyorsa şimdi güvenle 4. bölüme geçebilirsiniz.hat's it. Kurulum Öncesi Sabit Sürücüleri Hazırlamak.

4. Sabit Diskin Hazırlanması

4.a. Introduction to Block Devices

Block Devices

We'll take a good look at disk-oriented aspects of Gentoo Linux and Linux in general, including Linux filesystems, partitions and block devices. Then, once you're familiar with the ins and outs of disks and filesystems, you'll be guided through the process of setting up partitions and filesystems for your Gentoo Linux installation.

To begin, we'll introduce block devices. The most famous block device is probably the one that represents the first drive in a Linux system, namely /dev/sda. SCSI and Serial ATA drives are both labeled /dev/sd*; even IDE drives are labeled /dev/sd* with the new libata framework in the kernel. If you're using the old device framework, then your first IDE drive is /dev/hda.

The block devices above represent an abstract interface to the disk. User programs can use these block devices to interact with your disk without worrying about whether your drives are IDE, SCSI or something else. The program can simply address the storage on the disk as a bunch of contiguous, randomly-accessible 512-byte blocks.

Partitions and Slices

Although it is theoretically possible to use a full disk to house your Linux system, this is almost never done in practice. Instead, full disk block devices are split up in smaller, more manageable block devices. On most systems, these are called partitions. Other architectures use a similar technique, called slices.

4.b. Designing a Partitioning Scheme

How Many and How Big?

The number of partitions is highly dependent on your environment. For instance, if you have lots of users, you will most likely want to have your /home separate as it increases security and makes backups easier. If you are installing Gentoo to perform as a mailserver, your /var should be separate as all mails are stored inside /var. A good choice of filesystem will then maximise your performance. Gameservers will have a separate /opt as most gaming servers are installed there. The reason is similar for /home: security and backups. You will definitely want to keep /usr big: not only will it contain the majority of applications, the Portage tree alone takes around 500 Mbyte excluding the various sources that are stored in it.

As you can see, it very much depends on what you want to achieve. Separate partitions or volumes have the following advantages:

• You can choose the best performing filesystem for each partition or volume
• Your entire system cannot run out of free space if one defunct tool is continuously writing files to a partition or volume
• If necessary, file system checks are reduced in time, as multiple checks can be done in parallel (although this advantage is more with multiple disks than it is with multiple partitions)
• Security can be enhanced by mounting some partitions or volumes read-only, nosuid (setuid bits are ignored), noexec (executable bits are ignored) etc.

However, multiple partitions have one big disadvantage: if not configured properly, you might result in having a system with lots of free space on one partition and none on another. There is also a 15-partition limit for SCSI and SATA.

4.c. Using fdisk on HPPA to Partition your Disk

Use fdisk to create the partitions you want:

# fdisk /dev/sda

HPPA machines use the PC standard DOS partition tables. To create a new DOS partition table, simply use the o command.

# fdisk /dev/sda

Command (m for help): o
Building a new DOS disklabel.

PALO (the HPPA bootloader) needs a special partition to work. You have to create a partition of at least 16MB at the beginning of your disk. The partition type must be of type f0 (Linux/PA-RISC boot).

# cat /etc/fstab
/dev/sda2    /boot   ext3    noauto,noatime   1 1
/dev/sda3    none    swap    sw               0 0
/dev/sda4    /       ext3    noatime          0 0

# fdisk /dev/sda

Command (m for help): p

Disk /dev/sda: 4294 MB, 4294816768 bytes
133 heads, 62 sectors/track, 1017 cylinders
Units = cylinders of 8246 * 512 = 4221952 bytes

   Device Boot      Start         End      Blocks   Id  System
/dev/sda1               1           8       32953   f0  Linux/PA-RISC boot
/dev/sda2               9          20       49476   83  Linux
/dev/sda3              21          70      206150   82  Linux swap
/dev/sda4              71        1017     3904481   83  Linux

Now that your partitions are created, you can continue with Creating Filesystems.

4.d. Creating Filesystems

Introduction

Now that your partitions are created, it is time to place a filesystem on them. If you don't care about what filesystem to choose and are happy with what we use as default in this handbook, continue with Applying a Filesystem to a Partition. Otherwise read on to learn about the available filesystems...

Filesystems

The Linux kernel supports various filesystems. We'll explain ext2, ext3, ReiserFS, XFS and JFS as these are the most commonly used filesystems on Linux systems.

ext2 is the tried and true Linux filesystem but doesn't have metadata journaling, which means that routine ext2 filesystem checks at startup time can be quite time-consuming. There is now quite a selection of newer-generation journaled filesystems that can be checked for consistency very quickly and are thus generally preferred over their non-journaled counterparts. Journaled filesystems prevent long delays when you boot your system and your filesystem happens to be in an inconsistent state. If you intend to install Gentoo on a very small disk (less than 4GB), then you'll need to tell ext2 to reserve enough inodes when you create the filesystem by running mke2fs -T small /dev/<device>.

ext3 is the journaled version of the ext2 filesystem, providing metadata journaling for fast recovery in addition to other enhanced journaling modes like full data and ordered data journaling. It uses an HTree index that enables high performance in almost all situations. In short, ext3 is a very good and reliable filesystem. Ext3 is the recommended all-purpose all-platform filesystem. If you intend to install Gentoo on a very small disk (less than 4GB), then you'll need to tell ext3 to reserve enough inodes when you create the filesystem by running mke2fs -j -T small /dev/<device>.

JFS is IBM's high-performance journaling filesystem. JFS is a light, fast and reliable B+tree-based filesystem with good performance in various conditions.

ReiserFS is a B+tree-based journaled filesystem that has good overall performance, especially when dealing with many tiny files at the cost of more CPU cycles. ReiserFS appears to be less maintained than other filesystems.

XFS is a filesystem with metadata journaling which comes with a robust feature-set and is optimized for scalability. XFS seems to be less forgiving to various hardware problems.

Applying a Filesystem to a Partition

To create a filesystem on a partition or volume, there are tools available for each possible filesystem:

For instance, to have the boot partition (/dev/sda2 in our example) in ext2 and the root partition (/dev/sda4 in our example) in ext3 (as in our example), you would use:

# mke2fs /dev/sda2
# mke2fs -j /dev/sda4

Now create the filesystems on your newly created partitions (or logical volumes).

Activating the Swap Partition

mkswap is the command that is used to initialize swap partitions:

# mkswap /dev/sda3

To activate the swap partition, use swapon:

# swapon /dev/sda3

Create and activate the swap with the commands mentioned above.

4.e. Mounting

Now that your partitions are initialized and are housing a filesystem, it is time to mount those partitions. Use the mount command. Don't forget to create the necessary mount directories for every partition you created. As an example we mount the root and boot partition:

# mount /dev/sda4 /mnt/gentoo
# mkdir /mnt/gentoo/boot
# mount /dev/sda2 /mnt/gentoo/boot

We will also have to mount the proc filesystem (a virtual interface with the kernel) on /proc. But first we will need to place our files on the partitions.

Continue with Installing the Gentoo Installation Files.

5. Gentoo Kurulum Dosyalarının Kurulması

5.a. Bir Aşama(Stage) Arşivi Yüklemek

Zaman ve Tarihi Doğru Olarak Yüklemek

Devam etmeden önce sisteminizin saat/tarih ayarlarını yapmalısınız. Yanlış ayarlanmış bir zaman aşaması gelecekte size sorun çıkarabilir.

Güncel saat/tarih ayarlarınızı kontrol etmek için date komutunu kullanabilirsiniz:

# date
Thu Apr  1 16:21:18 CEST 2004

Eğer saat/tarih yanlış ise bunu date MMDDhhmmCCYY paremtreleri ile ayarlayabilirsiniz: (M Ay, D Gün h saat, m dakika, C yüzyıl ve Y sene). Zamanı/Tarihi mesela 29 nisan 2004, 15:49 ayarlamak için aşağıdaki komutu kullanabiliriz:

# date 040116212004

Bir Seçim Yapmak

Sıradaki adım karar verdiğiniz aşama (stage) arşivini sisteme yüklemek. Bunun için karar verdiğiniz Aşama arşivini internetten Tarball olarak indirebilir yada LiveCD kullanıyorsanız oradan kopyalaya bilirsiniz.

• Varsayılan: Aşama(stage) Paketlerini İnternetten İndirme
• Alternatif: LiveCD'deki Aşama(stage) Paketerini Kullanmak

5.b. Varsayılan: Aşama(stage) Paketlerini İnternetten İndirme

İnternet'ten aşama(stage) arşivini indirme

İlk önce Gentoo bağlanma(mount) noktasına gitmelisiniz, yukardaki açıklamarı takip ettiyseniz şuanda Gentoo bölümüne bağlı olmanız ve bağlı klasörünüzde bu /mnt/gentoo olabilir:

# cd /mnt/gentoo

Kurulum yönteminden bağımsız olarak, Aşama arşivini indirmek için bir çok yazılım bulunmaktadır. Mesela lynx erişilebilir bir durumdaysa direk olarak Gentoo yansı adreslerine gidin ve kendinize bir yansı seçin. Seçtikten sonra releases/ klasörüne gitmelisiniz, sonra kullandığınız mimariye görex86/ altına gidip , güncel olan Gentoo sürümünü (2004.1) seçin ve sonra olarak stages/ klasöründe işlemcinize göre uygun Aşama-arşivleri bulacaksınız. Birini seçtikten sonra lynx tarayıcısında D tuşuna basarak indirin. İndirme işlemi bittikten sonra Q tuşuyla tarayıcıyı kapatabilirsiniz.

# lynx http://www.gentoo.org/main/en/mirrors.xml

Eğer lynx kullanma olasılığınız yok ise links2 kullanabilirsiniz. links2 daha gelişmiş olmasına rağmen lynx 'e göre bazı noksanları var. Mesela verdiğimiz proxy ayarlarını kullanmayabilir. Böyle bir durumda links2 tarayıcımızı links2 -http-proxy proxy.server.com:8080 parametresiyle çalıştırabiliriz. Geri kalan işlem ise lynx 'de olduğu gibidir.

(Proxy kulanmadan)   # links2 http://www.gentoo.org/main/en/mirrors.xml
(Proxy kullanarak)      # links2 -http-proxy proxy.server.com:8080 http://www.gentoo.org/main/en/mirrors.xml

İndirdiğiniz Aşama(stage) arşivinin bozuk olmadığına emin olmak için md5sum yazılımını kullanabilirsiniz. Yansı da bulunan Aşama-arşivinize ait olan md5sum dosyasını, indirmiş olduğunuz arşivle md5sum yazılımıyla karşılaştırın.

# md5sum stage1-x86-20030910.tar.bz2
6cda1cc745ba882731ac07fbae0dd973  stage1-x86-20030910.tar.bz2

Aşama(Stage) Arşivini Açmak

Şimdi indirmiş olduğunuz Aşama-arşivini sisteminizin içinde açmalısınız. Bu işlem için GNU tar yazılımını kullanacağız, çünkü en kolay yöntem bu.

# tar -xvjpf stage?-*.tar.bz2

-xvjpf parametresini kullandığınıza emin olun. Parametredeki x 'in anlamı açmak (extrackt) için , v bilgi vermek için ((ing: Verbose, şart değil ama genede olası hataları görmek için ideal) , j parametresi bzip2 ile açmak için, p parametresi dosya haklarının aynen kalması ve f bir dosyayı açacağımızı bildiren ve standart veriyi kullanmayacağımızı belirten parametre anlamındadır.

Aşama arşiviniz sisteme yüklendikten sonra Portage Kurulumu ile devam ediniz.

5.c. Alternatif: LiveCD'deki Aşama(stage) Paketerini Kullanmak

Aşama Arşivini Açmak

CD deki Aşama arşivleri /mnt/cdrom/stages klasöründe bulunmaktadır. Klasör içinde kilerini görüntülemek içinlskomutunu kullanın:

# ls /mnt/cdrom/stages

Eğer sistem aşağıda olduğu gibi bir hata verirse CD-ROM'unuzu mount etmelisiniz:

# ls /mnt/cdrom/stages
ls: /mnt/cdrom/stages: No such file or directory
# mount /dev/cdroms/cdrom0 /mnt/cdrom
# ls /mnt/cdrom/stages

Şimdi Gentoo bağlanma (mount) noktasına gitmeliyiz (genellikle /mnt/gentoo):

# cd /mnt/gentoo

Burada seçmiş olduğunuz Aşama arşivini şimdi GNU tar yazılımını kullanarak açacağız. Kesinlikle listeleme 11'de kullandığımız parametreyi (-xvjpf)! kullanmaya özen gösterin! Örnek olarak stage3-20031011.tar.bz2 arşivini Kod Listesi 11 de kuracağız, siz bu dosya ismini seçmiş olduğunuz Aşama-arşivi ismiyle değiştiriniz.

# tar -xvjpf /mnt/cdrom/stages/stage3-20031011.tar.bz2

Şimdi Aşama(stage) paketleri kuruldu ve Portage Kurulumu ile devam edebiliriz.

5.d. Portage Kurulumu

Ağ ile mi yoksa ağ olmadan mı?

Eğer internet bağlantınız yoksa LiveCD'deki snapshotlardan birini kullanmalısınız, sonraki adımlarda önderlenmiş paketler kullanmak isterseniz (mesela gentoo kurumunu hızlandırmak için) mutlaka LiveCD deki Snapshotlardan birini seçmelisiniz. Diğer kullanıcılar mesela önümüzdeki adımlarda emerge ile güncel bir Portage ağacı(Tree) indirecekler.

Aşağıdaki bölümlerden birisi ile devam edebilirsiniz:

• Portage Snapshot'un ve kaynak kodun LiveCD den kurulumu (Ağ olmayan ve GRP kurulum için)
• Derleme Seçeneklerinin Ayarlanması (bütün diğer kurulum yöntemleri için)

Portage Snapshot'un ve Kaynak Kodun LiveCD'den Kurulumu

Universal LiveCD'lerde bir Portage Snapshot'u bulunmaktadır. Bu bölümü okuduğunuza ve bu yöntemi seçtiğinize göre LiveCD kullandığınızdan yola çıkabiliriz. Devam etmek için LiveCD'de bulunan yansımayı (Snapshot) yüklememiz gerek, hangi Snapshot'un /mnt/cdrom/snapshots/ klasöründe bulunduğuna lütfen tekrar kontro ediniz:

# ls /mnt/cdrom/snapshots

Seçtiğiniz Snapshot'u tar komutuyla açabilirsiniz, tekrardan verdiğimiz seçenekleri bire bir aktarmaya özen gösterin. Dikkat edilmesi başka bir unsurda -C 'yi büyük C harfi olarak yazmak, (küçük colarak değil). Sıradaki örneğimizde portage-20031011.tar.bz2 snapshotunu kullanıyoruz, burda bu snapshot'un yerine sizin seçmiş olduğunuz Portage Snapshot'u yazmalısınız.

# tar -xvjf /mnt/cdrom/snapshots/portage-20031011.tar.bz2 -C /mnt/gentoo/usr

Şimdiyse CD'de bulunan tüm kaynak kodunu kopyalamalıyız:

# mkdir /mnt/gentoo/usr/portage/distfiles
# cp /mnt/cdrom/distfiles/* /mnt/gentoo/usr/portage/distfiles/

Portage snapshot şimdi kuruldu ve Derleyici Parametrelerininin Ayarlanması bölümü iled devam edebiliriz.

5.e. Derleyici Parametrelerininin Ayarlanması

Giriş

Gentoo'yu ayarlamak için portage'i etkileyen bazı değişkenler verilebilir. Bu değişkenlerin tümü ( export komutu ile) ortam değişkenleri olarak tanımlanabilir. Ama bu yöntem kalıcı bir çözüm değildir. Ayarlarınızın kalıcı olması için portage size/etc/make.conf ayar dosyasını sunuyor. Şimdi bu dosyayı ayarlayacağız.

Dilediğiniz bir editörü (biz bu durumda nanoeditörünü kullandık) kullanarak, tanıtacağımız ayarlı değişkenlerle /etc/make.conf dosyasını biçimlendirmeliyiz.

# nano -w /mnt/gentoo/etc/make.conf

Sizinde çabucak görebileceğiniz gibi, make.conf.example dosyası tipik bir yapılandırma dosyasıdır: Kullanmak istemediğiniz satırların başına "#" koyabilirsiniz. Kullanmak istediğiniz satırların başında ise sadece değişken tanımlamaları olmalıdır, örn: VARIABLE="content"

CHOST

CHOST değişkeni gcc derleyicisiin yazılımları tercüme ederken hangi mimariyi kullanacağını belirler. Bunlar :

CFLAGS ve CXXFLAGS

CFLAGS ve CXXFLAGS değişkenlerinin tanımı gcc derleyicisinin C ve C++ derleyicisini uygun hale getirir. Burada bu ayarları global tanımlasak bile en iyi verimi Flag'leri her yazılım için ayrı tanımlayarak elde ederiz. Bunun sebebi her yazılımın derlenirken ayrı davranmasıdır ve ayrı özellikler gösterebilmesidir.

make.conf dosyasını uygun hale getiren Flag'leri tanımlarken sistemin genel olarak ayarlamaya özen gösterin. Bu değişkenlerde denemelerde bulunmayın, aşırı fanatik tanımlarmalar yazılımlarda hatalara yol açabilir

Burada en uygun hale getiren tüm parametreleri açıklamayacağız. Bunları öğrenmek için GNU Online Manual(s) veya gcc info page (info gcc sayfasına bakmanız gereklidir. Bunun dışında make.conf.example dosyası bir sürü örnek ve bilgi barındırmakta.

İlk ayarlamamız -march= flag'ı . Flag işlemcimizin mimarisini belirliyor. Yapılabilecek seçenekler make.conf.example dosyasında açıklanmış halde bulunuyor. Örnek olarak x86 Athlon XP'nin mimarisini ayarlayalım.

-march=athlon-xp

İkinci paremetremiz ise -O flag'ı dır. (DIKKAT: Büyük O harfidir(Osmanın O harfi gibi), sıfır(0) rakamı ile karıştırmayın). Bu Flag'ımız gcc derleyicisini uygun hale getiren sınıflandırmasıdır. Verilebilir sınıflardan bazıları s (for size-optimized), 0 (zero - for no optimizations), 1, 2 veya 3 Flag'ı daha yüksek hız ulaştırmak için kullanılabilir. (Her sınıf kendinden ufak sınıfların Flag'larını miras alablir. Mesela bir Sınıf-2 uygun hale getirme seçeneği olarak kullanmak istersek:

-O2

Bunların dışında çok kullanılan uygun hale getiren Flag'lerden bazıları -pipe (geçici dosyalar yerine farklı tercüme aşamalarındaki iletişimde pipe kullanıyor) ve fomit-frame-pointer (bu seçenekle fonksiyonlar için kullanılan Frame Pointer ihtiyaç duymadığında kayıt tutulmuyor).

CFLAGS CXXFLAGS değişkenlerinde birden fazla uygunlaştırma flag'leri birleştirerek kullanılabiliniz; aşağıdaki örneğimizde olduğu gibi:

CFLAGS="-march=athlon-xp -pipe -O2"
CXXFLAGS="${CFLAGS}"                  # Her iki değişken için aynı ayarları kullan

MAKEOPTS

MAKEOPTS değişkeniyle kaç tane paralel derleme işleminin bir paketi derlerken çalışmasını belirleriz. Tavsiye edilen sayı makinemizde bulunan işlemci sayısının bir fazlasıdır.

MAKEOPTS="-j2"

Hepsi Bu Kadar

/mnt/gentoo/etc/make.conf dosyanızı kaydedin ve şimdi Gentoo Temel Sisteminin Kurulması ile devam edebilirsiniz.

6. Gentoo Temel Sisteminin Kurulması

6.a. Chrooting

İsteğe Bağlı: Yansı Seçimi

Eğer sisteminizi Gentoo LiveCD ile başlattıysanız, /etc/make.confdosyanızı aynı Portage ve kaynak kodlarını kullanan en hızlı yansıları bulup, güncellemesi için mirrorselectkullanabilirsiniz. (İnternet bağlantısına ihtiyaç duyar):

# mirrorselect -a -s4 -o >> /mnt/gentoo/etc/make.conf

Eğer herhangi bir nedenle mirrorselect çalışmazsa paniklemeyin. Bu kısım isteğe bağlıdır, öntanımlı ayarlarda yeterli olacaktır.

DNS Bilgisini Kopyalamak

Yeni ortama geçmeden önce /etc/resolv.conf dosyasındaki DNS bilgilerinin kopyalanması gerekiyor. /etc/resolv.conf ağınızın Nameserver'larını içeriyor.

( "-L" parametresi gereklidir. Aksi taktirde sadece sembolik bağlantı (link) yapabilir.
# cp -L /etc/resolv.conf /mnt/gentoo/etc/resolv.conf

Yeni Ortama Giriş Yapmak

Şimdi tüm bölümler hazırlandı ve temel ortam yüklendi, yeni ortama chrooting yoluyla giriş yapma zamanı. Bu şu anki yükleme ortamından (LiveCD ya da başka bir yükleme yöntemi), sizin yükleme sisteminize geçeceğimiz anlamına geliyor. (kısaca hazırlanmış HDD bölümlerine).

chrooting yöntemi üç adımda tamamlanıyor. İlk önce kök dizinimizi / (yükleme ortamındaki), /mnt/gentoo (sizin HDD bölümünüzdeki) olarak değiştiriyoruz. Sonra env-update kullanarak (ortam değişkenlerini yaratması için) yeni ortamı yaratıyoruz. Son olarak, bu değişkenleri source komutunu kullanarak sistem belleğine yüklüyoruz.

# chroot /mnt/gentoo /bin/bash
# env-update
Regenerating /etc/ld.so.cache...
# source /etc/profile

Tebrikler! Şu an kendi Gentoo Linux ortamınızdasınız. Elbette kurulumun bitmesine henüz uzağız :-)

İsteğe Bağlı: Portage'i Güncellemek

Eğer bir önceki bölümde Portage paket listesini yüklemediyseniz, İnternet üzerinden Portage indirmeniz gerekmektedir. emerge sync bunu sizin için yapar. Diğer kullanıcılar bu kısmı geçerek USE Değişkeninin Yapılandırması bölümünden devam edebilirler.

# emerge sync
(Eğer rsync kullanamıyorsanız, "emerge-webrsync" (sizin için bir Portage paket listesi indirip, kuracak) kullanın.)
# emerge-webrsync

Eğer Portage'in yeni bir sürümünün olduğuna ve Portage'i güncelleyebileceğinize dair bir uyarı alırsanız, iptal edebilirsiniz. Portage kurulum sırasında güncellenecektir.

USE Değişkeninin Yapılandırması

USE , Gentoo'nun kullanıcılarına sunduğu çok güçlü bir değişkendir. Bir çok program mutlak nesneler için isteğe bağlı seçeneklerle ya da seçenek olmadan derlenebilir. Örnek olarak, bazı programlar gtk desteği ile, ya da qt desteğiyle derlenebilir. Diğerleri SSL desteği ile ya da SSL desteği olmadan derlenebilir. Hatta bazı programlar X11 desteği (X-server) yerine framebuffer (svgalib) desteği ile derlenebilir.

Çoğu dağıtım, paketleri olabildiğince destek ile derler, programların boyutunu ve çalışma zamanını arttırmak için bağımlılık hatalarını belirtmemeye özen gösterir. Gentoo ile bir paketin hangi seçeneklerle derleneceğini belirtebilirsiniz. İşte burada USE rol alıyor.

USE değişkeni ile derleme seçeneklerinde bulunan anahtar kelimeleri belirtebilirsiniz. Örnek olarak,vssl anahtarı, ssl destekleyen programları ssl desteği ile kuracaktır. -X X-server desteğini kaldıracaktır (eksi işareti önde olmalıdır). gnome gtk -kde -qt programlarınızı gnome (ve gtk) desteği ile, fakat kde (ve qt) desteği olmadan derleyecektir. Sisteminizi tamamiyle GNOME'a uyumlu hale getirecektir.

Öntanımlı USE ayarları /etc/make.profile/make.defaults içindedir./etc/make.conf dosyasında belirttiğiniz değişkenler, bu öntanımlı ayarların ardından hesaplanmıştır.Eğer USE yarlarına herhangi bir şey eklediyseniz, o seçenek öntanımlı listeye eklenir. Eğer USE ayarlarından herhangi bir şey kaldırdıysanız (seçeneğin önüne eksi işareti koyarak) o seçenek öntanımlı listeden çıkarılır (eğer ön tanımlı listede bulunuyorsa). Asla /etc/make.profile dizininde bir değişiklik yapmayın; Portage'i güncellediğinizde bu dizin yeniden yazılacaktır!

USE değişkeninin tam bir açıklaması Gentoo El Kitabı'nın ikinci bölümünde bulabilirsiniz; Bölüm 1: USE flags. Ayrıca tam bir başka açıklamayı sisteminizde /usr/portage/profiles/use.desc dosyasında da bulabilirsiniz.

# less /usr/portage/profiles/use.desc

Bir örnek olarak KDE tabanlı; DVD, ALSA ve CD yazma için bir sistemin USE ayarlarını gösterelim:

# nano -w /etc/make.conf

USE="-gtk -gnome qt kde dvd alsa cdr"

İsteğe Bağlı: Dağıtım Derleme Kullanımı

Eğer sistemlerin koleksiyonunu yapmakla ilgileniyorsanız, bizimDistCC Rehberimize göz atmak isteyebilirsiniz. Distcc kullanarak, bir çok sistemin işlemci gücüne ek olarak kurulum da kullanabilirsiniz.

6.b. Aşama1(Stage1), Aşaram2(Stage2) ve Aşama3(Stage3) Arasındaki Farklar

Şimdi rahatlayın ve bundan sonraki adımları düşünün. Size aşama1, aşama2 ve aşama3'den birini seçmenizi söylemiştik ve bu seçimlerin kurulum sırasında sonraki adımlar için önemli olduğu konusunda uyarmıştık. İşte burası yaptığınız seçeneğin sonraki adımları etkileyeceği ilk yer.

• Eğer aşama1(stage1)'i seçtiyseniz, bu bölümdekitüm adımları izleyin (Aşama1'den Aşama2'ye ilerleme).
• Eğer aşama2(stage2)'i seçtiyseniz, ilkaşamayı atlayıp ikinci aşama ile devam edin(Aşama2'den Aşama3'e ilerleme)
• Eğeraşama3(stage3) seçtiyseniz(GRP ile ya da GRP olmaksızın) bu adımları atlayıp Kernel Konfigurasyonu bölümünden devam edin : Kernel Ayarlama

6.c. Aşama1(Stage1)'den Aşama2(stage2)'ye İlerleme

Bootstrapping Girişi

Şimdi siz her şeyi gelişi güzel derlemek istiyorsunuz öyle mi? Tamam o zaman :-)

Bu adımlarda, Gentoo sisteminizinbootstrap'nı jazırlayacagız. Bu işlem uzun zaman sürer, fakat kullanıma en iyi derecede ayarlanmış, sıfırdan başlayarak makinenizin ihtiyaçları için hazırlamak en iyi sonucu verir.

Bootstrapping şu anlama gelmektedir: GNU C kütüphanesi, GNU Derleyici Koleksiyonu ve bir kaç anahtar sistem programını yapmaktır.

Bootstrapping'e başlamadan önce, size isteyebileceğiniz ya da istemeyeceğiniz bir kaç seçeneği listeleyeceğiz. Eğer bunları okumak istemiyorsanız,Sistemi Bootstrapping İşleminden Geçirme bölümünden devam edin.

İsteğe Bağlı: Derleme Süresini Azaltma

Eğer bootstrapping işlemini hızlandırmak istiyorsanız, java desteğini seçmeyebilirsiniz. Bu GNU Derleme Koleksiyonu ve GNU C kütüphanesi; java desteği olmadan (bu derleme süresini düşürecektir) derleneceği anlamına geliyor. Bu durumda GNU Java Derleyicisi (gcj) sistemde olmayacak, fakat bu java uygulamalarını ve diğer java malzemelerini kullanamayacağınız anlamına gelmiyor.

Java desteğini kapatmak için, bootstrap scriptini başlatmadan önce USE="-java" seçeneğini kullanın.

# export USE="-java"

Bootstrapping'den sonra değişkenleri unset işleminden geçirmeyi unutmayın:

# unset USE

İsteğe Bağlı: Önce Kaynakları İndirme

Eğer önce tüm kaynakları kopyalamadıysanız, bootstrap scripti tüm gerekli dosyaları indirecek. Bootstrap bu internet bağlantısı gerektirir demeden çalışmaya koyulacaktır :-) Eğer kaynakları bootsprap işleminden önce ve sonra indirmek istiyorsanız (örnek olarak, eğer derleme esnasında internet bağlantısını açmak istemiyorsanız), bootstrap'in -f parametresini kullanınız (bu tüm kaynak kodlarını sizin için alacak).

# cd /usr/portage
# scripts/bootstrap.sh -f

Sistemi Bootstrapping İşleminden Geçirme

Tamam o zaman, klavyenizi alın ve bootstrap'i başlatmak için sıradaki komutları kullanın. Daha sonra kendinize meşgul olacak birşey bulun çünkü bu adım biraz uzun zaman alacak :-)

# cd /usr/portage
# scripts/bootstrap.sh

Eğer önceden /etc/make.conf içindeki CHOST ayarlarında değişiklik yaptıysanız, bazı değişkenleri GCC'nin hızlı çalışması için belli bir düzende tekrar hazırlamanız gerekir:

# source /etc/profile

Şimdiki adımımız : Aşama2'den Aşama3'e İlerleme.

6.d. Aşama2'den Aşama3'e İlerleme

Giriş

Eğer bu bölümü okuyorsanız, sistemi bootstrap işleminden geçirdiniz (çünkü öncesinde bootstrap işlemini yaptınız yaaşama2'ikullanıyorsunuz). Şimdi tüm sistem paketlerini kurmanın zamanı geldi.

Tüm sistem paketleri? Hayır, tam olarak böyle değil. Bu adımda, kullanmak için başka alternatifi olmayan paketleri kuracaksınız. Bazı sistem paketleri bir kaç alternatife sahip (sistem kayıtçıları gibi) ve Gentoo tamamen seçenekler hakkında. Size sadece bir tanesi konusunda baskı yapmak istemiyoruz.

İsteğe Bağlı: Bitirilecekleri Görme

Eğer hangi paketlerin kurulacağını görmek istiyorsanız, emerge --pretend system komutunu kullanın. Bu kurulacak bütün paketleri gösterecektir. Eğer liste çok büyük görünüyorsa, less ya da more gibi bir sayfalayıcı da kullanabilirsiniz.

# emerge --pretend system | less

İsteğe Bağlı: Kaynakları İndirme

Eğer emerge 'nin siz devam etmeden önce kaynakları indirmesini istiyorsanız (örnek olarak, eğer paketlerin kurulumu esnasında internet bağlantısını açmak istemiyorsanız), emerge'ün --fetchonly seçeneğini kullanabilirsiniz (bu tüm kaynakları sizin için alacaktır)

# emerge --fetchonly system

Sistemi Kurma

Sistemi kurmaya başlamak için, emerge system komutunu kullanın. Sonra kendinizi meşgul edecek başka bir daha bulun çünkü bu işlemde biraz uzun zaman alacak.

# emerge system

Güncellenmiş bir yapılandırma dosyasına dair herhangi bir uyarı alırsanız, güvenle uyarıyı görmezden gelebilirsiniz (ignore) (ve etc-update çalışırken). Gentoo sisteminiz tam olarak kurulup, başlatıldığında dökümantasyonumuzu okuyun:Configuration File Protection.

Tüm kurulum işlemleri tamamlandığında, Kernel Yapılandırması ile devam edin: Kernel Yapılandırma.

7. Kernel Ayarları

7.a. Timezone

You first need to select your timezone so that your system knows where it is located. Look for your timezone in /usr/share/zoneinfo, then copy it to /etc/localtime. Please avoid the /usr/share/zoneinfo/Etc/GMT* timezones as their names do not indicate the expected zones. For instance, GMT-8 is in fact GMT+8.

# ls /usr/share/zoneinfo
(Suppose you want to use GMT)
# cp /usr/share/zoneinfo/GMT /etc/localtime

7.b. Installing the Sources

Choosing a Kernel

The core around which all distributions are built is the Linux kernel. It is the layer between the user programs and your system hardware. Gentoo provides its users several possible kernel sources. A full listing with description is available at the Gentoo Kernel Guide.

For HPPA we have gentoo-sources.

# emerge gentoo-sources

When you take a look in /usr/src you should see a symlink called linux pointing to your kernel source. In this case, the installed kernel source points to hppa-sources-${kernel-version}. Your version may be different, so keep this in mind.

# ls -l /usr/src/linux
lrwxrwxrwx    1 root     root           12 Oct 13 11:04 /usr/src/linux -> linux-${kernel-version}

Now it is time to configure and compile your kernel source. All architectures can use genkernel for this, which will build a generic kernel as used by the Installation CD. We explain the "manual" configuration first though, as it is the best way to optimize your environment.

If you want to manually configure your kernel, continue now with Default: Manual Configuration. If you want to use genkernel you should read Alternative: Using genkernel instead.

7.c. Default: Manual Configuration

Introduction

Manually configuring a kernel is often seen as the most difficult procedure a Linux user ever has to perform. Nothing is less true -- after configuring a couple of kernels you don't even remember that it was difficult ;)

However, one thing is true: you must know your system when you start configuring a kernel manually. Most information can be gathered by emerging pciutils (emerge pciutils) which contains lspci. You will now be able to use lspci within the chrooted environment. You may safely ignore any pcilib warnings (like pcilib: cannot open /sys/bus/pci/devices) that lspci throws out. Alternatively, you can run lspci from a non-chrooted environment. The results are the same. You can also run lsmod to see what kernel modules the Installation CD uses (it might provide you with a nice hint on what to enable).

Now go to your kernel source directory and execute make menuconfig. This will fire up an ncurses-based configuration menu.

# cd /usr/src/linux
# make menuconfig

You will be greeted with several configuration sections. We'll first list some options you must activate (otherwise Gentoo will not function, or not function properly without additional tweaks).

Activating Required Options

First go to File Systems and select support for the filesystems you use. Don't compile them as modules, otherwise your Gentoo system will not be able to mount your partitions. Also select Virtual memory and /proc file system:

File systems --->
  Pseudo Filesystems --->
    [*] /proc file system support
    [*] Virtual memory file system support (former shm fs)

(Select one or more of the following options as needed by your system)
  <*> Reiserfs support
  <*> Ext3 journalling file system support
  <*> JFS filesystem support
  <*> Second extended fs support
  <*> XFS filesystem support

If you are using PPPoE to connect to the Internet or you are using a dial-up modem, you will need the following options in the kernel:

Device Drivers --->
  Networking support --->
    <*> PPP (point-to-point protocol) support
    <*>   PPP support for async serial ports
    <*>   PPP support for sync tty ports

The two compression options won't harm but are not definitely needed, neither does the PPP over Ethernet option, that might only be used by ppp when configured to do kernel mode PPPoE.

If you require it, don't forget to include support in the kernel for your ethernet card.

If you have a HIL mouse or keyboard, do not forget to compile in support for them.

Input core support --->
  [*] Keyboard support
  [*] Mouse support
  [*] Event interface support

If you have no mouse on your HIL port, only use the basic support:

HIL support --->
  [*] HIL Keyboard (basic) support

If you however want full HIL support, select the following options:

HIL support --->
  [*] HP System Device Controller i8042 Support
  [*] HIL MLC Support
  [*] HIL Keyboard (full) support
  [*] HIL Mouse & Pointer support

Also include display driver support:

Graphics support --->
  [*] Support for frame buffer devices
      [*] HP STI frame buffer device support
  Console display driver support --->
      [*] STI text console

When you're done configuring your kernel, continue with Compiling and Installing.

Compiling and Installing

Now that your kernel is configured, it is time to compile and install it. Exit the configuration and start the compilation process:

# make && make modules_install

When the kernel has finished compiling, copy the kernel image to /boot. Use whatever name you feel is appropriate for your kernel choice and remember it as you will need it later on when you configure your bootloader. Remember to replace <kernel-version> with the name and version of your kernel.

# cp vmlinux /boot/<kernel-version>

Now continue with Kernel Modules.

7.d. Alternative: Using genkernel

If you are reading this section, you have chosen to use our genkernel script to configure your kernel for you.

Now that your kernel source tree is installed, it's now time to compile your kernel by using our genkernel script to automatically build a kernel for you. genkernel works by configuring a kernel nearly identically to the way our Installation CD kernel is configured. This means that when you use genkernel to build your kernel, your system will generally detect all your hardware at boot-time, just like our Installation CD does. Because genkernel doesn't require any manual kernel configuration, it is an ideal solution for those users who may not be comfortable compiling their own kernels.

Now, let's see how to use genkernel. First, emerge the genkernel ebuild:

# emerge genkernel

Now, compile your kernel sources by running genkernel all. Be aware though, as genkernel compiles a kernel that supports almost all hardware, this compilation will take quite a while to finish!

Note that, if your boot partition doesn't use ext2 or ext3 as filesystem you need to manually configure your kernel using genkernel --menuconfig all and add support for your filesystem in the kernel (i.e. not as a module).

# genkernel all

Once genkernel completes, a kernel, full set of modules and initial root disk (initrd) will be created. We will use the kernel and initrd when configuring a boot loader later in this document. Write down the names of the kernel and initrd as you will need it when writing the bootloader configuration file. The initrd will be started immediately after booting to perform hardware autodetection (just like on the Installation CD) before your "real" system starts up.

# ls /boot/kernel* /boot/initramfs*

7.e. Kernel Modules

Configuring the Modules

You should list the modules you want automatically loaded in /etc/modules.autoload.d/kernel-2.6. You can add extra options to the modules too if you want.

To view all available modules, run the following find command. Don't forget to substitute "<kernel version>" with the version of the kernel you just compiled:

# find /lib/modules/<kernel version>/ -type f -iname '*.o' -or -iname '*.ko' | less

For instance, to automatically load the 3c59x.ko module, edit the kernel-2.6 file and enter the module name in it.

# nano -w /etc/modules.autoload.d/kernel-2.6

3c59x

Continue the installation with Configuring your System.

8. Sisteminizin Ayarlanması

8.a. Dosya Sistem Bilgileri

fstab nedir?

Linux altında tüm sabit disk bölümleriniz /etc/fstab dosyasında listeli bir şekilde bulunur. Bu dosya sabit disklerinizin bağlantı noktalarını, nasıl bağlandıklarını (spesifik özellikleri ile birlikte) göstermektedir.

/etc/fstab Dosyasının Oluşturulması

/etc/fstab 'ın kendine özel bir sözdizimi(syntax) vardır. Her satır 6 alan içerir ve birbirinden boşluk karakteri ile ayrılır. Her alanın kendine ait anlamı bulunmaktadır.

• İlk alan sabit disk bölümünü (partition) (aygıtın bulunduğu dizin) gösterir.
• İkinci alan hangi bölüm bağlantı noktasını (moutpoint) gösterir.
• Üçüncü alan dosya sistemini(filesystem) gösterir.
• Dördüncü alan, bağlama komutu(mountoptions) ile kullanılan seçenekleri gösterir. Her dosya sistemi kendine has seçeneklere sahiptir.Bu seçenekleri daha sonra "man" sayfalarını kullanarak bakmanızı istiyoruz. Birden fazla bağlama seçenekleri birbirinden virgül "," karakteri ile ayrılır.
• Beşinci alan dump için, dosya sistemi yedeklenerek sistemin dökümünün çıkarılmasının gerekip gerekilmediğini belirlemek için kullanılır.
• Altıncı alan fsck tarafından sisteminiz düzgün bir şekilde kapatılmadığında hangi dosya sisteminin kontrol edilip edilmeyeceğini, edilecekse hangi sırada kontrol edeceğini belirtir. Eğer alan 1 ise bir "root" disk bölümünü belirtir, 0 değeri ise fsck komutunun dosya sistemini kontrol etmek zorunda olmadığını belirtir.(2 değerini de kullanabilirsiniz).

Şimdi nano editörümüzle /etc/fstab dosyamızı yaratmaya geldi,bunun için:

# nano -w /etc/fstab

/boot sabit disk bölümümüzün nasıl yazıldığını dikkatle inceleyelim. Bizim örneğimizde /boot sabit disk bölümü /dev/hda1 olarak ext2 dosya sistemini kullanmaktadır. Otomatik olarak bağlanamaz. Ohalde bize gerekli olan satırlar şöyle olabilir:

/dev/hda1   /boot     ext2    noauto        1 2

Bazı kullanıcılar performansı daha arttırmak için bağlama seçeneklerinden olan noatime 'ı eklemek ister (aslında bu gerekli değildir):

/dev/hda1   /boot     ext2    noauto,noatime    1 2

Eğer bu şekilde devam edersek, liste sonunda aşağıdaki gibi bir görünüme sahip olmuş olacağız:

/dev/hda1   /boot     ext2    noauto,noatime    1 2
/dev/hda2   none      swap    sw                0 0
/dev/hda3   /         ext3    noatime           0 1

Bitirmek için /proc, tmpfs(gerekli) ve cd-rom sürücünüz için gerekli olanlar: (tabi ki de başka sürücüler ve sabit disk bölümleri ekleyebilirsiniz):

/dev/hda1   /boot     ext2    noauto,noatime    1 2
/dev/hda2   none      swap    sw                0 0
/dev/hda3   /         ext3    noatime           0 1

none        /proc     proc    defaults          0 0
none        /dev/shm  tmpfs   defaults          0 0

/dev/cdroms/cdrom0    /mnt/cdrom    auto      noauto,user    0 0

auto seçeneği dosya sistemini otomatik olarak tanınmasını sağlar ( CD rom gibi farklı dosya sistemlerini içeren değiş tokumu yapılabilir multimedya cihazları için tavsiye edilir). user seçeneği kullanıcılara CDROM u mount etmesini sağlar.

Şimdi yukarıdaki örneği kullanarak kendi /etc/fstab dosyasını yaratın.Eğer SPARC kullanıcı sı iseniz /etc/fstab dosyasına ayrıca şunu da eklemelisiniz:

none        /proc/openprom  openpromfs    defaults      0 0

Eğer usbfs ihtiyaç duyuyorsanız (ki yeni bilgisayarlada muhakkak bir USB cihazınız vardır) , aşağıdaki satırı da ekleyiniz:

none        /proc/bus/usb   usbfs         defaults      0 0

Şimdilik bukadar. Yaptıklarınızı tekrar tekrar kontrol edin ve /etc/fstab dosyasın kaydedip çıkın.

8.b. Ağ Bilgileri

Makine Adı,Alan Adı ve diğerleri

Kullanıcı kişinin diğer seçeneklerinden bir tanesi, bilgisayarına isim vermektir. Bu tamamıyla çok basittir, fakat kullanıcıların çoğu Linux sistemlerine isim bulmakta biraz zorlanırlar. İşlemlerimizin hızını arttırmak için biz bir şeyler hazırladı, bilmenizde fayda var, seçtiğiniz isim sonradan da değiştirilebilir. Biz hepimiz için bir isim bulduk, bu isimleri vererek sonrasında istediğiniz şekilde değiştirebilirsiniz. Şimdi makine ismi olarak tux, alan adı olarak ise homewetwork giricegiz.

Bu değerleri şimdiki aşağıdaki örnekde kullanıyoruz. İlk önce makina adını koyalım:

# echo tux > /etc/hostname

Sonra alan ismini koyuyoruz:

# echo homenetwork > /etc/dnsdomainname

Eğer NIS alan ismine sahipseniz aşağıdaki kodu giriniz.NIS 'in ne olduğunu bilmiyorsanız muhtemelen NIS alan adına sahip değilsiniz:

# echo nis.homenetwork > /etc/nisdomainname

Şimdi alan ismi(domainname) komut dosyasını ön tanımlı "runlevel" için ekleyiniz.:

# rc-update add domainname default

Ağ Biçimlendirmesi

"Hey biz bu bölümü yaptık demeden önce" , hatırlamanız gereken başlangıçtaki ağ ayarlarımız sadece kurulum içindi.Şimdi sıra kalıcı bir şekilde ağınızı biçimlendirmeye geldi.

Ağ ile ilgili tüm bilgileriniz /etc/conf.d/net dosyasında toplanmıştır. Henüz ağınızı elle ayarlamasını bilmiyorsanız eğer, korkmayın biz size her şeyi aşağıda açıkladık:

İlk olarak nano editörü ile /etc/conf.d/net dosyasını açın:

# nano -w /etc/conf.d/net

Dosya içine ilk arayacağımız değişken iface_eth0 değişkenidir, aşağıdaki sözdizimine sahiptir:

iface_eth0="<ip adresiniz> broadcast <broadcast adresiniz> netmask <netmask adresiniz>"

Eğer DHCP (otomatik IP alıyorsanız) kullanıyorsanız, tek yapmanız gereken iface_eth0 değişkenini dhcp olarak tanımlamak (# işaretini kaldırmanız yeterli) . rp-pppoe(ADSL kullanıcıları için) kullanıyorsanız up olarak ayarlayın. Eğer ağınızı elle ayarlamak istiyorsanız ve bu terimlerle ilgili bilgiye sahip değilseniz Ağ Terminolijisi Anlamak bölümüne gidiniz.

Aşağıda sizin için bir kaç örnek verdik.İlki DHCP kullanmakta,ikincisi,sabit bit IP(192.168.0.2), ağ maskesi(255.255.255.0) ve yayımlama(193.168.0.255) adreslerini kullanmaktadır.Sonuncu ise rp-pppoe kullanımını göstermektedir.

(DHCP kullanıcıları için)
iface_eth0="dhcp"

(Sabit IP kullananlar için)
iface_eth0="192.168.0.2 broadcast 192.168.0.255 netmask 255.255.255.0"
gateway="eth0/192.168.0.1"

(rp-pppoe kullanlar için)
iface_eth0="up"

Eğer birden fazla ağ arabirimine sahipseniz, iface_eth1 ve iface_eth2 gibi extra bir iface_eth değişkeni yaratmanız gerekli. Her bilgisayar için ayrı ağ geçidi girmelisiniz.

Şimdi dosyamızı kayıt ederek güvenli bir şekilde çıkabiliriz.

Ağ Servisimizin Otomatik Olarak Başlangıçda Başlatmak

Ağ servisinizi otomatik olarak başlatabilmek için,aşağıdaki komutları ön tanımlı "runlevel" ekleyiniz. Eğer PCMCIA arabirimine sahipseniz bunu geçin. PCMCIA arabirimini kullanınız.(belgenin sonlarına doğru biz bunu size açıkladık)

# rc-update add net.eth0 default

Birden fazla ağ arabirimine sahipseniz ,ayrıca net.eth1, net.eth2 gibi komut dosyalarını ln komutunu kullanarak oluşturmalısınız:

# cd /etc/init.d
# ln -s net.eth0 net.eth1
# rc-update add net.eth1 default

Ağ Bilgilerinin Yazılması

Linux'unuzu ağ hakkında haberdar etmelisiniz, örneğin 3 bilgisayardan oluşan iç bir ağa sahipseniz, bu bilgisayarları IP adresleriyle birlikte /etc/hosts dosyasına eklemelisiniz. Farz edelimki ağımızda 3 bilgisayar var ise aşağıdaki işlemleri yapabiliriz:

# nano -w /etc/hosts

127.0.0.1     localhost
192.168.0.5   jenny.homenetwork jenny
192.168.0.6   benny.homenetwork benny
192.168.0.7   tux.homenetwork tux

Eğer sisteminiz tekse, iç ağ'a sahip değilseniz yani 1 bilgisayarınız varsa, tek bir satır yeterli:

127.0.0.1     localhost

Devam etmek için dosyadan kayıt ederek çıkınız.

Eğer PCMCIA 'a sahip değilseniz, Sistem Bilgileri bölümüne gidebilirsiniz. PCMCIA kullanıcıları PCMCIA le ilgili başlığı okuyunuz.

İsteğe Bağlı: PCMCIA Aygıtlarının Çalıştırılması

PCMCIA kullanıcıları ilk önce pcmcia-cs paketini yüklemeleri gerekli. Bu anda USE="-X" değişkeni Xfree86 dan sakınmak için gerekli:

# USE="-X" emerge pcmcia-cs

pcmcia-cs paketi yüklendiği zaman ön tanımlı(default)çalışma seviyemize(runlevel) ekleyelim:

# rc-update add pcmcia default

8.c. Sistem Bilgileri

Gentoo /etc/rc.conf dosyası geniş bir sistem bilgisine sahiptir. Bu dosyayı açarak içerisindeki tüm bilgileri kullanabilirsiniz.:)

# nano -w /etc/rc.conf

Görüldüğü gibi bu dosya sisteminiz için gerekli değişkenleri ayarlayabilmek için bir çok yoruma sahip ,KEYMAP ayarlarına dikkat ediniz, aksi taktirde klavyeden girilecek olan her yanlış KEYMAP için garip sonuçlar alabilirsiniz. Örn: Türkçe Q Klayve için kullanılabilecek satır :KEYMAP="trq"

PPC birçok sistemde x86 "keymap" lerini kullanır. önyüklemede ADB "keymap" kullanmak isteyen kullanıcılar çekirdeklerindeki ADB anahtar kodlarını olanaklı kılmak zorunda ve /etc/rc.conf daki mac/ppc "keymap" lerini ayarlamaları gerekmektedir.

/etc/rc.conf dosyasını ayarlamayı bitirdiyseniz kayıt edip çıkabilirsiniz. Bir sonraki bölüme geçiniz: Önyükleyici Ayarlanması.

9. Önyükleyici Ayarlanması

9.a. Installing PALO

On the PA-RISC platform, the boot loader is called palo. You may need to emerge it on your machine first.

# emerge palo

You can find the configuration file in /etc/palo.conf. Here is a sample configuration:

--commandline=2/${kernel-name} root=/dev/sda4
--recoverykernel=/vmlinux.old
--init-partitioned=/dev/sda

The first line tells palo the location of the kernel and which boot parameters it must use. 2/${kernel-name} means the kernel named /${kernel-name} resides on the second partition. Beware, the path to the kernel is relative to the boot partition, not to the root partition.

The second line indicates which recovery kernel to use. If it is your first install and you do not have a recovery kernel, please comment this out. The third line indicates on which disk palo will reside.

When configuration is done, just run palo.

# palo

Now continue with Rebooting the System.

9.b. Rebooting the System

Exit the chrooted environment and unmount all mounted partitions. Then type in that one magical command you have been waiting for: reboot.

# exit
cdimage ~# cd
cdimage ~# umount /mnt/gentoo/boot /mnt/gentoo/dev /mnt/gentoo/proc /mnt/gentoo
cdimage ~# reboot

Of course, don't forget to remove the bootable CD, otherwise the CD will be booted again instead of your new Gentoo system.

Once rebooted in your Gentoo installation, finish up with Finalizing your Gentoo Installation.

10. Gerekli Sistem Araçlarının Kurulması

10.a. Sistem Kayıtçısı

Elkitabının başlangıcında aşama3 bölümünü tanıttığımızda değinmiştik. Orda tüm gereken sistem araçlarının siz seçmeden bulunduğunu ve hatta daha başka araçların sonradan kurulabileceğini söylemiştik. Evet simdi o noktaya geldik :)

İlk seçimini yapabileceğimiz araç, sistemde olan bitenin(aktiveteleri) Protokolunu tutar. Unix ve Linux Sistem protokol tutmada haylice bir ün saldı-- eğer isterseniz, sizde aisteminizde olan biteni protokol halinde alabilirsiniz. Bu işlem sistem kayıtçısı sayesinde gerçekleşir.

Gentoo değişik sistem kayıtçıları arasında size seçim bırakır: Bunlar sysklogd (bu geleneksel sistem kayıtçı daemon'udur) , syslog-ng (geliştirilmiş bir sistem kayıtçısıdır) ve metalog (çok yönlü ayarlanabilir sistem kayıtçısı) 'dur. Daha başkalarıda olabilir, sunulan paket sayısı gün geçtikce artıyor. Eğer karar vermediyseniz çok yetenekli

syslog-ng sistem kayıtcısını tavsiye edebiliriz.

Seçtiğiniz Sistem Kayıtçısını yüklemek için emerge yapmanız ve rc-update ile otomatik başlangıca eklemeniz kafidir. Aşağıdaki örnekte syslog-ng kayıtcısını yükleyeceğiz. Tabii ki burda kullandığımız sistem kayıtçısı ismi yerine yükleyeceğiniz sistem kayıtçısı ismiyle değiştirebilirsiniz:

# emerge syslog-ng
# rc-update add syslog-ng default

10.b. İsteğe Bağlı: Cron Daemon

Şimdi sırada Cron Daemon var. Yüklenmesi size bağlıdır, kurma gerekliliği yoktur. Ancak yüklenmesi tavsiye edilir. Ama bu Cron Daemon nedir ? Cron daemon belirli zamanlarda çalıştırılması için tanımlanan komutları çalıştırabilir. Bu SIK SIK ve hatta günlük kullanılan komutlarda çok pratiktir (örn. günlük, haftalık, aylık).

Gentoo Linux'ta üç değişik Cron Daemon'dan seçim yapabilirsiniz: dcron, fcron ve vixie-cron. Bunun yüklenmesi Sistem Kayıtçısına benzer. Fakat dcron ve fcron ayarları için ek olarak Komut gerekir, crontab /etc/crontab. Eğer emin değilseniz vixie-cron kullanmanızı öneririz.

Hazır derlenmiş paketten yükleyecekseniz vixie-cron yüklemesinde hata alırsanız, vixie-cron yerine vcron kullanın.

# emerge vixie-cron
# rc-update add vixie-cron default
(Sadece dcron veya fcron kurarsanız aşağıdaki komutu uygulayın) 
# crontab /etc/crontab

10.c. Dosya Sistemi Araçları

Hangi tür dosya sistemi kullanmayı düşünüyorsanız, o dosya sistemi için gereken araçları (dosya sistemini kontrol etmek, yeni dosya sistemi yapmak için) yüklemeniz gerekir.

Aşağıdaki tablo gerekli dosya sistemi için dosyaları listeler:

Eğer İnternete bağlanmak için rp-pppoe gerek yoksa Gentoo Kurulumunu Bitirmek ile devam edebilirsiniz. Aksi takdirde İsteğe Bağlı: Ağ Araçları bölümü ile devam edin.

10.d. İsteğe Bağlı: Ağ Araçları

İnternete bağlanmak istiyorsanız rp-pppoe pakedini kurmanız gereklidir:

# USE="-X" emerge rp-pppoe

USE="-X" düzenlemesinde, XFree bağimlılık olarak beraberinde yüklenmesini engeller (rp-pppoe paketinin arayüz (Grafiksel) araçlarıda mevcuttur, eger arayüz kullanmak isterseniz rp-pppoe paketini yeniden USE="-X" kullanmadan derleyebilirsiniz, yada XFree'yi beraberinde yükleyin-- buda baya uzun sürebilir).

Şimdi sıradaki bölüm ile devam ediyoruz: Gentoo Kurulumunu Bitirmek

11. Gentoo Kurulumunu Bitirmek

11.a. Kullanıcı Yönetimi

Root şifresi ayarlamak

Unutmadan önce, root şifresini aşağıdaki komutu kullanarak ayarlayın:

# passwd

Eğer root'un seri konsola bağlanabilmesini istiyorsanız, /etc/securetty dosyasına tts/0 ekleyin:

# echo "tts/0" >> /etc/securetty

Günlük Kullanım İçin Kullanıcı Eklemek

Bir Unix/Linux sistemde root olarak çalışmak tehlikelidir, ve olabildiğince bu şekilde kullanılmamalıdır. Bu sebeple günlük kullanım için bir kullanıcı oluşturmanız ısrarla tavsiye olunur.

Örnek olarak, whell (su komutuyla root olabilen), users (tüm kullanıcılar için öntanımlı) ve audio (ses aygıtlarını kullanabilen) gruplarına bağlı, ahmet adında bir kullanıcı oluşturmak için:

# useradd ahmet -m -G users,wheel,audio -s /bin/bash
# passwd ahmet
Password: (ahmet için şifreyi girin)
Re-enter password: (aynı şifreyi tekrar girin)

Eğer bir kullanıcının rootun yapabileceği bazı işleri yapması gerekiyorsa, su - (root izinlerine erişebilmek için) komutunu kullanabilir. Bir başka yolda eğer doğru olarak ayarlandıysa çok güvenli olan sudo paketini kullanmaktır.

11.b. Reboot ve Eğlence

Reboot İşlemi

Tebrikler! Gentoo sisteminiz şimdi hazır. Chroot işleminden geçmiş ortamdan çıkın ve bağlı bütün sabit disk bölümlerini ayırın. Sonra beklediğiniz büyülü komutu yazın: reboot.

# exit
# cd /
# umount /mnt/gentoo/boot /mnt/gentoo/proc /mnt/gentoo
# reboot

Tabiki başlatılabilir CD'yi çıkarmayı unutmayın, yoksa sistem Gentoo sisteminiz yerine tekrar CD'den başlar.

PPC kullanıcıları önyükleyiciyi yüklenmedikçe MacOS başlayacaktır. Bu kullanıcılar İsteğe Bağlı: BootX'i Ayarlamak bölümünü okumalıdır.MIPS kullanıcıları Gentoo'yu başlatabilmek için MIPS PROM da biraz oynama yapmalıdır. Bu kullanıcılar İsteğe Bağlı: Çalışmak için Gentoo/MIPS Edinmek bölümünü okumalıdır.

GRP kullanıcıları İsteğe Bağlı: GRP Paketlerini Yüklemek bölümünü okuyabilirler. Diğerleri Kurulum bitti, ya sonra ?bölümü ile devam edebilirler.

İsteğe Bağlı: BootX Ayarları

Makineniz MacOS ile açıldıktan sonra, BootX kontrol panelini (Control Panel) açın. Seçenekler'i (Options) seçin ve "Used specified RAM disk" bölümünün işaretini kaldırın. BootX ana ekranına geri dönüğünüzde, artık makinenizin kök diski ve bölümü için bir seçenek bulacaksınız. Bu alanları sizin sisteminize göre doldurun.

BootX başlama sırasında Linux'un başlaması için ayarlanabilir. Eğer bunu yaptıysanız, makinenizin başlangıcı sırasında önce MacOS'u başladığını, sonra BootX'in Linux'u başlattığını göreceksiniz. Daha fazla bilgi için BootX anasayfasına göz atın: BootX home page

Eğer bir GRP kullanıcısıysanız İsteğe Bağlı: GRP Paketlerini Yüklemek bölümüyle devam edin, eğer değilseniz Kurulum bitti, ya sonra ? bölüme geçin.

İsteğe Bağlı: Çalışmak için Gentoo/MIPS Edinmek

Yeniden başlattığınızda (reboot), System Maintenance Menu kısmına gidin ve Enter Command Monitor (5) seçin. Eğer Gentoo kurulumunuzu test etmek istiyorsanız, sadece boot -f <kernel name> komutunu çalıştırabilirsiniz. Gentoo'ya başlamak istiyorsanız, MIPS PROM içerisinde bazı değişkenleri ayarlamanız gerekir:

1) Start System
2) Install System Software
3) Run Diagnostics
4) Recover System
5) Enter Command Monitor

Option? 5
Command Monitor.  Type "exit" to return to the menu.

(<root device> = Gentoo's root partition, e.g. /dev/sda3)
>> setenv OSLoadPartition <root device>

(To list the available kernels, type "ls")
>> setenv OSLoader <kernel name>
>> setenv OSLoadFilename <kernel name>

(Declare the kernel parameters you want to pass)
>> setenv OSLoadOptions <kernel parameters>

(Provide the location of the Volume Header)
>> setenv SystemPartition scsi(0)disk(1)rdisk(0)partition(8)

(Automatically boot Gentoo)
>> setenv AutoLoad Yes

(Set the timezone)
>> setenv TimeZone EST5EDT

(Use the serial console - graphic adapter users should have "g" instead of "d1" (one))
>> setenv console d1

Şimdi Gentoo ile eğlenmeye hazırsınız!

İsteğe Bağlı: GRP Paketlerini Yüklemek

Şimdi sisteminiz başladı, oluşturduğunuz kullanıcı olarak giriş yapın (örnek olarak, ahmet) ve su - (root yetkilerine sahip olmak için) komutunu kullanın:

$ su -
Password: (Root şifrenizi girin)

Şimdi ikinci CD (Gentoo Paketleri CD'si) hazırlanmış yapılara bakmak için Portage ayarlarını değiştirmemiz lazım. İlk Önce CD'yi bağlayalım:

# mkdir /mnt/cdrom
(CD sürücüsüne Gentoo Paketleri CD'sini koyun)
# mount /mnt/cdrom

Şimdi Portage'i hazırlanmış paketler için /mnt/cdrom 'u kullanması için ayarlayın:

# ls /mnt/cdrom

(Eğer bir /mnt/cdrom/packages dizini varsa:)
# export PKGDIR="/mnt/cdrom/packages"

(Yoksa:)
# export PKGDIR="/mnt/cdrom"

Şimdi istediğiniz paketleri yükleyin. Paketler CD'si bir kaç hazırlanmış yapı bulundurur, örnek olarak KDE:

# USE="bindist" emerge --usepkg kde

XFree'yi (doğrudan ya da bağımlılık olarak) yüklerken USE="bindist" kullanmanız gerekiyor. Bu Microsoft'un çekirdek fontlarını (bunları LiveCD'ler içinde veremiyoruz) indirmek için yol gösteriyor.

Çalıştırılabilir yapıları yüklediğinizden şimdi emin olabilirsiniz. Portage'i güncellemek içinemerge sync uyguladığınızda (sonra öğreneceğiniz gibi), çalıştırılabilir yapılar güncellenmiş Portage'inizdeki dosya görüntüleriyle uymayabilir. Bunu engellemek içinemerge --usepkg yerine emerge --usepkgonly deneyebilrisiniz.

Tebrikler, sisteminiz şimdi tam olarak hazırlandı! Gentoo hakkında daha fazla şey öğrenmek için Kurulum bitti, ya sonra ? bölümünden devam edin.

12. Kurulum bitti, ya sonra ?

12.a. Dökümantasyon

Tebrikler! Artık çalışan bir Gentoo sisteminiz var. Fakat burdan nereye gidiyoruz? Seçenekleriniz nelerdir? İlk önce neyi keşfedebilirsiniz? Gentoo kullanıcılarına bolca ihtimal sunar ve bu sebeple bolca dökümanda sunar (ve dökümansız ihtimallerde).

Gentoo El Kitabının İkinci bölümü ( Gentoo Altında Çalışma ) size yazılımlarınızı nasıl güncel tutabileceğinizi, daha çok yazılımı nasıl yükleyeceğinizi, USE bayraklarının neler olduğunu, Gentoo Init sisteminin nasıl çalıştığını v.s. açıklar ve bu kısmı mutlaka okumalısınız.

Eğer sisteminizi masaüstü kullanım için uygunlaştırmak istiyorsanız, ya da sisteminizin tamamiyle masaüstü kullanım için nasıl ayarlanıcağını öğrenmek istiyorsanız, Masaüstü Ayarları Kılavuzu bölümüne göz atın.

Mevcut dökümanların tamamının listesi içinDökümantasyon Kaynak Sayfası (Documentation Resorce page) bakabilirsiniz.

12.b. Gentoo Online

Gentoo Online Gentoo Formumuza veya Gentoo IRC kanalımıza herzaman gelebilirsiniz.

Ayrıca tüm kullanıcılarımıza açık mail listemizde bulunmaktadır.

Biz şimdi sözü burda bağlıyor sizi Gentoo sisteminizle eğlenceye bırakıyoruz :-)

B. Gentoo Altında Çalışma

1. USE flags

1.a. USE Flagları Nedir ?

USE Flaglarının Amacı Nedir ?

Gentoo kurarken, çalıştığınız ortama göre değişiklikler yaparsınız. Bir sunucunun kurulumuyla iş istasyonununki farklıdır. Oyun istasyonu ile 3D-render istasyonu farklıdır.

Bu sadece kurmak için seçeceğiniz paketler için değil, aynı zamanda, paketlerin hangi özellikleri destekleyeceği ile de ilgilidir. Eğer OpenGL'e ihtiyacınız yoksa, niye onu kurmak ve kurduğunuz paketlerde OpenGL desteğini eklemek için ugraşasınız? Eğer KDE kullanmak istemiyorsanız, paketler KDE desteği olmadan sorunsuz çalıştırabilecekken, neden KDE desteği ile kurmak için vakit kaybedesiniz?

Kullanıcıya, neyi kurması/aktivite-etmesi, neyi etmemesine yardım etmek için, kullanıcıdan,kurmak istediği sistemi belirtebilmesi için kolay bir yol olmasını istedik. Bu, kullanıcının gerçekte ne istediğine karar vermesini ister ve Portage'i kolaylaştırır. Portage bizim paket yönetim sistemimizdir.

Bir USE Flagının Tanımı

Bir USE flag girin. Bu flag, belli bir konseptin destek ve bağımlılık bilgilerini meydana getiren anahtar kelimedir. Eğer belli bir USE flag tanımlarsanız, Portage seçilen anahtar kelimenin desteğinin istendiğini anlayacaktır. Bu tabiiki paketin bağımlılık bilgisini de değiştirir.

Şimdi bir öerneği inceleyelim: kde anahtarı. Eğer USE değişkeninde bu anahtar kelime yoksa, seçmeli (optional) KDE desteği bulunan tüm paketler, KDE desteği olmadan derlenir. Seçmeli KDE bağımlılıği olan paketler, bağımlılık olarak KDE kütüphaneleri kurulmadan derlenir ve kurulur.

Anahtar kelimeleri doğru tanımlayarak, ihtiyaçlarınıza göre bir sistem oluşturabilirsiniz.

Hangi USE Flagları Vardir

Global (global) ve yerel (local) olmak üzere iki türlü USE-flag vardır.

• Global sistem genelinde birçok paket tarafından kullanılır. Birçok insana göre USE-flag budur.
• yerel (local) USE-flag tek bir paket tarafından, pakete özel kararları yapmak için kullanılır.

Global USE-flag'larinin listesi, online veya /usr/portage/profiles/use.desc dosyasında mevcuttur. Bazı kısa ve önemli USE Flagsları şunları (tam liste değildir):

gtk     - x11-libs/gtk+ (The Gimp toolkit) desteği ekler.
gtk2    - bi program her ikisini de destekliyorsa, gdk-1.2 yerine gtk-2 kullanır.
gtkhtml - gnome-extra/gtkhtml desteği ekler.
guile   - dev-util/guile desteği ekler.
icc     - Paket destekliyorsa, intel C++ derleyicisini kullanır.
icc-pgo - icc kullanılırken, PGO veri üretimini etkinleştirir veya kullanır.
imap    - IMAP desteği ekler.

1.b. USE Flaglarının Kullanılışı

Kalıcı USE Flagsların Belirtilmesi

USE flaglarının ne kadar önemli olduğunu anladınız umuduyla, şimdi onların nasıl belirtileceğini açıklayalım.

Daha once belirtildii gibi, USE-flag'ları USE değiskenine tanımlanır. Kullanıcıların, USE-flaglarını araştırıp seçmesini kolaylaştırmak için, öntanımlı bir USE değişkeni hazırlanmıştır. Bu USE-flagları Gentoo kullanıcılarının en çok kullandıklarıdır. Öntanımlı USE değişkeni, /etc/make.profile/make.defaults dosyasında belirtilmiştir. Bu öntanımlı değişkenlere bir göz atalım:

USE="x86 oss apm arts avi berkdb crypt cups encode foomaticdb gdbm gif gpm gtk 
     imlib jpeg kde gnome libg++ libwww mad mikmod motif mpeg ncurses nls 
     oggvorbis opengl pam pdflib png python qt quicktime readline sdl slang 
     spell ssl svga tcpd truetype X xml2 xmms xv zlib"

Gördüğnüz gibi, bu değişken epey fazla anahtar kelime içeriyor. Bu değişkeni kendinize göre düzenlemek için /etc/make.profile/make.defaults dosyasını kullanmayın. Bu dosya, Portage güncellemesi esnasında eski haline döner.

Öntanımlı değerleri değiştirmek için, USE değiskenine yeni anahtar kelimeler eklemeniz veya varolanları çıkarmanız gerekir. Bu işlem /etc/make.conf dosyasını değiştirerek global olarak yapılabilir. Bu değişkene, kullanmak istediğiniz USE-flag'larını ekliyebilir, istemediklerinizi çıkarabilirsiniz. Çıkarma işlemi, anahtar kelimenin başına "-" (eksi) isareti konularak yapılır:

Mesela, kde ve qt desteğini kaldırıp, ldap desteği eklemek için, /etc/make.conf dosyasındaki USE değişkeni şu şekilde olmalıdır:

USE="-kde -qt ldap"

Geçici USE Flags Belirtmek

Bazen bir USE-flagı sadece bir kez kullanmak isteyebilirsiniz. Bunun için iki kere (derlemeden önce ve sonra)/etc/make.conf dosyasını değiştirmektense USE değişkenini ortam değişkeni olarak kullanabilirsiniz.

Örnek olarak, Mozilla kurulumunda java esteğini USE değiiskeninden geçici olarak çıkaralım.

# USE="-java" emerge mozilla

USE Flaglarının Miras Olarak Kullanımı

Bazı paketler varolan USE Flagları dinleyip uygulamak ile kalmaz, kendileri bazı USE flag desteği verirler. Böyle bir paket eklediğinizde, bu paketin sağladığı USE-flagı USE değişkeninize eklenir. USE-flag sağlayan paketlerin listesini görmek için /etc/make.profile/use.defaults dosyasına göz atmanız yeterli olacaktır:

gnome           gnome-base/gnome
gtk             x11-libs/gtk+
qt              x11-libs/qt
kde             kde-base/kdebase
motif           x11-libs/openmotif

Sıralama

Tabiki hangi ayarın USE değişkeninde önceliğe sahip olduğu bellidir. Sadece java'nın belirtildiğini görmek için USE="-java" demek istemezsiniz. USE ayarlarının öncelik sırası: (Birinci en düşük önceliğe sahiptir):

1. Öntanımlı ayarların bulunduğu dosya: /etc/make.profile/make.defaults
2. Eğer, /etc/make.profile/use.defaults dosyasındaki öpaketlerden biri kuruluyor ise, onun mirası olan USE değişkenleri.
3. Kullanıcının /etc/make.conf dosyasında belirttiği USE değişkeni.
4. Kullanıcının ortam değişkeni olarak kullandığı USE değişkeni.

Portage tarafından kullanılan, tüm önceliklere göre ayarlanmış USE değişkenini görmek için emerge info komutunu kullanın. Bu komut Portage'n,n kullandığı tüm değişkenkenleri( USE değişkenide dahil) liste halinde sunar.

# emerge info

Tüm Sistemi Yeni USE Flaglarına göre Ayarlamak

Eğer USE flagları değiştirdiyseniz ve tüm sistemi bu yeni USE değişkenine göre güncellemek isterseniz, aşağıdaki adımları izleyebilirsiniz. Bu adımlar uzun zaman alacaktır.

İlk olarak tüm sistemi yeni USE flaglarını kullanarak oluşturun:

# emerge --emptytree world

İkinci olarak Portage depclean çalıştırılarak eski USE flaglarına göe bağımlılık sebebi ile kurulmuş ancak yeni USE flaglarına göre ihtiyaç olmayan paketleri kaldırın.

# emerge -p depclean

depclean bittiğinde, yeni sistemimiz yeni USE flaglarını kullanıyor demektir

1.c. Pakete Özel USE Flaglar

Kullanılabilen USE Flagları Görmek

Sonraki bölüm olan Portage ve Yazılım 'da kurulu paketleri nasıl yöneteceğiniz anlatılacak. Yinede emerge için ilk bilgileri, bir pakedin kullandığı USE flaglarının nasıl görebileceğinizi göstererek vermiş olalım.

Mesela mozilla pakedini örnek alalım: Hangi USE flaglarını kullanıyor? Bunu öğrenmek için emerge komutuna --pretend ve --verbose parametrelerini ekleyelim:

# emerge --pretend --verbose mozilla
These are the packages that I would merge, in order:

Calculating dependencies ...done!
[ebuild  N    ] net-www/mozilla-1.5-r1 +java +crypt -ipv6 -gtk2 +ssl +ldap 
+gnome -debug +mozcalendar -mozaccess -mozxmlterm -moznoirc -moznomail
-moznocompose -moznoxft 

emerge 'den başka yöntemler ilede bu işi yapabiliriz. Aslında sadece paket bilgilerinin görülmesinde kullanılmka üzere etcat adında bir program vardır. Bu program gentoolkit pakedinin içindedir. Yani ilk önce gentoolkit pakedini kurun, ancak o zaman etcat aracını kullanabilirsiniz:

# emerge --usepkg gentoolkit

Şimdi bir pakedin hangi USE flaglarını kullandığını görebilmek için etcat komutunu uses parametresi ile beraber kullanalım. Mesela gnumeric pakedi için bir örnek:

# etcat uses gnumeric
[ Colour Code : set unset ]
[ Legend      : (U) Col 1 - Current USE flags        ]
[             : (I) Col 2 - Installed With USE flags ]

 U I [ Found these USE variables in : app-office/gnumeric-1.2.0 ]
 - - libgda  : Adds GNU Data Access (CORBA wrapper) support for gnumeric
 - - gnomedb : unknown
 + + python  : Adds support/bindings for the Python language
 + + bonobo  : Adds support for gnome-base/bonobo (Gnome CORBA interfaces)

2. Portage ve Yazılımlar

2.a. Paket Bilgisini Görmek

Tüm Araçların Efendisi: emerge

Tüm kullanıcıların kullanacağı asıl Portage aracı emerge aracıdır. Gentoo kurulumu sırasında ve bir önceki bölümde emerge zaten kullanmıştık. Şimdi tam olarak nasıl kullanılacağını açıklayacağız. Bu bölüm ayrıntılı olarak emerge kullanmayı ve yazılım tabanlı tüm ihtiyaçlarınızı karşılamayı öğretecek.

emerge yazılım paketlerini yükleme, kaldırma, sorgulama ve korumaya yarayan bir komuttur. emerge , ebuild için bir ön işlemcidir; Gentoo profesyoneli olmakla ilgilenen kullanıcılar ebuild kullanımı hakkında detaylı bilgiyi sonra öğrenecekler. Şimdilik emerge ve ebuild üzerinde duracagız.

emerge gentoo kullanıcıları için en önemli araç olduğu sürece, geniş bir kılavuz sayfasına sahip olacaktır. man emerge veya emerge --help ile çok detaylı bilgi bulabilirsiniz.

# man emerge
# emerge --help

Portage Şeması

emerge kullanımına devam etmeden önce, Portage şemasına bir göz atalım./usr/portage dizinine gidin ve mevcut dizinleri listeleyin. Biz dizinlere "/" ekleyerek gösteren ls --classify komutunu kullanıyoruz.

# cd /usr/portage; ls --classify
app-admin/       dev-ml/            gnome-libs/     net-print/
app-arch/        dev-perl/          gnome-office/   net-wireless/
app-benchmarks/  dev-php/           header.txt      net-www/
app-cdr/         dev-python/        incoming/       net-zope/
app-crypt/       dev-ruby/          jython/         packages/
app-dicts/       dev-tcltk/         kde-apps/       profiles/
app-doc/         dev-tex/           kde-base/       releases/
app-editors/     dev-util/          kde-i18n/       scripts/
app-emacs/       distfiles/         kde-libs/       sec-policy/
app-emulation/   eclass/            licenses/       skel.ChangeLog
app-games/       experimental/      media-fonts/    skel.ebuild
app-gnustep/     files/             media-gfx/      skel.metadata.xml
app-i18n/        fresco-base/       media-libs/     snapshots/
app-misc/        games-action/      media-plugins/  sys-apps/
app-office/      games-arcade/      media-radio/    sys-build/
app-pda/         games-board/       media-sound/    sys-cluster/
app-portage/     games-emulation/   media-tv/       sys-devel/
app-sci/         games-engines/     media-video/    sys-fs/
app-shells/      games-fps/         metadata/       sys-kernel/
app-text/        games-kids/        net-analyzer/   sys-kmods/
app-vim/         games-misc/        net-apache/     sys-libs/
app-xemacs/      games-mud/         net-dialup/     unix2tcp/
berlin-base/     games-puzzle/      net-dns/        x11-base/
dev-ada/         games-roguelike/   net-firewall/   x11-libs/
dev-cpp/         games-rpg/         net-fs/         x11-misc/
dev-db/          games-server/      net-ftp/        x11-plugins/
dev-dotnet/      games-simulation/  net-im/         x11-terms/
dev-embedded/    games-sports/      net-irc/        x11-themes/
dev-games/       games-strategy/    net-libs/       x11-wm/
dev-haskell/     games-util/        net-mail/       xfce-base/
dev-java/        glep/              net-misc/       xfce-extra/
dev-lang/        gnome-apps/        net-nds/
dev-libs/        gnome-base/        net-news/
dev-lisp/        gnome-extra/       net-p2p/

Gördüğünüz gibi Portage şeması bolca alt dizin içermektedir. Bunların çoğu Gentoo paketlerinin ebuilds olarak adlandırılan kategorilerdir. Örnek olarak, app-office kategorisine bir göz atalım:

# cd app-office; ls --classify
abiword/     gnotime/   kmymoney2/  ooodi/              plan/     timestamp.x
dia/         gnucash/   koffice/    oooqs/              qhacc/
dia2code/    gnumeric/  lxbank/     openoffice/         sc/
facturalux/  ical/      lyx/        openoffice-bin/     scribus/
gaby/        kbudget/   mdbtools/   openoffice-ximian/  siag/
gnofin/      khacc/     mrproject/  phprojekt/          texmacs/

Kategori içinde o kategoriye ait paketleri, paketi içeren klasörlerle bulacaksınız. openoffice paketine bir göz atalım:

# cd openoffice; ls --classify
ChangeLog  files/        openoffice-1.0.3-r1.ebuild  openoffice-1.1.0-r2.ebuild
Manifest   metadata.xml  openoffice-1.1.0-r1.ebuild  openoffice-1.1.0.ebuild

Size Gentoo paketlerinin ebulid olarak isimlendirildiğini söylediğimizi hatırladınız mı? Görüldüğü gibi örnek dizinde dört tane ebuild mevcut. İsimleri her zaman fikir verecek şekilde: sadece sürüm numaraları farklı. Paketlerin içeriğini görmekte özgürsünüz: onlar sadece betikler. Gentoo kullanmak için çok önemli bir şey olmadığından bu konunun detaylarına girmeyeceğiz şimdi.

Diğer dosyalar ChangeLog (ebuild'lerde yapılan tüm değişiklikleri içerir), Manifest (dizindeki tüm dosyaların boyutlarını ve checksumlarını içerir) ve metadata.xml (paketler hakkında geliştiricileri, açıklamalar gibi ayrıntılı bilgileri içerir).

files dizininde Portage'in ihtiyaç duyduğu bilgiler (checksum ve paketin ihtiyaç duyduğu diğer dosyaların yetkileri), paketler, örnek ayar dosyaları v.s.

# cd files; ls --classify
1.0.3/  digest-openoffice-1.0.3-r1  digest-openoffice-1.1.0-r1
1.1.0/  digest-openoffice-1.1.0     digest-openoffice-1.1.0-r2
# cd 1.1.0; ls --classify
fixed-gcc.patch      ooffice-wrapper-1.3
newstlportfix.patch  openoffice-1.1.0-linux-2.6-fix.patch
no-mozab.patch       openoffice-1.1.0-sparc64-fix.patch
nptl.patch

Eğer Prtage şemasının kök düzününe giderseniz (/usr/portage), orada katerogize edilmemiş dizinler olduğunu farkedeceksiniz. Bunların ayrıntılarını bu bölümde vereceğiz.

Paket Aramak

Eğer Gentoo Linux'da yeniyseniz, işleriniz için hangi aracı kullanacağınızı bilmiyor olabilirsiniz. Bir arama yapmak için, emerge sistemdeki mevcut paketleri aramak için bir yol sunuyor. Paket aramanın iki yolu var: isim ile arama, ya da isim ve açıklama ile arama.

Portage şemasında isim ile arama gerçekleştirmek için, emerge search kullanın. Örnek olarak, mozillahakkında daha çok şey bulmak için:

# emerge search mozilla
Searching...   
[ Results for search key : mozilla ]
[ Applications found : 5 ]
(Some output removed to improve readability)
*  net-www/mozilla
      Latest version available: 1.5-r1
      Latest version installed: 1.4-r3
      Size of downloaded files: 29,153 kB
      Homepage:    http://www.mozilla.org
      Description: The Mozilla Web Browser

*  net-www/mozilla-firebird
      Latest version available: 0.7
      Latest version installed: [ Not Installed ]
      Size of downloaded files: 37,850 kB
      Homepage:    http://www.mozilla.org/projects/firebird/
      Description: The Mozilla Firebird Web Browser
(...)

Eğer açıklamalarında aranmasını istiyorsanız --searchdesc argümanını kullanın:

# emerge --searchdesc mozilla
Searching...   
[ Results for search key : mozilla ]
[ Applications found : 10 ]
(Some output removed to improve readability)
*  dev-libs/nss-3.8
      Latest version available: 3.8
      Latest version installed: 3.8
      Size of downloaded files:  2,782 kB
      Homepage:    http://www.mozilla.org/projects/security/pki/nss/
      Description: Mozilla's Netscape Security Services Library that implements PKI support

Gördüşünüz gibi, emerge'in çıktısı size kategori, paket ismi, mevcut sürüm, yüklenmiş olan sürüm, indirilen dosyaların boyutları, internet sayfası ve küçük bir açıklama gibi bilgilerin hepsini size aktarmakta.

Yeni bir şey gördünüz mü? Evet, indirilmiş dosyalar. Portage'e bir paket yüklemesini söyleniz yeterli, tabiki gerekli kaynaklara sahip olmak zorunda (yada hazır paketler). Bu nedenle Portage /usr/portage/distfiles (kaynak kodlar için) veya /usr/portage/packages/All (hazır paketler için) içeriğini paketlerin mevcut olup olmadığını görmek için kontrol eder. Eğer mevcut değilse, gerekli dosyaları indirir ve bu dizinler içine yerleştirir.

ChangeLog Dosyasını Görmek

Portage şemasını gezerken, paketler için bir ChangeLog olduğunu gördünüz. Mevcut sürüm ve yüklenmiş sürüm arasındaki ChangeLog girdilerini emerge ile görebilirsiniz. --pretend --changelog ( kısaca -pl ) seçeneğini kullanın. Bir örnek olarak gnumeric paketinin ChangeLog girdilerini göreceğiz:

# emerge --pretend --changelog gnumeric
(Some output removed to improve readability)
*gnumeric-1.2.2

  27 Nov 2003; foser <foser@gentoo.org> gnumeric-1.2.2.ebuild :
  New release, requested in #34492
  updated deps

  12 Nov 2003; Jason Wever <weeve@gentoo.org> gnumeric-1.2.0.ebuild:
  Marked stable on sparc, fixes bug #32405.

  14 Oct 2003; Jason Wever <weeve@gentoo.org> gnumeric-1.0.8.ebuild:
  Added ~sparc keyword.  Fixes bug #31150.

2.b. Portage Güncellemesi Yapmak

Giriş

Portage ile arama yapmak güzel, fakat Portage'i güncellemezseniz sisteminizdeki mevcut paketler içinde sıkışırsınız. Bunun anlamı sisteminiz yakında eskiyecek ve bug yamaları, güvenlik problemleri gibi güncellemeleri kaçıracaksınız.

Portage şemasını güncellemenin bir kaç yolu var. En çok kullanılan yol rsync yansılarımızdan birini kullanmaktır. Diğer yol ise bir Protage görüntüsü kullanmak (güvenlik duvarı ya da yetersiz network izimleri gibi durumlar için).

"rsync" İçin Bir Yansı Seçmek

Size en yakın yansıyı seçmek avantajlı olacaktır. Bunu el ile SYNC değişkeninin değiştirerek yapabilirsiniz (Bu değişken /etc/make.conf dosyasının içindedir) veya mirrorselect komutunu kullanarak onun bu işi sizin için yapmasınısağlayabilrisiniz. SYNC değişkeni üzerinde daha sonra duracağız. Şuanda sadece mirrorselect üzerinde duracağız. İlkönce mirrorselect aracını emerge ediyoruz:

# emerge --usepkg mirrorselect

Şimdi bize otomatik olarak yansı seçmesi için mirrorselect komutunu veriyoruz (bu aynı zamanda Portage'i kaynak kodlarını o yansıdan indirmesi içinde ayarlayacak):

# mirrorselect -a -s3

Portage Şemasını Güncellemek

Portage'i rsync yoluyla güncellemek için, basitce emerge sync işlemini başlatın:

# emerge sync

Eğer bu çalışmazsa (bir ağ problemine ya da güvenlik duvarına bağlı olarak), emerge-webrsync komutunu deneyin. Bu işlem wget kullanarak Portage şemasının görüntüsünü indirecektir. Bu isterseniz proxyde kullanabileceğiniz anlamına geliyor. Gentoo kurulumu sırasında nasıl proxi ayarlayacağınızdan bahsetmiştik.

# emerge-webrsync

2.c. Yazılımları Korumak

Hazırlamak mı Yoksa Hazır Kullanmak mı?

Gentoo isterseniz paketleri ebuild olarak sunar. Fakat bir ebuild gibi yüklemek isterseniz, paketi hazırlamak ya da hazırlanmış bir paket kullanmak arasında bir tercih yapabilirsiniz. Fakat bu iki seçim arasındaki avantajlar/dezavantajlar nerlerdir, ve biri diğerine tercih edilebilir mi?

Tahmin edeceğiniz gibi paket hazırlamak uzun zaman alacaktır (özellikle KDE, OpenOffice.org, gibi yapılarda). Bir paket hazırlayarak USE değişkeniyle paketin sizin sisteminize özgü olmasını sağlayabilirsiniz. Tabiki, sisteminize uyarlamak için yüksek seçeneklerde kullanabilirsiniz (CFLAGS ve CXXFLAGS değişkenleriyle).

Hazır bir paket kullanmak yükleme süresini kısaltacaktır (derlemeye gerek yoktur), fakat USE ayarları ve CFLAGS, CXXFLAGS değişkeni avantajlarını kaybedersiniz.

Hazır paketler /usr/portage/packages/All dizininde barındırılırlar. Kaynak kodları ise /usr/portage/distfiles altında toplanırlar. Eğer bir yazılım kurmayı bitirdiyseniz, paketi ya da kaynak kodunu bu dizinden silebilirsiniz. Fakat, istiyorsanız tekrar kurmanız gerekebilirse paket ya da kaynak kodunun son versiyonunu saklayabilirsiniz (bu sayede tekrar indirmeniz gerekmez).

Kaynak Kodundan Yazılım Kurmak

Tamam, bu kadar konuşma yeter. Bir paket yüklemek için emerge komutunu kullanacaksınız. Eğer hazır bir paket kullanmak istemiyorsanız, sadece emerge <paket_ismi> veya emerge <kategori>/<paket ismi> kullanabilirsiniz. Örnek olarak gnumeric yükleyelim:

# emerge gnumeric

Bu komut sisteminize dosyayı indirir, açar, derler ve yükler. Aynı zamanda bunu tüm bağımlılıklara yapar. Eğer paketle birlikte hangi bağımlılıkların yüklendiğini görmek isterseniz, --pretend seçeneğini kullanın ( kısaca -p olarak da kullanabilirsiniz):

# emerge --pretend gnumeric

Eğer bir paketin ve bağımlılıklarının kaynak kodlarını indirmek istiyor fakat kurmak istemiyorsanız, --fetchonly seçeneğini kullanın (kısaca -f kullanabilirsiniz):

# emerge --fetchonly gnumeric

Eğer emerge kaynakları nerden indirdiğini görmek istiyorsanız, --fetchonly ve --pretend seçeneklerini kullanın:

# emerge --fetchonly --pretend gnumeric

Aynı zamanda paketlerin detaylı sürümlerinide yükleyebilirsiniz. Örnek olarak, gnumeric'in 1.2 sürümünden eski bir sürümünü yüklemek istiyorsunuz ( herhangi garip bir sebeple :) ) şunu yazmalısınız:

# emerge "<gnumeric-1.2"

Diğer olasılıklar tabiki ">"(sonraki sürüm) ve "="(belirtilen sürüm).

Hazır Paketleri Yüklemek

Hazır paket yüklemek istediğiniz zaman --usepkg seçeneğini ( kısaca -k ) kullanabilirsiniz. Bu eğer paket ve sürüm uyuşuyorsa /usr/portage/packages/All dizini altındaki mevcut derlenmiş paketi kullanacak.

# emerge --usepkg gnumeric

Eğer derlenmiş paket yüklemek istiyorsanız, buna karşılık sürüm uyuşmuyorsa, --usepkgonly (kısaca -K ) kullanabilrisiniz.

# emerge --usepkgonly gnumeric

Eğer sisteminizde henüz hazır paket bulunmuyorsa emerge bu işi PORTAGE_BINHOST değişkennde belirtilmiş bir yansıdan indirerek yapabilir (değişken /etc/make.conf dosyasının içindedir).

Bu paket sisteminizde yoksa ve hazır paketi indirmek istiyorsanız --getbinpkg (kısaca -g ) kullanabilirsiniz:

# emerge --getbinpkg gnumeric

Bu işlem paketi ve paket bilgilerini bağımlılıklarıyla beraber sisteminize indirecek ve kuracak. Eğer paketle birlikte hangi bağımlılıkların yüklendiğini görmek için, --pretend seçeneğini kullanın (kısaca -p):

# emerge --getbinpkg --pretend gnumeric

Aynı zamanda sisteminizde bulunan hazır paketi kullanmadan ve yerel sisteminiz hakkında bilgi toplamadan bir hazır paket (ve paket bilgisi) indirmek için, --getbinpkgonly seçeneğini kullanabilirsiniz (kısaca -G):

# emerge --getbinpkgonly gnumeric

Özel paket sürümleride yükleyebilirsiniz. Örnek olarak, gnumeric'in 1.2 versiyonundan eski bir versiyonunu kullanmak istiyorsanız şunu yazmalısınız:

# emerge --usepkg "<gnumeric-1.2"

Diğer olasılıklar tabiki ">"(sonraki sürüm) ve "="(belirtilen sürüm).

Bağımlılıklarla Çalışmak

Portage bağımlılıklarla başa çıkmak için geniş bir destek sunar. Aslında bunu düşünmenize pek gerek yok (bağımlılıklar otomatik olarak Portage tarafından halledilir) fakat bazı kullanıcılar bağımlılıklar için emerge ile nasıl çalışacaklarını bilmek isteyebilirler.

Örnek olarak, Portage'in bir paketle beraber yüklediği bağımlılıkları görmek için --emptytree seçeneğini kullanabilirsiniz (kısaca -e). Bir paketin bağımlılıklarını tam bir şema olarak görmek için --pretend seçeneğiniyle beraber kullanılması yararlıdır. --pretend seçeneği olmazsa emerge listelenen paketleri (yeniden) derler.

# emerge --emptytree --pretend gnumeric

Bir başka argüman --nodeps seçeneğidir. Bu seçenek bağımlılıkları kurmadan paketi yüklemenizi sağlar.

# emerge --nodeps gnumeric

--nodeps seçeneğinin tersi --onlydeps seçeneğidir. Bu seçenek istediğini paketin tüm bağımlılıklarını yükler fakat paketin kendisini yüklemez:

# emerge --onlydeps gnumeric

Sisteminizi Güncellemek

Portage sistemi güncellemek için iki anahtar kelimeyi tanıyor: system ve world. Eğer stage3 kullanmadıysanız zaten bunlardan birini gördünüz. Bulunan şeyleri yenilemek için: system çalışan bir Gentoo sistemi için gereken core paketlerinin bir koleksiyonunu yapar.

world anahtar kelimesi ise sizin kurduğunuz system üzerine kurulmuş paketleri edinir. Diğer bir değişle, emerge <paket-ismi> şeklinde yüklediğiniz her paket, world dosyasına (/var/cache/edb/world) kaydedilir. Bağımlılıklar world dosyasının bir parçası değildir, fakat bunu daha sonra halledeceğiz.

Eğer sistem paketlerini güncellemek istiyorsanız, --update seçeneğini kullanın (kısaca -u):

# emerge --update system

Aynı işlem world paketleri içinde kullanılabilir.

# emerge --update world

Tekrar, eğer emerge'in güncelleyeceği dosyaları görmek istiyorsanız, --pretend seçeneğini --update seçeneğiyle beraber kullanabilirsiniz:

# emerge --pretend --update world
(Some output removed to improve readability)
[ebuild     U ] net-misc/wget-1.9-r1 [1.9] 
[ebuild     UD] media-video/dvdauthor-0.5.0 [0.5.3] 
[ebuild     U ] net-analyzer/ethereal-0.9.16 [0.9.14] 

Bu adımla bir harf (ya da harf kombinasyonları) farkedeceksiniz. Bu size paket hakkında daha fazla bilgi verecek:

• B (blocks) Solda listelenen paket sağda listelenen paketin yüklenmesini blokluyor(engelliyor).
• N (new) Bu paket sizin sisteminizde yeni ve ilk defa kurulacak.
• R (reemerge) Bu paket yeni değil fakat yeniden derlenmesi gerekli.
• F (fetch) Bu paketin kaynağını elle indirmeniz gerekiyor (örnek olarak, lisans sorunları sebebiyle).
• U (update) Bu paket sisteminizde mecvut fakat güncellenecek.
• UD (downgrade) Bu paket sisteminizde mevcut fakat eski bir sürümle değiştirilecek.
• U- (slot warning) Yüklediğiniz paket paket olarak listelenmekte ancak başka bir versiyonla birlikte çalışamaz, ama güncel olan yapabilir. Güncel olan yüklenecek ve eski olan kaldırılacak.

Bazı sebeplerden dolayı, bir güncelleme eski paket yükleyek anlamına gelebilir. Eğer bunun olmasını istemiyorsanız, --upgradeonly seçeneğini kullanmalısınız (kısaca -u):

# emerge --update --upgradeonly world

Tabiki biz system ve world paketleri hakkında konuşuyoruz, fakat aynı işlemi seçtiğiniz bir paket içinde kullanabilirsiniz.

Yazılım Kaldırmak

Eğer sisteminizden bir yazılımı kaldırmak istiyorsanız, unmerge seçeneğini kullanabilirsiniz (kısaca -C ):

# emerge unmerge gnumeric

Eğer bir kaldırma işlemini test etmek ama uygulamak istemiyorsanız, gene --pretend seçeneğini kullanabilirsiniz:

# emerge --pretend unmerge gnumeric

unmerge işlemi başladığında pakete ait olan dosya isimlerinin yazıldığı uzun bir liste göreceksiniz. Bazı dosya isimlerinin sol tarafında işaretler göreceksiniz. Bu işaretler !mtime, !empty, ve cfgpro işaretleridir ve paket kaldırıldığı halde bu dosyaların nie kaldırılmadığının sebebini açıklar. Listede bulup bu işaretlerin bulunmadığı dosya isimleri sistemden başarıyla kaldırılmıştır. Bu iç işaret şu nedenleri açıklar:

• !mtime : Bu dosya muthemelen siz ya da bir araç tarafından, yüklendikten sonra değiştirilmiş.
• !empty : Listelenen dizin boş değil.
• cfgpro : Bu dosya korumalı bir dizin içinde ve güvenlik için dokunulmayacak.

2.d. Mevcut Yazılımlar

ARCH mı, Değil mi?

Gentoo paketlerini ARCH ve ~ARCH adında iki olası biçime göre çağırır. Bu biçim kullandığınız mimariye bağlıdır. Diğer bir değişle, x86 temelli bir sistemde x86 ve ~x86, ppc temelli sistemdeppc ve ~ppc vb...

~ARCH biçimi paketin tam olarak test edilmediğini ve henüz ARCH kategorisine alınamayacağını belirtir. ~ARCH paketleri genellikle buglardan arındığında ve uzun süre bu şekilde devam edebildiğinde ARCH sınırına alınır.

Sisteminiz varsayılan olarak ARCH paketlerini kullanacaktır. Eğer sınırda yaşamayı seviyor, kırık paketleri kullanmayı kafaya takmıyorsanız ve bugs.gentoo.org, adresine bug raporu göndermekten hoşlanıyorsanız~ARCH seçeneğini kullanabilirsiniz. Eğer~ARCHkullanan bir sisteme geçmek istiyorsanız, ACCEPT_KEYWORDS değişkenini /etc/make.conf dosyasından değiştirin (tekrar: x86 temelli sistem için ~x86, vb.).

Şunu not alın; ARCH 'dan ~ARCHbiçimine dönmek abes olmaktan uzak.

Eğer sisteminizi şimdi güncellemek istiyorsanız, farkedeceğiniz üzere bir çok paket güncellenecek!

Maskelenmiş Paketler

Bir paket yüklemek istediğiniz zaman aşağıdaki gibi bir mesajla karşılaşabilirsiniz:

Calculating dependencies   
!!! all ebuilds that could satisfy <your package> have been masked.

Bir paket iki sebepten dolayı maskelenir:

1. Siz ARCH kullanıyorken paket ~ARCH biçimi olabilir.
2. Paket açıkca sabit-maskeleme biçiminde olabilir.

Eğer paket birinci sebepten dolayı maskelenmişse ve siz bunu gerçekten kurmak istiyorsanız (neden ARCH sınıfında olmayışının sebebini bilerek), geçici olarak ~ARCH biçimini kullanabilirsiniz:

# ACCEPT_KEYWORDS="~x86" emerge gnumeric

Bir paket /usr/portage/profiles/package.mask dosyasının içinde listelendiyse sabit maskelenmiştir. Eğer bu dosyayı okursanız breaberinde sabit maskelenmesinin sebebinide okuyabilirsiniz. Tüm bunlara rağmen paketi yüklemek istiyorsanız (sürekli "sisteminizi kırar", "diğer paketleri kırar", "ciddi olarak test edilmesi gerekli" diyerek başınızı ağrıtmamıza rağmen), /etc/portage/package.unmask dosyası oluşturun ve paketin ismini bu dosyaya listeleyin (aynı şekilde /usr/portage/profile/package.mask içindede yapın).

Portage şemasını güncellediğinizde /usr/portage/package.mask dosyasını değiştirmeyin. Eğer bir dosyayı sabit maskelemek isterseniz /etc/portage/package.mask dosyası oluşturun ve paketin ismini içine listeleyin (aynı işlemi tersi içinde yapabilirsiniz).

Bloklanmış Paketler

Eğer ekranda aşağıdaki hatayı görürdüğünüz bir durumla karşılaştınız:

[blocks B     ] gnome-base/bonobo-activation (from pkg gnome-base/libbonobo-2.4.0) 

Bu verilen örnekte, bonobo-activation paketi libbonobo paketinin yüklenmesini blokluyor. Bu durumdan kurtulmak için, bonono-activation paketini kaldırıp devam edin:

# emerge unmerge bonobo-activation

3. Portage Özellikleri

3.a. DistCC

DistCC Nedir?

distcc birden fazla birbirine uyumlu olmak zorunda olmayan bilgisayarların, ağ üzerinden derlemeyi dağıtan yazılımdır. Distcc istemcisi gereken tüm bilgileri ulaşabildiği DistCC-sunucularına yollar (distccd'nin çalıştığı makinalar) ve böylece kaynak kodların istemciler tarafından derlenmesini sağlar. Sonuçta bu yöntemle zaman kazanırız.

DistCC hakkında daha ayrıntılı bilgiye Gentoo Distcc Documentation adresinden ulaşabilrisiniz.

DistCC Kurmak

DistCC'nin beraberinde gelen monitörün vasıtasıyla bilgisayarın derlemek için gönderdiği işlemlerden haberdar olabilirsiniz. Eğer Gnome kullanıyorsanız USE- değişkenlerinde 'gnome' eklemelisiniz, Gnome kullanmıyorsanız ve DistCC'nin monitörünü kullanmak istiyorsanız 'USE- değişkenine 'gtk' seçeneğini eklemelisiniz. Tüm yazılımların Gentoo'nun Portage'i tarafından sunulduğundan DistCC'nin kurumuda dolaysıyla çok basit.

# emerge distcc

Portage Desteğini Aktifleştirmek

Kurumu basit olduğuna göre geri kalanıda kolay olmalı :-) Hemen distcc'nin Portage desteğini açalım o halde.

İlk önce /etc/make.conf dosyamızı bir editörle açıp FEATURES değişkenine distcc anahtar kelimesini ekliyelim. Sonra MAKEOPTS değişkenine -jX seçeneğini eklemeliyiz, X burda distccd'yi sunuma açık tutan makinaların işlemci sayılarının bir fazlasıdır ( ve ilaveten yazılımın yükleneceği makinanın işlemcisi):

# distcc istemcisini iki adet tek işlemcili makinada çalıştığını farz edelim (sunucu makinayı saymadan):
MAKEOPTS="-j4"

Tekrardan /etc/make.conf dosyası içinde PORTAGE_TMPDIR satırının başındaki '#' işaretini kaldırarark, dosyamıza aşağıdaki satırı eklemelisiniz .

# PORTAGE_TMPDIR - değişkeninin önndeki # işaretini kaldırmayı unutmayınız
DISTCC_DIR=${PORTAGE_TMPDIR}/portage/.distcc

Şimdi distcc-config yazıyoruz ve enter yapıp mevcut DistCC sunucularının listesini görebilirsiniz. Basit bir örnek olarak ulaşabildiğiniz DistCC sunucuların 192.168.1.102 (yazılımın kurulacağı makina), 192.168.1.103 ve 192.168.1.104 (uzaktaki sunucular) olduğunu var sayalım:

# distcc-config --set-hosts "192.168.1.102 192.168.1.103 192.168.1.104"

Elbetteki DistCC demonunu (distccd ) çalıştırmayı unutmuyoruz:

# /etc/init.d/distccd start

Hayırlı olsun, sisteminiz artık derleme işlemini dağıtabilecek. Daha derin bilgi almak için Gentoo DistCC Rehberini okuyun: Gentoo DistCC Documentation.

3.b. ccache

ccache Nedir?

ccache hızlı bir derleyici arabirimidir. Bir yazılımı derlerken ara sonuçlar cache edilir, bu yazılıma re-derleme yaptığınızda 5 ve 10 katı arasında bir derleme hızına ulaşabilirsiniz.

Eğer ccache programının beraberinde getirdiği avantaj ve dezavantajları merak ediyorsanız, ccache anasayfasını ziyaret edin: ccache web sayfası.

ccache Kurmak

Gentoo linux'nuza ccache programını kurmak çok basit; sadece bir emerge ccache komutu yeterli.:)

# emerge ccache

Portage Desteğini Aktifleştirmek

İlk önce /etc/make.conf dosyasını bir editörle açıp FEATURES değişkenine ccache anahtar kelimesini eklemelisiniz:

FEATURES="ccache"

Sonra CCACHE_SIZE değişkenini cache yapması için ccache yazılımına vermek istediğiniz sabit disk hacmini eklemelisiniz (Eğer CCACHE_SIZE değişkeni yoksa /etc/make.conf dosyasında bunu eklemek zorundasınız):

CCACHE_SIZE="2G"

Bu işlemden itibaren Portage derleme işleminde ccache yazılımını kullanacaktır, ve her mümkün olduğunda derleme işlemini hızlandıracaktır. Ccache'in çalıştığına emin olmak için, ccache -s seçeneğiyle beraber çalıştırın. Böylece ccache yazılımının istatiklerine bakabilirsiniz:

# ccache -s

3.c. Binary Paketleri

Binary Paketlerini Oluşturmak

Önceki bölümlerde binary paketlerle nasıl çalışacağınızı anlatmıştık. Peki kendimiz nasıl binary paketleri oluşturabiliriz?

Eğer binary paketini oluşturmak istediğiniz yazılım makinanıza yüklüyse, quickpkg komutuyla yüklü dosyalardan bir Tarball oluşturabilirsiniz. Bu yöntem yedekleme ilemleri için çok faydalı bir yöntemdir (Oluşan dosyalar /usr/portage/packages/ALL dizini altında kaydolur).

# quickpkg gnumeric

Eğer gnumeric yazılımı makinanızda yüklü değilse bunu hemen emerge edebilirsiniz. Yüklerken aynı zamanda binary paketide oluşturabilirsiniz. emerge --buildpkg komutu (kısaltılması -b kullanılabilir) çalıştırmak yeterli olacaktır:

# emerge --buildpkg gnumeric

Portage'in bunu devamlı olarak yapmasını dilerseniz, /etc/make.conf dosyasında bulunan FEATURES değişkenine buildpkg anahtarsözcüğünü eklemeniz gerekir.

FEATURES="buildpkg"

Yazılımın sadece biner paketini oluşturmak ve sisteme yüklemek için emerge ederken --buildpkgonly seçeneğini kullanmalısınız (kısa yazılımı -B ).

# emerge --buildpkgonly gnumeric

3.d. Güvenlik İle İlgili Özellikler

Sandbox

Portage paketleri yüklediğinde ve oluşturduğunda Live sisteminizi korumak için bir sandbox kullanır. Bunun anlamı bir paketin kurulumunun tamamıyle sonuna kadar sistemdeki hiçbir dosyaya sandbox dışında erişemesi. Böylece Portage'in hangi dosyanın hangi paketten alındığını yada hangi paket tarafından değiştirildiğini bilmesi mümkün olur.

Bir paketin derlenmesi bittiğinde, portage tarafından ilk önce Sandbox'da ön-kurulum yapılır. Bu işlem esnasında hangi dosyanın nereye taşındığı not alınır. Sonraki aşamada bu dosyalar Sandbox tarafından Live-sisteminize taşınır.

User Ayrıcalıkları

Portage kullanıcı tarafından paket oluşturulmasını destekliyor (daha doğrusu kullanıcı "portage" ve grub "portage"). Böylece paket oluşumundaki güvenlik artmış oluyor. Kullanıcı ayrıcalıklarını sandbox'lu yada sandbox'suz kullanmakta özgürsünüz. Genelde ama kullanıcı ayrıcalıkları ve Sandbox beraber kullanılır.

Sandbox İle Kullanıcı Ayrıcalıklarını Etkinleşirmek

Öntanımlı olarak portage tarafından sandbox kullanır. Eğer userpriv kullanmak isterseniz bunu FEATURES değişkenine eklemelisiniz. Dikkat edilmesi gereken bir olay, userpriv özelliğini aktif ettikten sonra sandbox'un deaktif hale geçmesi. Tabi bu olay usersandbox'u aktif ederseniz gerçekleşmez:

FEATURES="userpriv usersandbox"

Sıkı Kontrol

Portage'e tehlikeli şartlara karşı sıkı önlem alması söylenebilir (örn. Eksik yada hatalı manifest - dosyaları için). Bu sıkı kontrolü açmak için FEATURES değişkenine strict seçeneğini ekleyin:

FEATURES="strict"

Akıllı Dosya Sistemi Hakları

Portage'e otomatik olarak potansiyel tehlikeli dosya haklarını değiştirmesi söylenebilir. Bu işlem sırasında "grub(group)" ve "diğer(other)" okunabilir bit'lerin setuid dosyaları ve "diğer(other)" okunabilir bit'lerin setgid dosyaları kurum öncesi aşamada silinir. Akıllı dosya sistemi haklarını kullanmak için FEATURES değişkenine sfperms seçeneğini eklemek gerekir:

FEATURES="sfperms"

3.e. Başka Özellikler

Portage Yardım

FEATURES değişkenine ekliyebileceğiniz daha çok anahtar kelimesi var. Genelde bir çoğu yapılandırıcılar tarafından kullanılmakta. Bu özellikler hakkında (yada Portage hakkında genel) bilgi edinmek isterseniz make.conf klavuz sayfasını okumayı ihmal etmeyin.

# man make.conf

4. Portage Davranışlarının Kontrolu

4.a. Ayar Dosyalarının Korunması

Korumak?

Portage'a "korunan dosyalar" konsepti eklenmiştir. Bunun anlamı , bir yazılımı güncellediğinizde belirli dosyaların yeni sürümlerini hemen eskisinin üstüne yazmak yerine kullanıcıyı yeni bir sürümün olduğuna dair uyarmasıdır. Bu , ayar dosyaları için ( /etc içinde duranlar) tabii ki çok kullanışlıdır. .

Bu dosyaların üstüne yazılmak yerine , yerine orjinal dosyanın adı gelecek şekilde ._cfg0000_<name> adında dosyalar. Bundan sonra dosyaların arasındaki farkları düzeltmek kullanıcıya kalmış olur. Ayrıca işlemi kolaylaştırmak için etc-update komutu da kullanılabilir. etc-update üstünde daha sonra duracağız.

CONFIG_PROTECT Tanımlaması

Portage , dosya tabanlı değil de klasör tabanlı bir koruma sunar. CONFIG_PROTECT , tüm korunan dosyaların listesini verir. Listeki dizinlerdeki tüm alt-dizinlerde aynı zamanda korunur. CONFIG_PROTECT , /etc/make.globals içinde tanımlanmıştır ama değiştirmek isterseniz , /etc/make.conf içinde tanımlama yapmanız gerekir( tutarlı olmak için tüm portage ayarlamalarında /etc/make.conf kullanılır).

CONFIG_PROTECT="/etc /usr/share/config /usr/kde/3.1/share/config"

Sadece belirli bir dizini koruyup alt dizinlerini korumak istemiyorsanız , bu dizinleri CONFIG_PROTECT_MASK değişkeninde belirtebilirsiniz. Bu değişken de aynı şekilde /etc/make.globals içinde tanımlanmış ama değişiklik yapabilmek için /etc/make.conf dosyasında tanımlanması gerekli :

CONFIG_PROTECT_MASK="/etc/init.d"

Ayar dosyalarının korunması hakkında daha çok bilgi , emerge'in online yardımında bulunabilir:

# emerge --help config

etc-update

etc-update aracı ,._cfg0000_<name> dosyalarının birleştirmesinde yardı eder.Etkileşimli bir birleştirme işlemi sunmasının yanında önemsiz değişiklikleri de otomatik yapar.

etc-update 'i çalıştırmak oldukça basit bir iş:

# etc-update

Önemsiz değişiklikler yapıldıktan sonra , güncellenmeyi bekleyen korunan dosyaların bir listesiyle ve en altta da geçerli seçeneklerle karşılaşacaksınız:

Please select a file to edit by entering the corresponding number.
              (-1 to exit) (-3 to auto merge all remaining files)
                           (-5 to auto-merge AND not use 'mv -i'): 

Eğer -1 girerseniz, etc-update hiçbir değişiklik yapmadan doğrudan çıkar. -3 veya -5 seçimlerinde ise, listelenmiş bütün ayar dosyalarının üstüne yenileri yazılır. O yüzden otomatik olarak güncellenmemesini istediğiniz ayar dosyalarını seçmek çok önemli. Bu iş te , ilgili ayar dosyasının sol tarafındaki numarasını girmekten ibaret.

Örnek olarak biz /etc/pear.conf dosyasını seçtik:

Beginning of differences between /etc/pear.conf and /etc/._cfg0000_pear.conf
[...]
End of differences between /etc/pear.conf and /etc/._cfg0000_pear.conf
1) Replace original with update
2) Delete update, keeping original as is
3) Interactively merge original with update
4) Show differences again

Artık iki dosyanın arasındaki farkları görebilirsiniz. Eğer güncellenmiş ayar dosyasının sorunsuz olarak çalışacağından eminseniz 1 seçin. Eğer güncellenmiş dosyanın gereksiz veya herhangi yeni, kullanışlı bilgi sağladığını düşünmüyosanız 2 seçin. Eğer şu anki ayar dosyasını etkileşimli olarak güncellemek isterseniz 3 seçin.

Etkileşimli birleştirmeyi çok detaylandırmaya gerek yok. Tam olması için , dosyaları etkileşimli olarak birleştirirken gerekli olan tüm komutları listeleyeceğiz. İki satır (orjinal dosya , teklif edilen dosya) ve aşağıdaki komutları girebileceğiniz bir komut satırı ile karşılaşacaksınız:

ed:     Edit then use both versions, each decorated with a header.
eb:     Edit then use both versions.
el:     Edit then use the left version.
er:     Edit then use the right version.
e:      Edit a new version.
l:      Use the left version.
r:      Use the right version.
s:      Silently include common lines.
v:      Verbosely include common lines.
q:      Quit.

Önemli dosyaların güncellenmesini bitirdikten sonra artık diğer tüm dosyaları otomatik olarak güncelleyebilirsiniz. Eğer etc-update güncellenebilecek başka bir dosya bulamazsa , çıkar.

4.b. Ağ Ayarları

Yansılar

Gentoo hızlanarak popüler hale geldikçe , yansıları kullanmakta önem kazanıyor. Portage , yansılar için üç değişken kullanır : bir tane rsync yansıları için (Portage Ağacınızı senkronize etmek için), bir tane distfiles için (Kaynak kodu için), ve bir tanede önceden hazırlanmış paketler için.

Varolan tüm distfiles yansılarGentoo mirrors page adresnde bulunabilir.Sisteminizdeki yansı işlemlerini kolaylaştırmak için mirrorselect komutunuda kullanabilirsiniz. Ama önce değişkenleri bir görelim...

Kullanmak istediğiniz syncs aslında SYNC değişkeninin içinde tutulur. Örneğin rsync://rsync.namerica.gentoo.org/gentoo-portage adresini kullanmak için bunu /etc/make.conf içinde tanımlamamız gereklidir:

SYNC="rsync://rsync.namerica.gentoo.org/gentoo-portage
      rsync://rsync.samerica.gentoo.org/gentoo-portage"

GENTOO_MIRRORS değişkeninde , kullanmak isteyebileceğiniz distfiles yansıları tutulur. Örneğin ftp://ibiblio.org/pub/Linux/distributions/gentoo adresini ilk seçenek ve http://www.gtlib.cc.gatech.edu/pub/gentoo adresini ikinci seçenek olarak kullanmak isterseniz bunu /etc/make.conf içinde tanımlamanız gerekir :

GENTOO_MIRRORS="ftp://ibiblio.org/pub/Linux/distributions/gentoo
                http://www.gtlib.cc.gatech.edu/pub/gentoo"

PORTAGE_BINHOST eğişkeninde , kullanmak isteyebileceğiniz önceden derlenmiş paketler tutulur. Örneğin , ftp://login:pass@grp.mirror.site/pub/grp/i686/athlon-xp, adresini kullanmak isterseniz bunu/etc/make.conf dosyasında tanımlamanız gereklidir:

PORTAGE_BINHOST="ftp://login:pass@grp.mirror.site/pub/grp/i686/athlon-xp"

Mirrorselect

mirrorselect kullanmak istiyorsanız önce kurmalısınız (tabii daha önce kurmadıysanız).

# emerge mirrorselect

Artık mirrorselect yansıları otomatik olarak seçmesi veya sizin bir listeden elle seçmeniz gibi iki seçeneğiniz mevcut. Mirrorselect'in nasıl kullanılacağı hakkında bilgi için , komut satırından mirrorselect'i çalıştırın - kısa bir bakış sunar.

# mirrorselect

İndirmek (fetching)

Portage'ın arşivleri hangi programla indireceğini FETCHCOMMAND ve RESUMECOMMAND ayarlarında belirtebilirsiniz. /etc/make.conf ve /etc/make.globals dosyaların birkaç örnek mevcut. Portage'da varsayılan olarak wget kullanılır :

FETCHCOMMAND="/usr/bin/wget -t 5 --passive-ftp -P \${DISTDIR} \${URI}"
RESUMECOMMAND="/usr/bin/wget -c -t 5 --passive-ftp -P \${DISTDIR} \${URI}"

${DISTDIR} değişkeni , indirilen dosyaların saklanacağı dizin adıyla değiştirilirken (/usr/portage/distfiles), ${URI} değişkeni Portage'ın indirmesi gerekn dosyanın adresi ile değiştirilir.

Portage, varsayılan olarak wget kullandığı için http_proxy ve ftp_proxy (küçkharf ile yazıldığına dikkat edin)tanımlanarak vekil sunucu (proxy) kullanılabilir. Bu işi /etc/make.conf dosyasının içindende yapabilrisiniz fakat http_proxy ve ftp_proxy değişkenleri başka programlar tarafından da kullanılılabiliyor. Bu yüzden /etc/make.conf yerine geneş bir yol kullanmanızı tavsiye ederiz. Sistem çapında değişkenleri nasıl tanımlayabileceğinizi öğrenmek için Ortam Değişkenleri bölümünü okuyun.

"rsync" Ayarlamak

rsync , emerge sync tarafından Portage Ağacını güncellemek için kullanılır. Portage tarafından kullanılan ve Rsync'in çalışmasını değiştiren üç tane değişken var : RSYNC_EXCLUDEFROM, RSYNC_RETRIES ve RSYNC_TIMEOUT.

Ebuild'lerin portage tarafından otomatik olarak güncelleştirilip kaldırılmasını "engellemenin" bir yolu RSYNC_EXCLUDEFROM değişkenidir. rsync belirli dosyaları dışarıda bırakmak için kullandığı dosyalardan birine yazılabilir ve varsayılan olarak /etc/portage/rsync_excludes dosyasındadır.Dikkatli olunmadığında bağımlılıkları bozabilecek bir yol olduğundan kullanılması tavsiye *edilmez*. Tavsiye edilen yol olan PORTDIR_OVERLAY değişkeninden daha sonra bahsedeceğiz. Daha çok bilgi için lütfen rsync man sayfasını okuyun.

RSYNC_EXCLUDEFROM="/etc/portage/rsync_excludes"

"rsync" başarılı olamadığında , varolan diğer sunucuya geçmeden önce birkaç kere deneme yapar. Bu sayı RSYNC_RETRIES tanımlıdır ve varsayılan olarak3'tür:

RSYNC_RETRIES="3"

Eğer (çok) yavaş bir rsync sunucusu kullanıyorsanız, rsync ver akışı durursa zaman aşımı (time-out) verebilir. Zaman aşımını bekleme süresi RSYNC_TIMEOUT değişkeninde tanımlıdır ve varsayılan olarak 180 değeri atanmıştır:

RSYNC_TIMEOUT="180"

4.c. Dizin Yolları

Giriş

Değişik işlemler için kullanılan dizinler ve Portage'ın ihtiyacı olduğu dosyalarda dahil olmak üzere Portage hakkındaki herşey ayarlanabilir. Varsayılan yolları (/etc/make.globals dosyasında tanımlandığı üzere) değiştirmek için /etc/make.conf dosyasında - başka nerede olabilir ki? :) - doğru değişkenleri tanımlamalısınız.

Portage Ağacı

Portage Ağacının yolu PORTDIR değişkeninde tanımlıdır. Varsayılan olarak /usr/portage yolu tanımlanmıştır:

PORTDIR="/usr/portage"

Yerel bir Portage ağacını , "resmi" sürüme yakın tutmak istiyorsanız PORTDIR_OVERLAY değişkenini tanımlamalısınız. Bu değişkende listelenen dizin(ler) , emerge sync olayından etkilenmezler : buralardaki ebuildler güncellenmez veya kaldırılmazlar ama Portage Ağacına dahildir.

PORTDIR_OVERLAY="/usr/local/portage"

Distfiles

İndirilen kaynak kodlarının (distfiles denen) yolları DISTDIR değişkeninde tanımlıdır. Varsayılan olarak ${PORTDIR}/distfiles yolunu gösterir :

DISTDIR="${PORTDIR}/distfiles"

Paketler ve RPM'ler

Önceden derlenmiş paketlerin yolları ise PKGDIR değişkeninde tanımlıdır. Varsayılan olarak ${PORTDIR}/packages olarak belirlenmiştir:

PKGDIR="${PORTDIR}/packages"

RPMlerin (evet , bazı paketler RPM olarak mevcut) yolları ise RPMDIR değişkeni sorumludur. Varsayılan olarak ${PORTDIR}/rpm belirtilmiştir:

RPMDIR="${PORTDIR}/rpm"

Gecici Portage Dosyaları

Portage , ebuildleri oluşturmak için geçici bir dizin kullanır. Bu dizinin yolu PORTAGE_TMPDIR değişkeninde tanımlıdır ve varsayılan olarak /var/tmp yoludur:

PORTAGE_TMPDIR="/var/tmp"

Portage varsayılan olarak , PORTAGE_TMPDIR içinde bir portage dizini oluşturur. Bu ise BUILD_PREFIX değişkeninde tanımlıdır:

BUILD_PREFIX="${PORTAGE_TMPDIR}/portage"

Bu yolu değiştirmeye karar verirseniz , geçici dizini yeterli disk alanına sahip bir yere koyduğunuzdan emin olun : büyük yazılım paketlerini derlerken dizin , 2GB+ olabiliyor.

Kayıt Tutma (Logging)

PORT_LOGDIR özel bir değişken olmakla birlikte varsayılan olarak tanımlı değildir. Eğer tanımlarsanız Portage , her ebuild için verilen dizinde bir kayıt dosyası oluşturur :

PORT_LOGDIR="/var/log/portage"

4.d. Diğer Portage Ayarları

Caziplik Değeri

Portage , caziplik değerine (Önceliğe benzer bir değer) derlemeyi destekliyor. Eğer Portage'ın paketleri daha yüksek caziplik-değerinde derlemesini (derleme sırasında sistemin ulaşılbilirliğini arttırır fakat derleme süresini uzatır) istiyorsanız PORTAGE_NICENESS değişkenini pozitif bir sayı olarak tanımlayın :

PORTAGE_NICENESS="3"

SLOT'lanmış Paketler ve Otomatik Temizlik

Bazı durumlarda bir paketin(kütüphaneler dahil olmak üzere) birden çok sürümünün sistemde varolmasını isteyebilirsiniz. Portage bunu , ebuildlerdeki SLOT değişkeni ile destekler. Bir kullanıcı olarak SLOT'lamanın nasıl çalıştığını bilmek zorunda değilsiniz ama bunun desteklendiğini bilmeniz önemli.

Eğer bir paketin daha yeni bir sürümünü kuruyorsanız , Portage bu paket için tanımlı olan SLOT değerine bakar. Eğer bu değer her iki pakette (eski ve yeni) farklıysa , eski pakete dokunulmaz.

Bununla birlikte SLOT değişkeni aynıysa (genellikle olan durum) , varsayılan olarak eski paket kaldırılır. Bu kaldırma işleminin kullanıcı tarafından kesilebilir bir hale getirilmesi için Portage , belli bir sayıdan geriye doğru sayar. Bu değer CLEAN_DELAY değişkeninde tanımlıdır ve varsayılan olarak 5 saniyedir:

CLEAN_DELAY="5"

Eğer Portage'nin otomatik olarak eski sürümleri silmesini İSTEMİYORSANIZ AUTOCLEAN değişkenine no değerini atayın:

AUTOCLEAN="no"

Derlemeyle İlgili Değişkenler

Buraya kadar birçok değişken gördük ama daha bitmedi. Gentoo kuranlar , derleyicinin paketleri derleyip optimize etmesi için kullanılan CHOST, CFLAGS ve CXXFLAGS değişkenlerini bilir.

Bu değişkenler hakkında daha çok bilgi gcc bilgi sayrafından veya GCC Online Manuals sayfasında online olara bulunabilir.

# info gcc
(Select "Invoking gcc")
(Select "Optimize options")

Eğer DEBUGBUILD tanımlıysa Portage , debug işini kolaylaştırmak için yapılan tüm binary kütüphanelerin gösterilmesini gerçekleştirmez. Bu sisteminizi yavaşlatıp , dosya boyutunu büyütür.

# Do not set this to "false"; instead remove the line. Portage does not
# check the value, it just checks if the variable is defined.
DEBUGBUILD="true"

MAKEOPTS değişkeni make tarafından bir paketin derlenmesini kolaylaştırmak için kullanılır. Genellikle make birkaç derlemeyi aynı anda yapmasını söylemek için ayarlıdır (özellikle çok işlemcili bir makine veya distcc kullanıyorsanız).

"make" üç tane derlemeyi aynı anda yapmasını sağlamak için MAKEOPTS değişkenini -j3ayarlayın:

MAKEOPTS="-j3"

ROOT değişkeni /etc/make.conf yerine ortam değişkeni olarak tanımlanmalıdır. Portage bu değişkeni , bir paketin nereye kurulacağını öğrenmek için kontrol eder. Tabiiki varsayılan olarak / dir. Örnek olarak , gnumeric yazılımının çalışan sistem yerine nasıl /mnt/gentoo altına kurulacağını gösteriyoruz:

# ROOT="/mnt/gentoo" emerge gnumeric

Çıktı Biçimlendirmesi

Varsayılan olarak Portage , çıktısını okunabilirliğini arttımak için renklendirir. Bunu istemiyorsanız NOCOLOR değişkenini true yapın:

NOCOLOR="true"

4.e. Kaynaklar

Man Sayfaları

Eğer tüm değişkenleri çabucak görebileceğiniz bir yer gerekiyorsa , lütfen make.conf man page sayfalarına göz atmayı unutmayın

# man make.conf

Örnekler

/etc/make.conf dosyasında sizinde ilginç bulabileceğiniz birçok örnek mevcut. Bununla birlikte birçok kişi/etc/make.conf dosyalarını güncellemedikleri için bu dosyaya yapılan değişiklikleri göremiyorlar. /etc/make.conf dosyasının son halini Online ViewCVS Repository depomuzda bulabilirsiniz.

5. İnit Betikleri (initscripts)

5.a. Çalışma Seviyeleri(run levels)

Sisteminizi Önyükleme

Sisteminizi önyüklediğinizde, birçok kayan yazıyı farkedersiniz. Eğer dikkatlice takip ederseniz, bu yazıların sisteminizi her açtığınızda aynı olduğunu görürsünüz. Bu işlemler dizisinin tamamına açılış dizisi denir ve (az ya da çok) statik olarak belirtilir.

Önce, açılış yöneticisi, ayar dosyasında belirttiğiniz kerneli hafızaya yükler, sonra da işlemciye kerneli çalıştırmasını söyler. Kernel yüklenip çalıştırıldığında, kernele özgü yapı ve görevleri başlatır ve init sürecini çalıştırır.

Bu süreç, daha sonra (/etc/fstab içinde tanımlı) bütün dosya sistemlerinin bağlanıp kullanıma hazır olduğundan emin olur. Sonra da /etc/init.d içinde bulunan, sisteminizin başarılı bir şekilde açılması için gerekli servisleri başlatacak çeşitli betikleri çalıştırır.

Son olarak, bütün betikler çalıştırıldığında, init süreci, agetty adındaki özel süreci bağlayarak terminalleri (genellikle ALT-F1, ALT-F2, ... altındaki sanal konsolları) aktifleştirir. Bu süreç daha sonra login'i çalıştırarak terminallere bağlanabileceğinizden emin olur.

Açılış Betikleri (Init Scripts)

Buradainit , /etc/init.d ,çindeki betikleri rastgele çalıştırmaz. Hatta /etc/init.d içindeki her betiği değil, sadece çalıştırması söylenenleri çalıştırır. Hangi betikleri çalıştırması gerektiğine /etc/runlevels içine bakarak karar verir.

Önce init , /etc/runlevels/boot içinde sembolik bağlantısı olan /etc/init.d betiklerini çalıştırır. Genellikle, betiklere alfabetik sırada başlar, ama bazı betikler bağımlılık bilgisi içerir ve çalışmadan önce başka hangi betiklerin çalıştırılması gerektiğini sisteme söyler.

/etc/runlevels/boot içinde referansı bulunan her betik çalıştırıldıktan sonra init, /etc/runlevels/default içinde sembolik bağlantısı olan betikleri çalıştırır. Tekrar, hangi betiğin önce çalışacağına, düzgün bir başlangıç süreci sağlamak için içerisinde bağımlılık bilgisi içermediği sürece alfabetik sırayı kullanarak karar verir.

Init Nasıl Çalışır

Elbette init bunların hepsini kendisi düşünmez. Hangi işlemlerin yapılacağını belirten bir konfigürasyon dosyasına ihtiyaç duyar. Bu konfigürasyon dosyası /etc/inittab'dir.

Eğer size biraz önce açıkladığımız açılış dizisini hatırlarsanız, init'in ilk işi dosya sistemlerini bağlamaktır. Bu, /etc/inittab içindeki şu satır ile belirtilmiştir:

si::sysinit:/sbin/rc sysinit

Bu satır init'e, sistemi başlatmak için /sbin/rc sysinit komutunu çalıştırması gerektiğini söyler. /sbin/rc betiği, başlangıç işlemlerini halleder, bu yüzden init'in çok iş yapmadığını -- sistem başlangıç işlemlerinin yapılması işini başka süreçlere aktarır.

İkinci olarak init, /etc/runlevels/boot içinde sembolik bağlantısı buşunan bütün betikleri çalıştırır. Bu, aşağıdaki satır ile tanımlanmıştır:

rc::bootwait:/sbin/rc boot

Yine rc betiği, gerekli işlemleri gerçekleştirir. Dikkat ederseniz, rc'ye verilen parametre (boot), /etc/runlevels altındaki altdizin ile aynıdır.

Şimdi init, hangi çalışma seviyesinin kullanılacağını görmek için konfigürasyon dosyasını kontrol eder. Buna karar vermek için, /etc/inittab'deki aşağıdaki satırı okur:

id:3:initdefault:

Bu durumda (Gentoo kullanıcılarının çoğunun kullanacağı) çalışma seviyesi (runlevel) 3'tür. Bu bilgiyi kullanarak init, 3 numaralı çalışma seviyesi için neyi çalıştırması gerektiğini kontrol eder:

l0:0:wait:/sbin/rc shutdown
l1:S1:wait:/sbin/rc single
l2:2:wait:/sbin/rc nonetwork
l3:3:wait:/sbin/rc default
l4:4:wait:/sbin/rc default
l5:5:wait:/sbin/rc default
l6:6:wait:/sbin/rc reboot

TSeviye 3'ü tanımlayan satır, servisleri çalıştırmak için tekrar rc betiğini (default argümanını ile) kullanır. Tekrar, rc'nin argümanının /etc/runlevels içindeki altdizin ile aynı olduğuna dikkat edin.

rc bittiğinde, init hangi sanal konsolları aktifleştirmesi ve her konsolda hangi komutları çalıştırması gerektiğine karar verir:

c1:12345:respawn:/sbin/agetty 38400 tty1 linux
c2:12345:respawn:/sbin/agetty 38400 tty2 linux
c3:12345:respawn:/sbin/agetty 38400 tty3 linux
c4:12345:respawn:/sbin/agetty 38400 tty4 linux
c5:12345:respawn:/sbin/agetty 38400 tty5 linux
c6:12345:respawn:/sbin/agetty 38400 tty6 linux

Çalışma Seviyesi Nedir?

Init'in hangi çalışma seviyesini aktifleştireceğine karar vermesi için bir numaralandırma yöntemi kullandığını gördünüz. Bir çalışma seviyesi, sisteminizin hangi durumda çalıştığıdır ve bir çalışma seviyesine girdiğinizde çalıştırılması gereken betik topluluğunu (çalışma seviyesi betikleri ya da init betikleri) içerir.

Gentoo'da, yedi çalışma seviyesi tanımlanmıştır: üç dahili çalışma seviyesi ve dört kullanıcı tanımlı çalışma seviyesi. Dahili çalışma seviyeleri sysinit, shutdown ve reboot'tur ve isimlerinin ima ettiği işleri yaparlar: sistemi başlat, sistemi kapat, sistemi yeniden başlat.

Kullanıcı tanımlı çalışma seviyeleri de /etc/runlevels içinde altdizini bulunan boot, default, nonetwork ve single'dır. boot çalışma seviyesi, diğer tüm çalışma seviyelerinin kullandığı, sisteme gereken tüm servisleri çalıştırır. Geri kalan üç çalışma seviyesi de, çalıştırdıkları servislere göre farklılık gösterirler: default, günlük yapılan işler için kullanılır; nonetwork, ağ bağlantısı gerekmediğinde kullanılır; single ise sistemi onarmak istediğinizde kullanılır.

Init Betikleri ile Çalışma

rc sürecinin başlattığı betiklere init betikleri denir. /etc/init.d içindeki her betik start, stop, restart, pause, zap, status, ineed, iuse, needsme, usesme veya broken argümanları ile çalıştırılabilir.

Bir servisi (ve bağlı tüm servisleri) başlatmak, durdurmak ya da yeniden başlatmak için, start, stop ve restart kullanılır:

# /etc/init.d/postfix start

Eğer bir servisi durdurmak istiyorsanız, ama ona bağlı servisleri durdurmak istemiyorsanız, pause argümanını kullanabilirsiniz:

# /etc/init.d/postfix pause

Eğer bir servisin durumunu öğrenmek istiyorsanız (başlamış, durmuş, bekletilmiş), status argümanını kullanabilirsiniz:

# /etc/init.d/postfix status

Eğer durum bilgisi size servisin çalıştığını gösteriyorsa, ancak öyle olmadığını biliyorsanız, servisin durum bilgisini zap argümanı ile "durdurulmuş" konuma sıfırlayabilirsiniz:

# /etc/init.d/postfix zap

Servisin hangi bağımlılıklara sahip olduğunu öğrenmek için iuse ve ineed argümanlarını kullanabilirsiniz. ineed ile servisin çalışması için hangi servislerin bulunması gerektiğini görebilirsiniz. Diğer taraftan, iuse ile servis tarafından kullanılabilen, ancak çalışması için bulunması zorunlu olmayan servislerin listesini görebilirsiniz.

# /etc/init.d/postfix ineed

Benzer olarak, servise ihtiyaç duyan servislerin (needsme) ve servisi kullanabilen servislerin (usesme) listesini öğrenebilirsiniz:

# /etc/init.d/postfix needsme

Son olarak, servis için gerekli olan kayıp servislerin listesini de öğrenebilirsiniz:

# /etc/init.d/postfix broken

5.b. rc-update ile Çalışma

rc-update nedir?

Gentoo'nun init sistemi hangi servislerin önce çalıştırılması gerektiğine karar veren bir bağımlılık ağacı kullanır. Bu can sıkıcı iş yüzünden kullanıcılarımızın bunu el ile yapmalarını istemiyorduk, çalışma seviyeleri ve init betiklerinin yönetimini kolaylaştırmak için bazı araçlar hazırladık.

rc-update sayesinde, bir çalışma seviyesine init betiği ekleyip çıkarabilirsiniz. Sonra rc-update aracı otomatik olarak depscan.sh betiğinden bağımlılık ağacını oluşturmasını ister.

Servis Ekleme ve Çıkarma

Daha önce, Gentoo kurulumu sırasında init betiklerini "default" çalışma seviyesine eklediniz. O zamanda, "default"un ne için olduğu hakkında bilginiz yoktu, ama şimdi olmalı. rc-update betiği bir argümana ihtiyaç duyar: add (eklemek için), del (silmek için) veya show (göstermek için).

Init betiği eklemek ya da çıkarmak için, rc-updatekomutuna add veya del argümanlarını verin, ardından init betiğini ve çalışma seviyesini yazın. Mesela:

# rc-update del postfix default

rc-update show komutu size bütün init betiklerini ve hangi çalışma seviyesinde çalıştıklarını gösterir:

# rc-update show

5.c. Servisleri Ayarlama

Fazladan Ayarlamaya Olan İhtiyaç Neden?

Init betikleri oldukça karmaşık olabilir. Bu yüzden kullanıcıların init betiklerini doğrudan düzenlemesi çekici olmayabilir, ayrıca betikleri hata eğilimli hale getirebilir. Bununla beraber, herhangi bir servis ayarlamasını yapabilmek önemlidir. Mesela bir servisin kendisine daha fazla opsiyon eklemek isteyebilirsiniz.

Bu konfigürasyonu init betiğinin dışından yapmak için ikinici bir sebep, konfigürasyon değişikliklerinizin yapılmamış olmasından korkmadan güncelleme yapabilmektir.

/etc/conf.d Dizini

Gentoo, bir servisi konfigüre etmek için kolay bir yol sunar: konfigüre edilebilen her init betiği /etc/conf.d içinde bir dosyaya sahiptir. Mesela, apache2 init betiği (/etc/init.d/apache2), Apache 2 sunucusu başlatılırken verilecek opsiyonları içeren /etc/conf.d/apache2 içinde bir konfigürasyon dosyasına sahiptir:

APACHE2_OPTS="-D PHP4"

Böyle bir konfigürasyon dosyası değişkenleri ve yalnız olan değişkenleri (tıpkı /etc/make.conf gibi) içerir, servisleri konfigüre etmeyi çok kolay hale getirir. Ayrıca (yorumlar ile) değişkenler hakkında daha fazla bilgi vermeyi de sağlar.

5.d. Init Betikleri Yazma

Yazmak zorunda mıyım?

Hayır. Gentoo, sunulan servisler için kullanıma hazır init betikleri sunduğundan, init betikleri yazmak çoğu zaman gerekli değildir. Ancak, Portage kullanmadan bir servis kurduğunuzda, muhtemelen kendi init betiğinizi yaratmanız gerekebilir.

Açık şekilde Gentoo için yazılmamışsa, bir servis ile sunulan init betiğini kullanmayın: Gentoo'nun init betikleri diğer dağıtımların kullandığı init betikleri ile uyumlu değildir!

Düzen (Layout)

Bir init betiğinin temel yapısı aşağıda gösterilmiştir:

#!/sbin/runscript

depend() {
  (Dependency information)
}

start() {
  (Commands necessary to start the service)
}

stop() {
  (Commands necessary to stop the service)
}

restart() {
  (Commands necessary to restart the service)
}

Her init betiğinde start() fonksiyonunun tanımlı olması gerekir. Diğerleri ihtiyaca göre değişebilir.

Bağımlılıklar

Tanımlayabileceğiniz iki bağımlılık vardır: use ve need. Daha önce belirttiğimiz gibi, need bağımlılığı use bağımlılığından daha katıdır. Bu bağımlılık tipini takip ederek, bağımlı olduğunuz servise, ya da sanal bağımlılığa girersiniz.

Sanal bağımlılık, bir servisin sağladığı, ancak yalnızca o servis tarafından sağlanmayan bir bağımlılıktır. Sizin init betiğiniz sistem kayıt edicisine bağlı olabilir, ancak pek çok sistem kayıt edicisi (metalogd, syslog-ng, sysklodg, ...) vardır. Her birine tek tek ihtiyaç duymayacağınız (need) için (hiçbir mantıklı sistemde bütün bu sistem kayıt edicilerin hepsi yüklü ve çalışır durumda değildir), biz bütün bu servislerin sanal bağımlılık sağladığından (provide) emin olduk.

Postfix servisine ait bağımlılık bilgisine bakalım:

depend() {
  need net
  use logger dns
  provide mta
}

Gördüğünüz gibi, postfix servisi:

• net bağımlılığına (sanal) ihtiyaç duyar (mesela, /etc/init.d/net.eth0 ile sağlanan))
• logger bağımlılığını (sanal) kullanır (mesela/etc/init.d/syslog-ng ile sağlanan)
• dns bağımlılığını (sanal) kullanır (mesela/etc/init.d/named ile sağlanan))
• mta bağımlılığı (sanal) sağlar (tüm mail sunucular için ortak olan)

Sıralamayı Kontrol Etme

Birçok durumda, bir servise ihtiyaç duymazsınız ama servisinizin, bu servis sisteminizde varsa, ondan önce (before) ya da sonra (after) çalışması gerekebilir (şarta dikkat edin - bu artık bağımlılık değildir), ve aynı çalışma seviyesinde çalışır (şarta dikkat edin - sadece aynı çalışma seviyesindeki servisler birbirine bağlanabilir). Bu bilgiyi before ve after ayarları ile sağlayabilirsiniz.

Örnek olarak Portmap servisinin ayarlarına bakalım:

depend() {
  need net
  before inetd
  before xinetd
}

Ayrıca "*" işaretini kullanarak çalışma seviyesindeki tüm servisleri temsil edebilirsiniz, ancak bu tavsiye edilmez.

depend() {
  before *
}

Standart Fonksiyonlar

depend() işlevselliğinden sonra, bir de start() fonksiyonunu tanımlamalısınız. Bu, servisinizi başlatmak için gerekli tüm komutları içerir. ebegin ve eend fonksiyonlarını kullanarak kullanıcıya ne olup bittiği konusunda bilgilendirmek tavsiye edilir:

start() {
  ebegin "Starting my_service"
  start-stop-daemon --start --quiet --exec /path/to/my_service
  eend $?
}

Eğer start() fonksiyonu ile ilgili daha fazla örnek görmek istiyorsanız, lütfen /etc/init.d dizininizdeki init betiklerinin kaynak kodlarını okuyun. Daha fazla bilgiye ihtiyaç duyarsanız, start-stop-daemon için mükemmel bir klavuz sayfası (man sayfası) bulunmaktadır:

# man start-stop-daemon

Tanımlayabileceğiniz diğer fonksiyonlar şunlardır: stop() ve restart(). Bu fonksiyonları tanımlamaya zorlanmamaktasınız! Bizim init sistemimiz bu fonksiyonları kendisi dolduracak kadar zekidir, tabi start-stop-daemon kullanırsanız.

Özel Seçenekler Ekleme

Eğer kendi init betiklerinizin, daha önce karşılaştığımız seçeneklerden daha fazlasını desteklemesini istiyorsanız, istediğiniz seçeneği opts değişkenine eklemeli, ve aynı isimde bir fonksiyon yaramalısınız. Örneğin, restartdelay adında bir seçenek eklemek için:

opts="${opts} restartdelay"

restartdelay() {
  stop()
  sleep 3    # Başlatmadan önce 3 saniye bekle
  start()
}

Servis Ayar Değişkenleri

/etc/conf.d içinde bir konfigürasyon dosyası kullanmak için yapmanız gereken ek birşey yoktur. Init betiğiniz çalıştırıldığında, aşağıdaki dosyalar otomatik olarak okunur (örneğin kullanılabilir değişkenler):

• /etc/conf.d/<sizin init betiğiniz>
• /etc/conf.d/basic
• /etc/rc.conf

Ayrıca, eğer init betiğiniz sanal bir bağımlılık ( net gibi), ağlıyorsa, ilişkilendirilen bağımlılığa ait konfigürasyon da (/etc/conf.d/net gibi) okunur.

5.e. Çalışma Seviyesi Davranışını Değiştirme

Bundan Kim Yararlanabilir?

Birçok dizüstü bilgisayar kullanıcısı bu durumu bilir: evdeyken net.eth0 'ı çalıştırmanız gerekir, ancak yoldayken (mevcut bir ağ olmadığında)net.eth0 'ı çalıştırmanız gerekmez. Gentoo ile, çalışma seviyesi davranışını isteğinize göre değiştirebilirsiniz.

Örneğin, başka init betiklerinin bulunduğu ikinci bir "default" çalışma seviyesi yaratabilirsiniz. Açılış anında hangisini çalıştıracağınızı seçebilirsiniz.

SOFTLEVEL Kullanma

Herşeyden önce, ikinci "default" çalışma seviyeniz için bir dizin yaratın. Örnek olarak offline çalışma seviyesi yaratalım:

# mkdir /etc/runlevels/offline

Gerekli init betiklerini yeni yaratılan çalışma seviyesine ekleyin. Mesela, mevcut default çalışma seviyenizin net.eth0'ı içermeyen bir kopyasını yaratmak istiyorsanız:

# ls /etc/runlevels/default
acpid  domainname  local  net.eth0  netmount  postfix  syslog-ng  vcron
# rc-update add acpid offline
# rc-update add domainname offline
# rc-update add local offline
# rc-update add syslog-ng offline
# rc-update add vixie-cron offline

Şimdi açılış yöneticinizin ayarlarını değiştirerek, offline çalışma seviyesi için bir kayıt ekleyin. Örneğin /boot/grub/grub.conf dosyasının içine:

title Gentoo Linux Offline Usage
  root (hd0,0)
  kernel (hd0,0)/kernel-2.4.25 root=/dev/hda3 softlevel=offline

İşte yaptınız. Eğer sisteminizi açarken yeni eklediğiniz kaydı seçerseniz, default çalışma seviyesi yerine offline çalışma seviyesi kullanılır.

BOOTLEVEL Kullanma

bootlevel kullanmak softlevel kullanmaya çok benzer. ek fark, ikinci "default" çalışma seviyesi tanımlamak yerine ikinci "boot" çalışma seviyesi tanımlamanızdır.

6. Ortam Değişkenleri

6.a. Ortam Değişkenleri

Ortam Değişkenleri Nedir?

Ortam değişkenleri , bir veya daha çok uygulamanın kullandığı bilgiyi saklayan isimlendirilmiş nesnelerdir. Birçok kullanıcı (özellikle Linux'a yeni olanlar) bunu garip ve kullanışsız bulabilir. Fakat bu yanlış : ortam değişkenleri yardımıyla bir veya daha çok uygulamanın ayarı çok kolay değiştirilebilir.

Bazı Önemli Değişkenler

Aşağıdaki tabloda Linuxta kullanılan birçok değişkenin ismi ve ne işe yaradıkları yazıyor. Örnek değerler tablodan sonra veriliyor.

Aşağıda , tüm bu değişkenler için örnek tanımlamaları bulabilirsiniz:

PATH="/bin:/usr/bin:/usr/local/bin:/opt/bin:/usr/games/bin"
ROOTPATH="/sbin:/bin:/usr/sbin:/usr/bin:/usr/local/sbin:/usr/local/bin"
LDPATH="/lib:/usr/lib:/usr/local/lib:/usr/lib/gcc-lib/i686-pc-linux-gnu/3.2.3"
MANPATH="/usr/share/man:/usr/local/share/man"
INFODIR="/usr/share/info:/usr/local/share/info"
PAGER="/usr/bin/less"
EDITOR="/usr/bin/vim"
KDEDIRS="/usr"
CLASSPATH="/opt/blackdown-jre-1.4.1/lib/rt.jar:."
CONFIG_PROTECT="/usr/X11R6/lib/X11/xkb /opt/tomcat/conf \
                /usr/kde/3.1/share/config /usr/share/texmf/tex/generic/config/ \
                /usr/share/texmf/tex/platex/config/ /usr/share/config"
CONFIG_PROTECT_MASK="/etc/gconf

6.b. Değişkenleri Global olarak tanımlamak

/etc/env.d dizini

Değişkenlerin tanımlarının bir merkezde toplanması için Gentoo , /etc/env.d dizinini yarattı. Bu dizinde 00basic, 05gcc vb. gibi isimlerinde belirtilen uygulama için gerekli olan değişkenleri taşıyan dosyaları bulabilirsiniz. Örneğin gcc 'yi kurduğunuzda ; ismi 05gcc olan ve aşağıdaki değişkenleri taşıyan bir dosya , ebuild tarafından yaratılır:

PATH="/usr/i686-pc-linux-gnu/gcc-bin/3.2"
ROOTPATH="/usr/i686-pc-linux-gnu/gcc-bin/3.2"
MANPATH="/usr/share/gcc-data/i686-pc-linux-gnu/3.2/man"
INFOPATH="/usr/share/gcc-data/i686-pc-linux-gnu/3.2/info"
CC="gcc"
CXX="g++"
LDPATH="/usr/lib/gcc-lib/i686-pc-linux-gnu/3.2.3"

Diğer dağıtımlar sizden /etc/profile veya başka yerlerdeki ortam değişkeni tanımlarını değiştirmenizi isterler. Fakat Gentoo , ortam değişkenlerini taşıyan birçok dosya ile uğraşılmasını engelleyerek , hem bu değişkenlerin bakımını hemde yönetimini sizin (ve Portage) için çok kolaylaştırıyor.

Örneğin gcc güncellendiğinde , hiçbir kullanıcı müdahalesine gerek kalmadan /etc/env.d/05gcc dosyasıda güncelleniyor. Bu sadece Portage'a değil ama bir kullanıcı olarak size de yarar sağlıyor. Bazen bir değişkeni sistem çapında ayarlamanız istenebilir. Mesela http_proxy değişkenini ele alalım. /etc/profile ile uğraşmaktansa artık sadece bir dosya (/etc/env.d/99local) yaratıp tanımlamaları onun içine girebilirsiniz :

http_proxy="proxy.server.com:8080"

Tüm değişkenler için aynı dosyayı kullanarak , kendi tanımladıklarınıza kolayca bakabilirsiniz.

env-update Betiği (Script)

/etc/env.d dizinindeki bazı dosyalar PATH değişkenini belirler. env-update çalıştırıldığında ortam değişkenlerini güncellemeden önce , bazı tanımalamarı eklemek suretiyle varolan değişkenleri ellemeden kendininkileri eklemeyi , paketler (veya kullanıcılar) için daha kolay hale gertiriyor. env-update scripti , değerleri /etc/env.d deki dosyaların alfabetik sıralamasına göre ekler. İşte bu yüzden , /etc/env.d deki birçok dosyanın adı bir rakamla başlar.

         00basic        99kde-env       99local
     +-------------+----------------+-------------+
PATH="/bin:/usr/bin:/usr/kde/3.2/bin:/usr/local/bin"

env-update çalıştırıldığında , tüm ortam değişkenleri oluşturulup /etc/profile.env (/etc/profile tarafındanda kullanılan) dosyasına konulur. Ayrıca LDPATH değişkenindeki bilgiler okunup /etc/ld.so.conf dosyasının oluşturulmasında kullanılır.Bundan sonra , dinamik linker tarafından kullanılan /etc/ld.so.cache dosyasının oluşturulması için ldconfig çalıştırılır.

Eğer env-update komutunun etkilerini çalıştırdıktan hemen sonra görmek istiyorsanız , ortamı güncellemek için aşağıdaki komutu kullanın. Gentoo'yu kendileri kuran kullanıcılar bu komutu hatırlayacaklardır :

# env-update && source /etc/profile

6.c. Değişkenleri Yerel Olarak Tanımlamak

Kullanıcıya Özel Değişkenler

Bir değişkeni her zaman global olarak tanımlamak istemeyebilirsiniz. Örneğin , /home/kullanici/bin dizinini PATH'e ekleyip sistemdeki diğer kullanıcıların PATH değişkenlerinde bunun olmasını istemiyor olabilirsiniz. Bir değişkeni yerel olarak tanımlamak istiyorsanız ~/.bashrc veya ~/.bash_profile dosyalarını kullanmalısınız( ~ işareti /home/kullanıcı_ismi dizinine eşittir) :

PATH="${PATH}:/home/kullanıcı_ismi/bin"

Kullanıcı ile tekrar giriş yaptığınızda PATH değişkeni güncellenmiş olur.

Oturuma Özel Değişkenler

Bazen çok daha sıkı tanımlamalar istenebilir. Birkaç dakikalığına ihtiyacınız olan binaryleri ~/.bashrc dosyasını değiştirmeden veya gerçek binaryleri kullanmadan , geçici bir dizinden çalıştırmak isteyebilirsiniz.

Bu durumda export komutuyla , sadece geçerli oturumdaki PATH değişkenini tanımlayabilirsiniz. Çıkış yapmadığınız sürece , geçici PATH değişkeni geçerliliğini sürdürür.

# export PATH="${PATH}:/home/my_user/tmp/usr/bin"

Bu belgenin içeriği Creative Commons Attribution / Share Alike altında lisanslanmıştır