Migracja na modularne X

1.  Wprowadzenie

Dlaczego modularne X?

Dlaczego jeden wygodny pakiet zmienił się w 300 mniejszych? Proces ten jest realizowany przez twórców X.Org. Rozdzielają oni wszystkie pakiety na pomniejsze, a my jedynie podążamy za nimi.

Powodów, dla których pakiet został podzielony i zmienił się sposób jego budowania budowania jest co najmniej kilka:

• Nowym deweloperom trudno dołączyć do projektu X, więc postanowiono przejść na autotools, który jest znacznie wygodniejszy dla większości ludzi.
• Jeśli korzysta się z autotools, jest możliwy podział źródeł programu, dzięki czemu cały projekt jest łatwiejszy do zarządzania dla deweloperów.
• Rzeczy, które niepotrzebnie stały się zależne od siebie w przeszłości, niejednokrotnie uniemożliwiają tworzenie poprawek. A jeśli już poprawki były tworzone, wymagało to przebudowywania całego X.Org. Na przykład błąd w sterownikach ATI musiał czekać 6 miesięcy do następnego wydania lub wymagał przebudowania czcionek, zupełnie bez powodu.

2.  Migracja do modularnego X

Wstęp

Aby stare pakiety nie wchodziły nam w drogę, najpierw pozbędziemy się starego xorg-x11, a dopiero potem zainstalujemy modularne X. Nie jest to niezbędne, ale ułatwi nam migrację.

Krok pierwszy: pozbycie się starego X

Tworzymy kopię bezpieczeństwa starego X, by mieć możliwość powrotu do wersji 6.x. Warto również zainstalować jakąś przeglądarkę internetową działającą w konsoli, taką jak na przykład links lub lynx. Przyda się ona do czytania tego opisu gdy środowisko X nie będzie dostępne.

# emerge gentoolkit
# quickpkg xorg-x11

Usuwamy starą, monolityczną instalację. W tym momencie należy wyłączyć serwer X, w innym wypadku podczas aktualizacji komputer się zawiesi.

# emerge -Ca xorg-x11 virtual/x11

Jeśli /usr/X11R6 nie jest dowiązaniem do /usr, usuwamy ten katalog i zaczynamy od początku. Najpierw jednak zapisujemy listę pakietów tam zainstalowanych.

# if [[ ! -L /usr/X11R6 ]]; \
        then equery belongs /usr/X11R6 > ~/usr-x11r6-packages \
        && rm -rf /usr/X11R6; fi

Jeśli istnieje katalog /usr/lib/X11/xkb (/usr/lib64/X11/xkb dla użytkowników 64-bitowych procesorów), należy go usunąć wraz z całą zawartością. Inaczej nie zainstaluje się pakiet xkeyboard-config.

Krok drugi: instalacja modularnego X

Aby korzystać z Direct Rendering, należy aktywować dri we flagach USE. Standardowo powinna być włączona.

Następnie decydujemy, jakie sterowniki chcemy zainstalować. Są one zależne od naszej konfiguracji sprzętowej. Jeśli posiadamy sprawny plik /etc/X11/xorg.conf, wystarczy wykonać tylko poniższe polecenie, by dowiedzieć się jakich sterowników potrzebujemy:

# grep Driver /etc/X11/xorg.conf
        Driver      "kbd"
        Driver      "mouse"
        Driver      "radeon"

# emerge --verbose --pretend xorg-x11
[ebuild   R   ] x11-base/xorg-x11-7.0-r1  USE="-xprint" INPUT_DEVICES="keyboard
mouse -acecad -aiptek -calcomp -citron -digitaledge -dmc -dynapro -elo2300
-elographics -evdev -fpit -hyperpen -jamstudio -joystick -magellan -magictouch
-microtouch -mutouch -palmax -penmount -spaceorb -summa -synaptics% -tek4957
-ur98 -vmmouse -void" VIDEO_CARDS="i128 mga radeon savage -apm -ark -chips
-cirrus -cyrix -dummy -fbdev -fglrx% -glint -i740 -i810 -imstt -mach64
-neomagic -newport -nsc -nv -nvidia% -r128 -rendition -s3 -s3virge
-siliconmotion -sis -sisusb -sunbw2 -suncg14 -suncg3 -suncg6 -sunffb -sunleo
-suntcx -tdfx -tga -trident -tseng -v4l -vesa -vga -via -vmware -voodoo" 0 kB

INPUT_DEVICES i VIDEO_CARDS ustawiamy w /etc/make.conf, tak by odpowiadały naszej konfiguracji. Minimalne ustawienia dla powyższego przykładu byłby następujące: INPUT_DEVICES="keyboard mouse" VIDEO_CARDS="radeon". Jeśli nie ustawimy pierwszej lub drugiej zmiennej, xorg-x11 zainstaluje wszystkie możliwe sterowniki tego typu. Jako sterowniki zapasowe, można dodać vesa i fbdev do VIDEO_CARDS.

Następnie instalujemy metapakiet. Spowoduje to instalację serwera X oraz najczęściej używanych aplikacji, dając nam do dyspozycji sprawną implementację X:

# emerge xorg-x11
# etc-update
# revdep-rebuild
# [[ -e ~/usr-x11r6-packages ]] && emerge $(<~/usr-x11r6-packages)

Należy pamiętać, że to polecenie spowoduje minimalną instalację i że rzeczy takie jak xcursor-themes, nie będą instalowane standardowo. Na przykład, jeśli zmienialiśmy nasz cursor na whiteglass, redglass lub handhelds, instalujemy xcursor-themes. Jeśli korzystaliśmy z kursora gentoo, gentoo-blue lub gentoo-silver, instalujemy gentoo-xcursor.

3.  Częste problemy

'emerge -u world' chce instalować xorg-x11 6.x lub virtual/x11

Zdarza się to dlatego, że drzewo portage jeszcze nie jest w pełni przygotowane do obsługi modularnych zależności. Można nas w tym wspomóc, czytając opis przenoszenia programów na modularne X i nadsyłając poprawki do opiekunów poszczególnych pakietów. Opiekunowie są wymienieni w pliku metadata.xml w tym samym katalogu, w którym jest pakiet, a program herdstat pozwoli przyspieszyć ich wyszukiwanie.

Jeśli używamy modularnego X na systemie opartym o stabilną gałąź drzewa Portage, mogą wystąpić problemy. Wiele pakietów działa z modularnymi X tylko w wersjach niestabilnych, więc możliwe jest, że niezbędne będzie dodanie niektórych pakietów do /etc/portage/package.keywords.

Co się stało ze wszystkimi flagami USE?

Wiele flag USE z xorg-x11-6.8 zniknęło, kilka zostało przeniesionych na 7.0. Pojawiło się również kilka nowych.

Co się stało z plikami konfiguracyjnymi?

W pakiecie X.Org 6.8 znajdującym się w drzewie, wszystkie pliki konfiguracyjne i skrypty umieszczone były w katalogu /etc/X11. W modularnym X.Org jego deweloperzy zmienili lokalizacje tych plików, przez co pliki konfiguracyjne znajdują się dalej w katalogu /etc/X11 natomiast skrypty i domyślne konfiguracje zostały umieszczone w katalogu /usr/lib/X11 (lub /usr/lib64/X11) i /usr/share/X11.

Ponieważ posiadamy zabezpieczenie plików konfiguracyjnych (CONFIG_PROTECT), wszystkie nasze pliki z X.Org 6.8 prawdopodobnie cały czas będą w katalogu /etc/X11.

Ponieważ katalogi te nie znajdują się w zmiennej CONFIG_PROTECT, ważnym jest, aby każde zmiany przeprowadzane na domyślnych plikach konfiguracyjnych były robione poprzez przekopiowanie odpowiednich plików do katalogu /etc/X11, a wszelkie ich aktualizacje były przeprowadzane w tym katalogu. Drugim, lecz nie zalecanym, sposobem jest dodanie nowych lokalizacji do zmiennej CONFIG_PROTECT. Poniżej prezentujemy dwa przykłady:

Należy, przekopiować plik Xsetup_0 do katalogu /etc tak, aby był chroniony.

# cp -a /usr/lib/X11/xdm/Xsetup_0 /etc/X11/xdm/

Plik edytujemy dostosowując go do własnych potrzeb. Następnie, edytujemy
xdm-config aktualizując ścieżki do tego pliku.

# nano /etc/X11/xdm/xdm-config

Zmieniamy następujące linijki:

        ! The following three resources set up display :0 as the console.
        DisplayManager._0.setup:           /usr/lib/X11/xdm/Xsetup_0
        DisplayManager._0.startup:      /usr/lib/X11/xdm/GiveConsole
        DisplayManager._0.reset:        /usr/lib/X11/xdm/TakeConsole

...na takie:

        ! The following three resources set up display :0 as the console.
        DisplayManager._0.setup:        /etc/X11/xdm/Xsetup_0
        DisplayManager._0.startup:      /usr/lib/X11/xdm/GiveConsole
        DisplayManager._0.reset:        /usr/lib/X11/xdm/TakeConsole

W tym przykładzie dodanym przez Joe Womacka, zajmiemy się zmianami ustawień xterm. Można to zrobić globalnie lub dla konkretnego użytkownika.

Podobnie jak w przykładzie powyżej, tworzymy kopię pliku w /etc ponieważ jest on
chroniony przed zapisem:

# cp -a /usr/share/X11/app-defaults/XTerm-color /etc/X11/app-defaults/

Przerabiamy plik według naszych potrzeb. Następnie należy skonfigurować ścieżkę
dostępu XFILESEARCHPATH dla Xt. Należy to zrobić w pliku znajdującym się w
katalogu /etc/env.d:

# echo '# To wprowadza zmiany dla całego systemu.' >> /etc/env.d/10xpaths
# echo 'XFILESEARCHPATH=/etc/X11/%T/%N:/usr/share/X11/%T/%N' >> /etc/env.d/10xpaths

Istnieją dwa sposoby na dokonanie tego:
1) Ustawić katalog app-defaults dla użytkownika
# echo '# To wprowadza zmiany dla użytkownika w $HOME/app-defaults' >> /etc/env.d/10xpaths 
# echo 'XUSERFILESEARCHPATH=$HOME/%T/%N' >> /etc/env.d/10xpaths


2) Stworzyć plik .Xdefaults lub .Xresources kopiując ustawienia, które chcemy
zmienić. Ten przykład zmienia kolor kursora wszystkich Xtermów na pomarańczowy,
uruchamiany jako powłoka logowania, dodaje dekorację paska przewijania, i buffer
przewijania o wielkości 1000 linii wstecz:


# echo '! Xterm defaults'               >> .Xresources
# echo 'XTerm*CursorColor:      orange' >> .Xresources
# echo 'XTerm*loginShell:       true'   >> .Xresources
# echo 'XTerm*scrollBar:        true'   >> .Xresources
# echo 'XTerm*saveLines:        1000'   >> .Xresources


Następnie należy zrestartować X lub wpisać poniższe polecenie, aby zmiany
odniosły skutek.


# xrdb -merge $HOME/.Xresources

Problemy ze sterownikami

Zgłaszano nam, że:

• vesa zawiesza komputery z kartą Matrox
• vga tworzy bardzo dziwnie wyglądający ekran, podzielony na cztery części

Ponowne uruchomienie akceleracji 3D

Programy te, zawarte są w pakiecie x11-apps/mesa-progs. mesa-progs jest instalowane przez pakiet x11-base/xorg-x11 automatycznie.

# grep -e EE -e WW /var/log/Xorg.0.log
# LIBGL_DEBUG=verbose glxinfo

Automatyczne wykrywanie protokołu myszki

Opcja "Protocol" "auto" w xorg.conf dla naszej myszy, może nie zadziałać. Należy ustawić "Protocol" "ExplorerPS/2" lub "IMPS/2" by działało kółko myszki.

Pojawiają się błędy dotyczące braku libbitmap lub libpcidata

Należy się upewnić, że żaden wpis ModulePath nie istnieje w /etc/X11/xorg.conf.

Program gdm/kdm nie działa

Jeżeli instalowaliśmy modularne X na nowej instalacji Gentoo, w systemie może nie być obecne dowiązanie symboliczne /usr/X11R6 -> /usr. Pakiet x11-base/xorg-x11 upewni się, czy symlink istnieje podczas procesu instalacji.

Można nas wesprzeć w poprawianiu pakietów instalujących się w /usr/X11R6 poprzez tworzenie poprawek i nadsyłanie nam ich.

# cat ~/usr-x11r6-packages
# emerge --pretend $(< ~/usr-x11r6-packages )

XKB nie działa, nie można zmienić VT, itd.

• Wiele układów klawiatury z XKB zostało przeniesionych, połączonych, lub usuniętych. Radzimy zajrzeć do /usr/share/X11/xkb/symbols/pc, by zobaczyć, co stało się z naszym starym ustawieniem XkbLayout w xorg.conf. Na przykład, by zmienić stary układ "us_intl", dodajemy "XkbLayout" "latin" i "XkbOptions" "lv3:ralt_switch". Zamiast "sk_qwerty" użyjemy "XkbLayout" "sk" i "XkbVariant" "qwerty". Jako bardziej zaawansowany przykład, możemy użyć "XkbLayout" "us,sk_qwerty", które zamienilibyśmy na "XkbLayout" "us,sk". Teraz ważna część: "XkbVariant" ",qwerty". Należy zwrócić uwagę na przecinek, ponieważ chcemy, by wariant dotyczył drugiego układu.

Przeszukujemy /var/log/Xorg.0.log w poszukiwaniu tej
informacji:
(WW) Couldn't load XKB keymap, falling back to pre-XKB keymap
Jeśli ten błąd się nie pojawia, znaczy to, że XKB działa
prawidłowo.
# grep Xkb /etc/X11/xorg.conf
        Option "XkbModel"  "logibik"
        Option "XkbLayout"  "dvorak"
        Option "XkbOptions" "ctrl:swapcaps"
Po pierwsze, należy zobaczyć co zmieniło się w naszym układzie.
Znajduje się to w katalogu symbols/pc directory.
# cd /usr/share/X11/xkb/symbols/
Jeśli zainstalowaliśmy xkbdata zamiast xkeyboard-config, szukamy w
katalogu pc/.
# ls *dvorak*
Nic się nie pokazało.
# ls *us*
us
Następnie szukamy wiariantu xkb_symbols o nazwie dvorak.
# grep xkb_symbols.*dvorak us
xkb_symbols "dvorak" {
To oznacza, że w xorg.conf potrzebujemy Option "XkbLayout"
"us"
 i Option "XkbVariant" "dvorak".
Jeśli próbujemy sprawdzić te ustawienia przy użyciu setxkbmap i wciąż
otrzymujemy błąd
# setxkbmap -model logibik -layout us -variant dvorak -option "ctrl:swapcaps"
Może to oznaczać, że model klawiatury również uległ zmianie
# cd /usr/share/X11/xkb/rules/
# grep logibik xorg.lst
Jeśli nic się nie pojawia po wydaniu powyższej komendy, oznacza to, że
dany model został usunięty. Można sprawdzić inne, jemu podobne:
# grep logi* xorg.lst
 logiaccess      Logitech Access Keyboard
 logicdit        Logitech Cordless Desktop iTouch
 logicdp         Logitech Cordless Desktop Pro
 logicdpa        Logitech Cordless Desktop Pro (alternate option)
 logicdpa2       Logitech Cordless Desktop Pro (alternate option2)
 logicdo         Logitech Cordless Desktop Optical
 logicfn         Logitech Cordless Freedom/Desktop Navigator
 logicdn         Logitech Cordless Desktop Navigator
 logidak         Logitech Deluxe Access Keyboard
 logiitc         Logitech iTouch Cordless Keyboard (model Y-RB6)
 logiik          Logitech Internet Keyboard
 logiitc         Logitech iTouch Cordless Keyboard (model Y-RB6)
 logiik          Logitech Internet Keyboard
 logiink         Logitech Internet Navigator Keyboard
 logiultrax      Logitech Ultra-X Keyboard
Model "logiik" wygląda podobnie, więc sprawdzamy go przy użyciu
setxkbmap.
# setxkbmap -model logiik -layout us -variant dvorak -option "ctrl:swapcaps"
Jeśli powyższe zadziałało, zmieniamy wpis XkbModel.
Po zakończeniu, wszystko powinno działać
      

Pozostałe sprawy

• Pakiet x11-base/xorg-x11 filtruje teraz wszystkie linie ModulePath i RgbPath w /etc/X11/xorg.conf, ponieważ obie te ścieżki zmieniły się od czasu poprzedniej wersji. Należy pamiętać o uruchomieniu etc-update w celu sfinalizowania tych zmian.

Materiał udostępniany na podstawie licencji Creative Commons - Attribution / Share Alike.